IV SA/Wa 353/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia F. w B. z dnia 25 marca 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. w B. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2008 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy: w zakresie całkowitym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Ponieważ prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przypadku stowarzyszeń, przyznanie prawa pomocy nie może prowadzić do sytuacji, w której ich działalność faktycznie będzie finansowana ze środków publicznych, bowiem przeczyłoby to zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania stowarzyszenie, obowiązane jest więc wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęło wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). W świetle art. 252 § 1 ppsa osoba prawna (inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W przedmiotowej sprawie, mimo, że oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, iż nie dysponuje on środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie kosztów postępowania, budzi ono wątpliwości zwłaszcza w kontekście okoliczności, że Federacja Z. w B. było i jest stroną licznych postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, które wymagają ponoszenia przez Stowarzyszenie kosztów ich prowadzenia. Sam skarżący w piśmie z dnia 13 maja 2009 r. (karta nr 40 akt sądowych) wskazał na potrzebę pokrycia kosztów około 130 postępowań w wysokości około 2.000 zł, dotyczących inwestycji bez wymaganych obwieszczeń w pobliżu inwestycji U. B. zaskarżonych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z urzędu wiadome jest, że aktualnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w toku jest siedem postępowań wszczętych skargami Stowarzyszenia F. w B. Przepis art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Stowarzyszenie F. w B., mimo wezwania pismem z dnia 20 kwietnia 2009 r. do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych potwierdzających jego stan majątkowy i możliwości płatnicze, to jest: wyciągów z rachunku bankowego w Banku [...] za okres grudzień 2008 r. - kwiecień 2009 r., odpisów z bilansu oraz rachunków zysków i strat za IV kwartał 2008 r. oraz I kwartał 2009 r., odpisu rocznego sprawozdania finansowego i merytorycznego Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego (OPP) za 2007 r., zatwierdzonego przez właściwy organ nadzorczy (Ministra Pracy i Polityki Społecznej), odpisu uchwały walnego zgromadzenia członków określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, kopii umów pożyczek, zaciągniętych, według oświadczenia Prezesa Stowarzyszenia, od członków stowarzyszenia na spłatę zaległych zobowiązań organizacji, a także dokumentów wskazujących wysokość wydatków poniesionych na działalność statutową w IV kwartale 2008 r. oraz I kwartale 2009 r. - nie wykonało prawidłowo opisanego wezwania. Jakkolwiek skarżący w zakreślonym terminie złożył do Sądu pismo z dnia 13 maja 2009 r., do którego dołączył część żądanych dokumentów źródłowych, a także, stanowiący uzupełnienie wniosku z dnia 25 marca 2009 r., kolejny wypełniony formularz PPPr, to przedstawione dokumenty i złożone oświadczenie nie czynią zadość wezwaniu z dnia 20 kwietnia 2009 r. W konsekwencji nie jest możliwe dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącego, a tym samym przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności Stowarzyszenie nie złożyło do akt sprawy kopii umów pożyczek, udzielonych mu według oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 9 marca 2009 r. (k. 17 akt sądowych) przez członków Stowarzyszenia, na spłatę zaległych zobowiązań. Nie nadesłało także żądanego w wezwaniu z dnia 20 kwietnia 2009 r. odpisu uchwały walnego zgromadzenia członków, określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, ani nie udokumentowało wydatków poniesionych na działalność statutową w IV kwartale 2008 r. i I kwartale 2009 r. Także nadesłane kopie wyciągów z rachunku bankowego w Banku [...] nie czynią zadość wezwaniu z dnia 20 kwietnia 2009 r., w którym zażądano przedłożenia wyciągów z tego rachunku za okres od grudnia 2008 r. do kwietnia 2009 r. Tymczasem złożone do akt sprawy, potwierdzone za zgodność z oryginałem, kopie wyciągów wskazują jedynie operacje dokonane na rachunku bankowym skarżącego w dniach: 31 grudnia 2008 r., 31 marca 2009 r. i 30 kwietnia 2009 r. Należy podkreślić, że treść art. 246 § 2 ppsa jednoznacznie wskazuje, iż to na stornie spoczywa ciężar dowodzenia przesłanek pozytywnego załatwienia wniosku, określonych w tym przepisie. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia 20 kwietnia 2009 r. - dokumentów skarżący nie usunął więc wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.