IV SA/Wa 3548/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat, , po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3548/15, odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 stycznia 2016 r. J. K. (dalej zwany "skarżącym") wraz ze skargą na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, a na ich dochody składa się emerytura skarżącego w wysokości 1.188,10 zł oraz żony skarżącego – 720,67 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący przy piśmie z 22 grudnia 2015 r. nadesłał wyciąg z rachunku bankowego z saldem końcowym 14.002,67 zł na dzień 8 grudnia 2015 r. wskazując, że oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym są przeznaczone na remontu domu. Jednocześnie wyjaśnił, iż zgodnie z ustaleniami oboje z żoną utrzymują się z pieniędzy przekazywanych przez dzieci, natomiast środki z emerytury gromadzą na remont domu z uwagi na jego stan. W związku z powyższym wiosną 2015 r. przeprowadzono remont dachu, natomiast pozostała do wyremontowania "góra budynku" oraz wymiana pieców kaflowych w celu zapewnienia godnych warunków mieszkaniowych. Ponadto skarżący zaznaczył, że dopłaty przekazane na rzecz jego żony w rzeczywistości są dochodami jego syna, który jest współwłaścicielem i dzierżawcą całego gospodarstwa rolnego. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na posiadane oszczędności. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw wskazując, iż zarówno poprzedni jak i obecny stan techniczny domu wymaga dalszego remontu. Wyjaśnił, iż z powodu przeciekania został wymieniony dach, jednak stan domu w dalszym ciągu wymaga remontu ze względu na stan pieców kaflowych. Ponadto wskazał, że konieczna jest również wymiana instalacji elektrycznej, ocieplenie sufitu oraz odnowienie pomieszczeń całego domu. Zdaniem skarżącego planowane remonty kwalifikują się do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zatem należy je uznać za koszty koniecznego utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") - w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r. - rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie zaznaczenia wymaga, iż skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym wymagalnym od skarżącego kosztem jest wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Stosownie do art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest jednak od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową strony skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że utrzymuje się wraz z żoną ze świadczeń emerytalnych w wysokości 1908,77 zł netto. Natomiast z przedstawionego wyciągu rachunku bankowego wynika, że skarżący wraz z żoną zgromadził oszczędności w wysokości 14.000 zł. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przy ocenie czy sytuacja finansowa strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również jej stan majątkowy. W niniejszym przypadku zauważenia wymaga, iż skarżący oprócz stałego dochodu posiada znaczne oszczędności, które umożliwiają pokrycie kosztów postępowania sądowego. Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostają okoliczności dotyczące celów, na jakie skarżący przeznaczył, bądź ma zamiar przeznaczać zgromadzone przez siebie oszczędności. Wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, takie jak remonty, mają charakter prywatnoprawny i nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zalicza się koszty postępowania. Koszty postępowania należy bowiem traktować, jako bieżące wydatki w budżecie, które powinny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Należy podkreślić, że treść przepisów P.p.s.a., pozwala na przyznanie prawa pomocy wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, w których skarżący ponad wszelką wątpliwość udowodni, że nie jest i nie będzie w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nadesłane do Sądu dokumenty oraz złożone oświadczenia, nie potwierdzają, aby tego rodzaju szczególna sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał zatem, jak wymaga tego art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 3, art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.