IV SA/Wa 3497/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-10
Skład orzekający: Kaja Angerman, Alina Balicka, Anita Wielopolska-Fonfara
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości pod pracownicze ogrody działkowe, wydana po wejściu w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, mogła być oparta wyłącznie na przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, czy też powinna uwzględniać zmianę trybu pozyskiwania gruntów na wykup?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Wojewody z dnia 25 października 1981 r. o wywłaszczeniu nieruchomości pod pracownicze ogrody działkowe, wydana po wejściu w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r., została wydana z naruszeniem prawa. Ustawa ta zmieniła tryb pozyskiwania gruntów na cele pracowniczych ogrodów działkowych z wywłaszczenia na wykup. W związku z tym, organ odwoławczy nie mógł opierać swojej decyzji wyłącznie na przepisach ustawy z 1958 r., ignorując nową regulację, co stanowiło rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji z 1983 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, która utrzymała w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Administracji z 1983 r. Decyzja z 1983 r. stwierdzała nieważność decyzji Wojewody z 1981 r., która z kolei utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 1980 r. o wywłaszczeniu nieruchomości pod pracownicze ogrody działkowe. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów k.p.a. i ustaw dotyczących wywłaszczenia oraz pracowniczych ogrodów działkowych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. i zasądził od Ministra zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. H., H. H. i I. H. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa solidarnie na rzecz skarżących M. H., H. H. i I. H. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a."), Minister Infrastruktury i Rozwoju, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2015 r., nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 1983 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] października 1981 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] grudnia 1980 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. O., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 7345 m2, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej współwłasność I. P. oraz M. i T. H.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Prezydent Miasta P. decyzją z [...] grudnia 1980 r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. O., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 7345 m2, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej współwłasność I. P. oraz M. i T. H., którą Wojewoda [...] decyzją z [...] października 1981 r., nr [...] utrzymał w mocy.
Decyzją z [...] kwietnia 1983 r., nr [...] Minister Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody [...] z [...] października 1981 r.
Pismem z [...] marca 2014 r. Prezydent Miasta P. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 1983 r., nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja z [...] kwietnia 1983 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 7 k.p.a. polegającym na błędnym przyjęciu, iż w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej organ związany był przepisami ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogródkach działkowych w sytuacji, gdy ustawa ta weszła w życie w dniu 12 maja 1981 r., a więc po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej z [...] grudnia 1980 r.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 1983 r. nr [...] z uwagi na rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
M. H., H. H. oraz I. H. (dalej zwani "skarżącymi’) wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju.
Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem:
˗ art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych poprzez przyjęcie, iż ww. decyzja z [...] kwietnia 1983 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa,
˗ art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez przyjęcie, iż stanowił on samoistną podstawę do wywłaszczania nieruchomości pod pracownicze ogródki działkowe, oraz w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogródkach działkowych przez pominięcie, iż w decyzji wywłaszczeniowej i decyzji z [...] października 1981 r. nie wykazano, że wywłaszczana nieruchomość przeznaczana jest na cel użyteczności publicznej,
˗ art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpoznanie materiału dowodowego i przyjęcie, iż podstawa prawna wywłaszczenia istniała również w dacie rozpoznania odwołania od decyzji wywłaszczeniowej z [...] grudnia 1980 r.
Minister Infrastruktury i Rozwoju (zwany dalej również "Ministrem") wskazaną na wstępie decyzją z [...] października 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] czerwca 2015 r.
Organ nadzoru za istotne w niniejszej sprawie uznał zbadanie podstawy prawnej dokonanego wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości pod pracownicze ogrody działkowe, a także istnienia podstawy prawnej wywłaszczenia nieruchomości na wskazany cel w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej.
Zdaniem Ministra wbrew stanowisku zawartemu w kontrolowanej decyzji wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10. poz. 64; dalej zwanej "ustawą wywłaszczeniową"), a nie na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 18. poz. 117; dalej zwanej "ustawą z 1949 r.") zastąpionej późniejszą ustawą z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1981 r., Nr 12, poz. 58; dalej zwanej "ustawą z 1981 r."). Organ zwrócił przy tym uwagę, że ww. ustawa z 1949 r. w art. 7 ust. 3 przewidywała możliwość nabycia nieruchomości pod ogrody działkowe w drodze wywłaszczenia, jednak nie regulowała samego trybu wywłaszczenia. A zatem ustawa ta nie mogła stanowić podstawy prawnej wywłaszczenia nieruchomości, a jedynie uzasadniała sam cel wywłaszczenia.
Następnie Minister wyjaśnił, że treść ustawy wywłaszczeniowej wskazywała materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, tym samym również samoistne dopuszczalne cele wywłaszczenia. Skoro zatem celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości były pracownicze ogrody działkowe, które zgodnie z orzecznictwem stanowią cel użyteczności publicznej, to stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej wywłaszczenie było dopuszczalne.
W ocenie organu nadzoru powyższe wskazuje, iż wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano w oparciu o prawidłową postawę prawną, którą stanowiła ustawa wywłaszczeniowa obowiązująca do 1 sierpnia 1985 r., co dowodzi, że w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz w dacie wydania decyzji organu II instancji utrzymującej tą decyzję, istniała podstawa prawna wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu nadzorowanej decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska podniesiono także, że w decyzji wywłaszczeniowej błędnie wymieniono jako współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości nieżyjącego w dacie wywłaszczenia M. H. Jednakże, jak wskazał Minister, z uzasadnienia decyzji z [...] grudnia 1980 r. jednoznacznie wynika, iż organ wywłaszczeniowy skierował decyzję do spadkobierców M. H: T. H. i M. H. Organ ten zastrzegł również, że do czasu nieuiszczenia przez spadkobierców M. H. podatku od nabycia praw do spadku przypadające zmarłemu odszkodowanie zostanie złożone do depozytu sądowego. Minister zaznaczył także, iż w rozdzielniku adresowym ww. decyzji, organ nie umieścił nieżyjącego M. H.
Organ nadzoru zwrócił przy tym uwagę, iż M. H. został co prawda wymieniony we wstępie ww. decyzji Prezydenta Miasta P. jako ujawniony w księdze wieczystej współwłaściciel, jednak to wskazanie miało jedynie na celu wyczerpujące oznaczenie przedmiotowej nieruchomości. Wyjaśnił, że w ówczesnym czasie stan własności nieruchomości często nie odpowiadał treści ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów, z tego powodu powszechną praktyką organów, akceptowaną w piśmiennictwie, w razie gdy nie udało się ustalić właściciela nieruchomości, było orzekanie o przyznaniu odszkodowania na rzecz nieustalonych właścicieli.
Zdaniem Ministra z powyższego nie wynika, aby decyzja Prezydenta Miasta P. z [...] grudnia 1980 r. została błędnie skierowana do osoby nieżyjącej.
Z uwagi na powyższe Minister podzielił swoje poprzednie stanowisko, że decyzja Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 1983 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności z powodu nie wywołania nieodwracalnych skutków prawnych
Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r. wywiódł M. H., H. H. i I. H. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że przepis ten stanowi samoistną podstawę do wywłaszczenia nieruchomości pod pracownicze ogrody działkowe;
2) art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z 1949 r. poprzez dokonanie błędnej subsumpcji do ustalonego stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnego przyjęcia, iż w decyzji wywłaszczeniowej oraz w decyzji utrzymującej ją w mocy wykazano zasadność i podstawy wywłaszczenia nieruchomości;
3) art. 7 ust. 1 ustawy z 1981 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przywołany przepis nie wykluczał możliwości dokonania wywłaszczenia nieruchomości pod pracowniczy ogród działkowy, podczas gdy stanowił on wprost, że nabycie nieruchomości na ten cel mogło nastąpić wyłącznie w drodze wykupu, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie;
4) art. 6 i art. 7 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady praworządności przewidzianej w art. 6 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w dacie wydania decyzji z [...] października 1981 r. istniała podstawa prawna do wywłaszczenia nieruchomości;
5) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji z [...] czerwca 2015 r., podczas gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i odmówienie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1983 r.;
6) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na bezpodstawnym zastosowaniu i stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 1983 r., podczas gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, wobec czego na podstawie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. należało stwierdzić, że przedmiotowa decyzja wydana została z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie stwierdzono jej nieważności.
W oparciu o wskazane powyżej zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] czerwca 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej również w postępowaniu nieważnościowym, w tym wypadku decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 1983 r. stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1980 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. O., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 7345 m2, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącej współwłasność I. P. oraz M. i T. H.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ewentualne zaistnienie wad ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydawania decyzji, kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym.
Zadaniem organu, prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. wystąpienia przesłanek, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNCP 1996/18/258).
Obowiązkiem organu orzekającego w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest przeprowadzenie analizy przepisów, stanowiących podstawę wydania zakwestionowanej decyzji pod kątem ich naruszenia. Takie postępowanie traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się na podstawie art. 157 k.p.a. W świetle tego przepisu zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji jedynie pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, określonej w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Podkreślenia wymaga, że interpretacja przepisów, dotyczących możliwości podważenia decyzji ostatecznych, musi być ścisła i nie może rozszerzać zakresu unormowania. Usuwanie orzeczeń ostatecznych narusza bowiem ład systemu prawnego, stanowi odstępstwo od zasady stabilności decyzji ostatecznych oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Zatem tylko wyraźnie określone w ustawie przyczyny, obejmujące najdalej idące wadliwości orzeczenia lub poprzedzającego go postępowania, mogą prowadzić do jego wzruszenia.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, należy uznać, że organ orzekający w sprawie niniejszej nieprawidłowo uznał, że decyzja Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 1983 r. jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 k.p.a.
Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Prezydenta Miasta P. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. O., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 7345 m2, została wydana w dniu [...] grudnia 1980 r. Z decyzji tej wynika, że celem wywłaszczenia ww. nieruchomości było przeznaczenie jej pod pracownicze ogródki działkowe. Decyzja ta została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64). Jednocześnie w dacie wydania tej decyzji obowiązywała ustawa z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 18, poz. 117). Stosownie do przepisów tej ustawy, pracowniczy ogród działkowy był "urządzeniem użyteczności publicznej" (art. 1 ust. 4), przy czym pracownicze ogrody działkowe tworzyło się w każdym osiedlu, w którym co najmniej 20% ludności mieszkało w domach zbiorowych, pozbawionych ogrodów. Ustawa stanowiła równocześnie, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przewidziane będą na ten cel "odpowiednie obszary" (art. 4) oraz że gminie służy prawo nabycia na ten cel "odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia" (art. 7 ust. 3). Oznaczało to, że w sytuacji, w której zaistniały okoliczności określone w art. 4 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, na gminach ciążył obowiązek podejmowania działań mających na celu zakładanie takich ogrodów (art. 5 ust. 1 tej ustawy). Jednakże, w wykonaniu tego obowiązku, gmina powinna w każdym wypadku naprzód przewidzieć na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego "odpowiednie obszary" (art. 4 zdanie drugie ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych), a w braku prawomocnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszary takie powinny zostać wyznaczone przez właściwy zarząd miejski lub gminny na podstawie uchwały miejskiej lub powiatowej rady narodowej (art. 7 ust. 1 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych). Z kolei, w nawiązaniu do tych ustaleń, gminie służyło prawo nabycia odpowiednich terenów, niezbędnych dla utworzenia ogrodów działkowych, "w drodze wywłaszczenia" (art. 7 ust. 3 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych), czyli w drodze aktu administracyjnego wydanego przez właściwy organ na podstawie przepisów stosownej ustawy określającej zasady i tryb wywłaszczania nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie, jak już wyżej wskazano, decyzja wywłaszczeniowa została wydana na podstawie przepisów obowiązującej wówczas ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1980 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. O., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 7345 m2, nie stała się ostateczna z uwagi na wniesione od niej odwołanie. Odwołanie zostało rozpatrzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1981 r. Decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z 1958 r. Jednocześnie w dniu 12 maja 1981 r. weszła w życie ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 12, poz. 58), która w art. 35 uchyliła ustawę z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. W tej sytuacji, organ odwoławczy w dniu [...] października 1981 r. orzekał w zmienionym stanie prawnym, wobec stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania o wywłaszczeniu przez Prezydenta Miasta P. Prawidłowo Minister Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska w decyzji z [...] kwietnia 1983 r. wskazał, że Wojewoda [...] w decyzji z [...] października 1981 r. winien był uwzględnić powyższą zmianę stanu prawnego.
Zgodnie z zasadą legalności działania wyrażoną w art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Decyzja Wojewody [...] z [...] października 1981 r. została wydana na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ustawa ta, wchodziła w skład obowiązującego wówczas systemu prawnego. W skład tego systemu prawnego wchodziła również obowiązująca od dnia 12 maja 1981 r. ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Z woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 7 ust. 1 ww. ustawy, obowiązek zapewnienia gruntów na potrzeby pracowniczych ogrodów działkowych ciąży na terenowych organach administracji państwowej stopnia podstawowego . Organy te, w razie potrzeby, nabywają grunty w drodze wykupu. Wskazuje to, że od dnia 12 maja 1981 r., zmienił się tryb pozyskiwania gruntów pod pracownicze ogrody działkowe. Właściwe organy nie mogły od tej daty nabywać gruntów w drodze wywłaszczenia, a jedynie w drodze wykupu. Zatem, Wojewoda [...], nie mógł wydając decyzję ocenianą w postępowaniu nieważnościowym przez Ministra Administracji, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska, stosować jedynie przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z 1958 r., z pominięciem jednocześnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości były pracownicze ogrody działkowe. Zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. pracowniczy ogród działkowy uważany był za "urządzenie użyteczności publicznej". To jednak pozyskanie terenów pod realizację tego celu użyteczności publicznej, od dnia 12 maja 1981 r., nie mogło być już realizowane w trybie wywłaszczenia poprzez wydanie decyzji administracyjnej, a jedynie w drodze cywilnej - wykupu gruntu. Wbrew stanowisku Ministra Infrastruktury i Rozwoju, zapis art. 7 ust. 1 ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, wykluczył realizację celu użyteczności publicznej w postaci pracowniczego ogrodu działkowego w trybie wywłaszczenia. Tym samym odpadła dopuszczalność wywłaszczenia nieruchomości, o której mowa w art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Jednocześnie art. 21 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że decyzja zapada na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności na podstawie ustalenia, czy objęta wnioskiem nieruchomość jest wnioskodawcy rzeczywiście niezbędna na cele, dla których wywłaszczenie jest według ustawy dopuszczalne. Nie można mówić o dopuszczalności wywłaszczenia, w sytuacji gdy cel wywłaszczenia nie może być realizowany w tym trybie.
Wobec powyższego, uznając zasadność skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło