IV SA/Wa 359/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Michał Sowiński, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. K. z Kancelarii Adwokackiej z siedzibą w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej swoją decyzją z dnia [...] września 2008 r. utrzymał ją w mocy. Powyższą decyzją z dnia [...] września 2008 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] maja 1969 r. utrzymującej w mocy decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] listopada 1968 r. o zatwierdzeniu projektu wymiany gruntów wsi S., gromada O., powiat [...], w części dotyczącej gruntów wydzielonych w wyniku wymiany na rzecz J. S. W uzasadnieniu zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, że M. S. w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powtórzył wcześniej podniesione zarzuty dotyczące nie wydzielenia ekwiwalentu za działkę oznaczoną przed scaleniem nr [...] i dodatkowo nadmienił, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie uwzględnił w swojej decyzji z dnia [...] września 2008 r. spraw prowadzonych w postępowaniu karnym sądowym, w których skarżący brał udział jako oskarżony. Organ wskazał, iż postępowanie wymienne gruntów wsi S. zostało wdrożone decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] listopada 1965 r. Z rejestru pomiarowo-szacunkowego przed wymianą wynika, że objęto nią m. in. grunty należące do J. S., oznaczone nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], o łącznej pow. 3,22 ha i łącznej wartości szacunkowej 271,55 jednostek szacunkowych. W wyniku wymiany J. S. w zamian za dotychczas posiadane grunty otrzymał grunty zamienne oznaczone nr [...], [...], [...] i [...], o łącznej pow. 2,5755 ha i łącznej wartości 266,12 j. sz., co stanowi pełny należny ekwiwalent gruntowy. Projekt wymiany gruntów wsi S. został zatwierdzony ostateczną decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] maja 1969 r., utrzymującą w mocy decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] listopada 1968 r. W ocenie organu zarzut M. S. dotyczący braku wydzielenia ekwiwalentu za działkę oznaczoną nr [...] o pow. 0,68 ha będącą przed wymianą, zdaniem skarżącego, własnością jego ojca – J. S., stanowiącą las, nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy. Dokumentem nadania ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. stwierdzono, że na podstawie orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej w C. z dnia [...] grudnia 1954 r. J. S. otrzymał na własność nadział ziemi o obszarze 1,50 ha nieruchomości ziemskiej w S. W wyniku aktualizacji gruntów Państwowego Funduszu Ziemi na terenie wsi S. przeprowadzonej w kwietniu 1964 r. wykazano, że działka nr [...] o pow. 0,68 ha stanowiła Państwowy Fundusz Ziemi. Na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w C. z dnia [...] kwietnia 1964 r. ustalono klasyfikację oraz szacunek gospodarstwa nadanego J. S. w wysokości 101,70 kwintali żyta. W protokóle z dnia 19 kwietnia 1964 r. w sprawie oszacowania gospodarstwa rolnego J. S. wykazano powierzchnię gospodarstwa wynoszącą 3,22 ha. Na wniosek Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w C. z dnia 14 maja 1964 r. dla powyższej nieruchomości została założona księga wieczysta nr [...], w której w dziale I zostały wpisane działki oznaczone nr nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej pow. 3,22 ha, natomiast w II dziale jako właściciel został ujawniony J. S., syn M. W związku z powyższym, jak wynika z rejestru pomiarowo-szacunkowego przed wymianą, do wymiany przyjęto grunty J. S. wykazane w księdze wieczystej nr [...], której treść działu I była zgodna ze stanem uwidocznionym w ewidencji gruntów. Organ wskazał, że w postępowaniu wymiennym brała udział również N. S. - żona J. S., która w protokole ustalenia stanu władania gruntami z dnia 20 marca 1967 r. potwierdziła własnoręcznym podpisem powierzchnię gospodarstwa przyjętą do wymiany wynoszącą 3,22 ha. Podobnie, w wykazie oświadczeń uczestników wymiany gruntów o ustaleniu dotychczasowego stanu posiadania gruntów i ich szacunku, pod oświadczeniem "przyjmuje" widnieje własnoręczny podpis "S.". Zdaniem organu wprawdzie J. S. wnosił zastrzeżenia do projektu wymiany jak również wniósł odwołanie od decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w C. z dnia [...] listopada 1968 r. do Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L., jednakże jego zarzuty zostały uznane za niezasadne i nie dotyczyły spornej działki nr [...]. Organ podniósł, iż na podstawie aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...] lutego 1974 r. N. S. i J. S. stali się z mocy prawa właścicielami posiadanego gospodarstwa o powierzchni 2,57 ha stanowiącego działki oznaczone nr [...], [...], [...] i [...], tj. działki wydzielone w wyniku wymiany gruntów. Przed wydaniem aktu własności ziemi został sporządzony protokół w sprawie ustalenia stanu władania nieruchomościami wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego J. S., w którym uwidoczniono stan prawny nieruchomości uregulowany w księdze wieczystej nr [...]. Protokół ten został własnoręcznie podpisany przez J. S. Od powyższego aktu własności ziemi nigdy nie zostało wniesione odwołanie, a więc stał się on ostateczny i stanowił podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów. Wydanie aktu własności ziemi kilka lat po zatwierdzeniu postępowania wymiennego usankcjonowało stan zatwierdzony decyzją PPRN w C. z dnia [...] listopada 1968 r. oraz decyzją PWRN w L. z dnia [...] maja 1969 r. w odniesieniu do gruntów wydzielonych w wyniku wymiany J. S. Odnosząc się do zarzutu M. S., dotyczącego nie uwzględnienia w decyzji z dnia [...] września 2008 r. spraw prowadzonych w postępowaniu karnym sądowym, w których skarżący brał udział jako oskarżony, organ stwierdził, że jest on bezpodstawny, ponieważ organ rozpatrując sprawę w trybie stwierdzenia nieważności bierze pod uwagę przede wszystkim dowody istniejące w dacie wydania decyzji zatwierdzającej projekt wymiany gruntów. W przedstawionej sytuacji nie występują zdaniem organu przesłanki wymienione w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.". Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2009 r. wniósł M. S. W uzasadnieniu wskazano, że działka nr [...] nie została uwzględniona podczas komasacji i nie wydzielono za nią należnego ekwiwalentu. Skarżący wniósł o wyjaśnienie wpisu, dlaczego do komasacji wpisano 3,22 ha, a nie 3,90 ha gruntów rolnych, a po komasacji wpisano tylko 2,57 ha. Skarżący podniósł też, że organ nie uwzględnił spraw prowadzonych w postępowaniu karnym przed sądem, w którym brał udział jako oskarżony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 powyższej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2009 r. z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k. p. a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek ten dotyczy także postępowania prowadzonego w wyniku wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. skarżącemu nie umożliwiono wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to jest to przesłanką do wznowienia takiego postępowania (por. art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a.). Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p. p. s. a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p. p. s. a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p. p. s. a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zapewni skarżącemu udział w postępowaniu stosownie do art. 10 § 1 k. p. a.