IV SA/Wa 3569/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. I. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. I. I. wraz ze skargą na decyzję z [...] września 2015 r. Rady do Spraw Uchodźców w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący wywiódł, że wydanie zaskarżonej decyzji skutkuje – choć nie zostało to formalnie wyrażone w zaskarżonej decyzji -obowiązkiem opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek ten wynika z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, tj. art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 150). W przypadku nie wykonania tego obowiązku zostanie wszczęte wobec skarżącego postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Jednocześnie skarżący podkreślił, że w kraju pochodzenia istnieje obecnie konflikt zbrojny o dynamicznym charakterze, stąd po powrocie do kraju pochodzenia istnieje ryzyko poddania go poważnym represjom. W ocenie skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji narazi go więc na niepowetowaną szkodę. Dalej skarżący podniósł również, że zobowiązanie go z mocy prawa do opuszczenia terytorium Polski przed rozpoznaniem niniejszej skargi w istocie oznacza pozbawienie go prawa do sądu. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wskazała, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej również "p.p.s.a." wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć szkodę zarówno majątkową, jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to takie skutki, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja skarżącego wskazuje na, po pierwsze, obawę przed wydaleniem do kraju pochodzenia, gdzie zostałaby poddany represjom, a także, po drugie, pozbawienie go prawa do sądu. W ocenie Sądu okoliczności te nie uprawdopodobniają spełnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie cudzoziemca. Wbrew twierdzeniu skarżącego, niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosownie do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia. Jest natomiast podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). Decyzja o zobowiązaniu do powrotu stwierdza konieczność powrotu cudzoziemca do kraju jego pochodzenia i jednocześnie stanowi podstawę do podjęcia określonych prawem środków, by ten cel został osiągnięty. Osiągnięcie celu gwarantuje nadanie tej decyzji waloru przymusowego wykonania. Zaakcentować należy, że w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania do powrotu ustawodawca przewidział, szczególny rodzaj ochrony przed przymusowym opuszczeniem terytorium Polski przez cudzoziemca. W sytuacji wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, a następnie złożenie przez cudzoziemca skargi na tę decyzję do wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, będzie skutkować - z mocy prawa - przedłużenie terminu do opuszczenia Polski, do dnia rozpoznania wniosku przez sąd (art. 331 ust. 1 ww. ustawy). W obowiązującym stanie prawnym nie ma zatem prawnej możliwości wstrzymania wykonania wydalenia skarżącego czy nawet zobowiązania do powrotu, gdy przedmiotem postępowania jest - tak jak zaskarżona decyzja - decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie została wyposażona w walor natychmiastowego wykonania, ani nie istnieją środki przymusu, które miałyby prowadzić do faktycznego wydalenia skarżącej z terytorium Polski. W świetle powyższego Sąd uznał, że wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej udzielenia statusu uchodźcy i powiązane z nim wszczęcie odrębnego postępowania, którego wynikiem może być wydalenie cudzoziemca, nie mieści się w przesłankach wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Pogląd taki dominuje w najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 listopada 2015 r. sygn. akt II OZ 1123/15, z 11 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 587/15, z 1 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 562/15 czy z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 41/15, orzeczenia niepublikowane), który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.