IV SA/Wa 359/11
WyrokWSA w Warszawie2011-09-14
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Alina Balicka, Aneta Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zezwalająca na usunięcie drzew może zostać wydana bez należytego wyjaśnienia kwestii ochrony gatunkowej (w tym siedlisk chronionych gatunków zwierząt) oraz celu usunięcia drzew, a także czy dopuszczalna jest zmiana treści decyzji organu I instancji w zakresie liczby usuwanych drzew i terminu wykonania decyzji?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Organ administracji nie zbadał należycie, czy usunięcie drzew skutkowałoby zniszczeniem siedliska chronionego gatunku rzekotki drzewnej, co jest zabronione. Ponadto, organ nie wyjaśnił wystarczająco celu usunięcia drzew w kontekście przepisów o ochronie przyrody. Zmiana liczby drzew i terminu wykonania decyzji organu I instancji była dopuszczalna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Towarzystwa O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta W. zezwalającą na usunięcie drzew. Skarżące Towarzystwo podniosło zarzuty dotyczące m.in. niedopuszczalności zmiany treści decyzji organu I instancji, nieprawidłowego uznania, że usunięcie drzew nie jest związane z działalnością gospodarczą, błędnego uznania rzekotki drzewnej za gatunek niechroniony oraz wadliwej oceny materiału dowodowego. Wnioskodawcy i uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie skargi, wskazując m.in. na brak charakteru zadrzewień śródpolnych, przydrożnych lub nadwodnych oraz na wykonanie decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi Towarzystwa O. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Towarzystwa O. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. w zakresie, w jakim udzielono nią zezwolenia na usunięcie 157 drzew o obwodach i pniach podanych w tabeli w terminie do 31 grudnia 2010 r. z nieruchomości o nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] w W. i udzielono zezwolenia na usunięcie 5 drzew wskazanych w tabeli w terminie do 15 lutego 2011 r..
Uzasadniając decyzję organ administracji wskazał następujące uwarunkowania, które uwzględnił orzekając w sprawie:
- ze stosownym wnioskiem wystąpili, będący osobami fizycznymi, współwłaściciele działek, zainteresowani usunięciem drzew – wskazali, iż uniemożliwiają im one prawidłowe korzystanie z nieruchomości a w szczególności rozbiórkę pozostałości po znajdujących się tam kiedyś budynkach zagrażających jak twierdzą bezpieczeństwu ludzi i być może realizację w przyszłości nowej zabudowy, zgodnie z ustaleniami miejscowego panu zagospodarowania przestrzennego,
- jak wynika z przedstawionej przez wnioskodawców dokumentacji "Inwentaryzacja przyrodnicza terenu przy ul. [...]" – W. Sp. z o.o. – teren, gdzie rosną drzewa, znajduje się koło obszarów cennych przyrodniczo ani jednak teren ani znajdująca się tam roślinność wartości takiej nie przedstawia (nie należą do gatunków chronionych),
- na obszarze, gdzie mają być usunięte drzewa nie stwierdzono występowania gatunków chronionych zwierząt, przebiegają przez nie tylko szlaki migracyjne kilku gatunków zwierząt,
- uczestniczące w postępowaniu w interesie publicznym na prawach strony "T." (zwane dalej "T.") zalicza przedmiotowe drzewa do zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, których usunięcie nie jest dopuszczalne, usuwane drzewa rosną na terenie siedliskowym podlegającej ochronie rzekotki drzewnej – niszczenie jej siedlisk jest zabronione,
- zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że interes publiczny powinien przeważyć nad interesem indywidualnym – właściciela nieruchomości zainteresowanego rozbiórką fundamentów.
Powyższe konkluzje zdaniem organu uzasadniają następujące uwarunkowania:
- przedmiotowe drzewa znajdują się w obszarze występowania rzekotki drzewnej (i co najmniej trzech innych gatunków płazów) jednakże stanowią dla niej jedynie jedno z licznych miejsc żerowania; usunięcie owych drzew nie powinno w sposób znaczący wpłynąć na warunki życia tych zwierząt,
- same drzewa (topole) nie mają znacznej wartości przyrodniczej – należą do gatunków popularnych, szybkorosnących – ich usunięcie nie stanowi istotnego uszczerbku dla sytemu przyrodniczego,
- przedmiotowe drzewa nie są zadrzewieniami śródpolnymi, bowiem przedmiotowe działki (nr. ew. [...] i [...]) nie są działkami rolnymi; drzewa nie rosną przy drodze – nie są więc zadrzewieniami przydrożnymi; ze względu na znaczne oddalenie od wody – nadwodnymi; nie mają do nich zastosowania ograniczenia wynikające z § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie [...] (Dz.Urz Woj. [...] Nr [...], poz. [...]),
- rzekotka drzewna nie należy do gatunków wymienionych, jako objęte ochroną gatunkową w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz.U. Nr 220, poz. 2237) – przepisy tego aktu nie znajdą do niej zastosowania – nie zależnie od tego, usunięcie kilku z kilkuset drzew z miejsca określanego, jako siedlisko, nie można uznać za jego niszczenie, zabronione prawem (§ 6 pkt 4 rozporządzenia),
- rzekotka drzewna jest chroniona na mocy prawodawstwa ustalonego na szczeblu Unii Europejskiej – dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.Urz. UE wyd. spec. 15/t.2 s.102 ze zm.) – dopiero wprowadzenie do krajowego sytemu prawnego odpowiednich regulacji zakazujących określonych działań mogłoby uniemożliwić wydanie zezwolenia.
Dodatkowo wyjaśniono, iż przyczyną zmiany treści decyzji była omyłka popełniona przez organ I. instancji. Z treści wniosku i decyzji wynika, iż intencją organu było udzielenie zezwolenie na usunięcie 5 drzew nie zaś 157. Przedłużenie postępowania uzasadnia z kolei zmianę terminu na dokonanie czynności usunięcia drzew. Czynność ta zwolniona jest z opłat w związku z treścią art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uznania, iż usunięcie drzew ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego T. sformułowało następujące zarzuty:
- nie dopuszczalna była zmiana treści decyzji organu I. instancji (zmiana ilości usuwanych drzew) – sentencja decyzji stanowi jej kluczowy element,
- przedwcześnie uznano, iż usunięcie drzew nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, kwestii tej nie wyjaśniono w żadnej instancji, jeden ze współwłaścicieli wystąpił o warunki zabudowy dla niniejszej działki i działek sąsiednich – w tej kwestii wydał uzgodnienie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (postanowienie z dnia [...] grudnia 2008 r.),
- gdyby fundamenty stanowiły istotnie zagrożenie dla ludzi wystarczającym rozwiązaniem byłoby ich ogrodzenie siatką,
- kwestia, czy na przedmiotowym terenie występują zadrzewienia śródpolne jest rozmaicie interpretowana – wynika to z treści ww. postanowienia w przedmiocie uzgodnienia, samo położenie działki w W. nie przesądza, iż nie ma ona charakteru rolnego, w danym obrębie występują działki rolne, drzewa z kolei są w niewielkiej odległości od drogi i wody, stanowią więc zadrzewienia przydrożne i nadwodne,
- mylnie uznano, iż rzekotka drzewna nie jest gatunkiem chronionym, w myśl rozporządzenia w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną, jest ona płazem a wszystkie gatunki tych zwierząt podlegają ochronie (poz. 183 zał. nr 1 do rozporządzenia),
- oceniając materiał dowodowy dano wiary ekspertyzom przygotowanym i opłacony przez inwestora – pisane na jego potrzeby przez osoby niebędące ekspertami w dziedzinie płazów i ich ekologii, w pozycji eksperta postawił się także organ orzekający, oceniając jak wycinka wpłynie na stan siedliska rzekotki drzewnej, T. zrzesza z kolei czołowych ekspertów w dziedzinie ekologii płazów m.in. p. J. M. (pracownik [...], autorkę wielu publikacji naukowych – załączono ich listę),
- jak wynika z opracowań – załączono fragment ekspertyzy sporządzonej na zlecenie Gminy U. – nie tylko staw, lecz także jego okolica (do której należą działki ew. nr [...] i [...]) są siedliskami rzekotki drzewnej,
- właściciele terenu byli świadomi, iż działki są położone na bagnach, w obrębie [...], w planie miejscowym i studium nadrzędnym celem jest ochrona przyrody,
- obręb geodezyjny, gdzie znajdują się przedmiotowe działki, jest jednym z dwu w W., gdzie pozostały siedliska rzekotki drzewnej – gatunku zagrożonego wyginięciem,
- bezpodstawnie przedłużono termin wykonalności decyzji organu I. instancji, naruszając zasadę reformationis in peius (art. 139 K.p.a.).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym (k. 71-90) uczestnicy postępowania K. i A. G. oraz T. W. (wnioskujący o wydanie zezwolenia) wnieśli o oddalenie skargi, wskazali m.in., iż:
- drzewa nie stanowią zadrzewień śródpolnych, przydrożnych lub nadwodnych; załączono plany poglądowe i zdjęcia lotnicze terenu,
- ochrona wartości przyrodniczych, w tym gatunków chronionych, jest realizowana dopiero na etapie legalizacji przedsięwzięcia budowlanego, co wynika z treści ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.),
- decyzja została wykonana (drzewa usunięto).
Na rozprawie przedstawiciel T. wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, choć nie wszystkie podniesione zarzuty są zasadne.
Decyzja w przedmiocie zgody na usunięcie drzew została wydana przedwcześnie, bez zbadania istotnych uwarunkowań m.in. na skutek błędnego odczytania treści normatywnej przepisu prawa materialnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy (zasadność wydania zezwolenia).
Prawodawca w ustawie o ochronie przyrody, w jej stosownej części redakcyjnej (rozdziale 4) nie wymienia kryteriów orzekania w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, wydawanego na podstawie art. 83 ust. 1. Nie oznacza to jednak, iż nie ma regulacji normatywnych, z których wynikałyby przesłanki negatywne wyrażenia zgody, tj. przepisów powszechnie obowiązujących, stanowiących o zakazie ingerencji w środowisko przyrodnicze w tym zakresie. Skoro pewne działania (tu usuwanie drzew) prawodawca objął reglamentacją, jej celem jest kontrola nad dopuszczalnością naruszania zasobów środowiska przy uwzględnieniu zasad wynikających ze stosownych regulacji.
W rozpoznawanej sprawie, w toku postępowania było podnoszone przez T., iż planowana ingerencja w zasoby środowisko w postaci usunięcia 5 sztuk drzew skutkowałaby zniszczeniem siedliska gatunku rzekotka drzewna, należącego według systematyki przyrodniczej do gromady płazy (królestwo zwierząt). Jak wynika z treści poz.183 załącznika nr 1 w zw. z § 2 6 pkt 4 rozporządzenia w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną niszczenie siedlisk i ostoi także tego gatunku zwierząt należących do płazów jest zabronione. Wskazany zakaz ma charakter bezwzględny i nie jest uzależniony od jednoczesnego występowania danego siedliska na terenie objętym obszarową formą ochrony przyrody. Ochrona gatunkowa jest równorzędną, w stosunku do obszarowych, formą ochrony zasobów przyrodniczych (patrz art. 6 pkt 1-9 a pkt 10 ustawy o ochronie przyrody). Gdy chodzi o ochronę siedlisk gatunków wymienionych w załączniku nr 1 i oznaczonych symbolem (1) – jak w tym przypadku wszystkie płazy, nie mają do nich zastosowania praktycznie żadne wyłączenia od zakazów. Zniszczenie ich jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku uzyskania stosownego zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska, w myśl art. 56 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, w przypadku spełnienia wskazanych ustawą przesłanek.
Nie znajduje z kolei oparcia ani w wykładni językowej ani tym bardziej celowościowej teza, prezentowana przez uczestników postępowania, jakoby kwestie ochrony gatunkowej nie miały być uwzględniane przy wydaniu orzeczeń innych niż pozwolenie na budowę, takich jak na usunięcie drzew (próba wnioskowanie a contrario z treści ustawy – Prawo ochrony środowiska). Nieuprawnione jest założenie, iż wskazanie pewnych kryteriów orzekania na etapie wydania innych orzeczeń szczególnych (tu np. pozwolenia na budowę) wyłącza równocześnie zasadność ich uwzględnienia na etapie wydania zezwolenia na usunięcie drzew tylko z przyczyny nie określenia kryteriów orzekania w przedmiocie tego ostatniego zezwolenia w stosownej jednostce redakcyjnej ustawy o ochronie przyrody (rozdział 4). Wydając zezwolenie na prowadzenie działań reglamentowanych ustawą o ochronie przyrody organ administracji w pierwszym rzędzie winien mieć na uwadze ochronę dóbr objętych ochroną właśnie w ramach tego aktu. Przeciwna teza ma charakter dowolny, a jednocześnie pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą wykładania przepisów prawa przy założeniu racjonalnej legislacji (względy celowościowe). Trudno wnosić by wolą prawodawcy było umożliwienie, w ramach wydania zezwolenia na usunięcie drzew, legalizacji działań zabronionych z mocy prawa (niszczenie siedlisk gatunków chronionych). Kluczowe znaczenie miało wobec tego ustalenie, czy w konkretnym przypadku usunięcie określonych drzew prowadziłoby w istocie do zniszczenia siedliska gatunku chronionego. W takim przypadku wydanie zezwolenia na usunięcie drzew byłoby dopuszczalne wyłącznie w razie uzyskania zezwolenia na zasadzie art. 56 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, co bezsprzecznie w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Kwestia ta nie została w niniejszej sprawie wnikliwie wyjaśniona, co musiałoby zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu orzeczenia (art. 107 § 3 w zw. z art. 140 K.p.a.). Przede wszytki organ administracji mylnie uznał, iż siedlisko rzekotki drzewnej nie podlega ochronie, w myśl prawodawstwa stanowionego na poziomie krajowym (w kontekście tego błędu bez znaczenia są wywody o braku możliwości zastosowania wprost regulacji stanowionych na szczeblu Unii Europejskiej). Jednocześnie jednak sformułowano stanowisko, iż nawet gdyby tak było to planowana ingerencja nie może być uznana za skutkującą zniszczeniem siedliska gatunku chronionego, z uwagi na nieznaczny zakres ingerencji. W innym z kolei miejscu uzasadnienia organ administracji wyraził pogląd, iż na rzeczonym terenie w ogóle nie znajdują się siedliska płazów - odwołano się do treści opracowań, którym jak należy zakładać organ dał wiarę.
Obie tezy wobec zgromadzonego materiału dowodowego należy uznać za dowolne. Gdy chodzi o powoływane opracowania, z których wynika brak występowania siedlisk płazów należy wskazać, iż w toku postępowania było podnoszone, co do nich zarzuty przez uczestnika na prawach strony. W świetle uwag T. wymagało rozważenia, czy nie zawierają one mylnych ustaleń i konkluzji, bowiem jak twierdził uczestnik postępowania, na terenie objętym wnioskiem występują siedliska rzekotki drzewnej a usunięcie drzew prowadziłoby do ich zniszczenia. Tezy podważające opracowania wnioskodawców były formułowane przez osoby zaznaczające, iż dysponują wiedzą ekspercką w danej dziedzinie. Organ administracji nie wyjaśnił jednak, jakie kwalifikację mają osoby zgłaszające konkretne uwagi, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia ich oceny w kontekście swobodnej oceny dowodów. Do skargi załączono zestawienie zawierające informacje o kwalifikacjach sygnującej pisma T. p. J. M. Wskazano m.in. iż jest ona autorem publikacji "P." wydanej przez wydawnictwo [...], szeregu publikacji w periodykach obcojęzycznych, realizowała lub nadzorowała pod względem herpetologicznym szereg opracowań na etapie procedur ocen oddziaływania na środowisko oraz sporządzanych dla innych celów, jest koordynatorem na Polskę monitoringu prowadzonego przez [...] dla gatunku rzekotka drzewna i kumak nizinny, inwentaryzuje także dwie powierzchnie badawcze w ramach tego projektu.
Zarówno dokumentacja przedkładana przez wnioskujących o wydanie zezwolenia (inwentaryzacja sporządzona na ich zlecenie przez podmiot gospodarczy) jak i stanowiska formułowane przez T. były wyłącznie dokumentami prywatnymi a więc nie miały kwalifikowanej mocy dowodowej. W szczególności waloru takiego nie ma sporządzona na zlecenie wnioskodawcy dokumentacja, nawet, gdy stanowi osobne edytorsko opracowanie wykonane przez wyspecjalizowany podmiot gospodarczy. Nadal w istocie jest to wyłącznie twierdzenia strony postępowania potwierdzane przez osoby o konkretnych kwalifikacjach - autorów opracowania sporządzonego w ramach działalności komercyjnej określonej firmy. W takiej sytuacji rolą organu administracji było dokonanie oceny materiału dowodowego w pierwszym rzędzie z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 K.p.a.),a następnie wskazanie, jakimi kryteriami kierowano się dając wiarę twierdzeniem jednej strony a uznając za niewiarygodne przeciwne (zasada uzasadnienia decyzji i przekonywania stron - art. 107 § 3 w zw. z art. 140 oraz art. 11 K.p.a.). O ile proste zasady oceny dowodów oparte np. o kryterium potwierdzenia kwalifikacji specjalisty w danej dziedzinie (czego w ogóle nie analizowano) nie dają odpowiedzi, które z niebudzących wątpliwości, co do profesjonalizmu autorów stanowisko jest trafne (np. istnieją dwie profesjonalnie sporządzone rozbieżne opinie ekspertów o podobnych kwalifikacjach) organ winien rozważyć potrzebę dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, w myśl art. 84 § 1 K.p.a.
Wskazanym wyżej zasadom prowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów. lecz nie dowolności w tym zakresie, nie uczynił zadość organ orzekając w niniejszej sprawie. Przywołano mianowicie konkluzje stanowiska jednej ze stron (wnioskodawcy) uznając je za odzwierciedlające stan rzeczywisty. Jednocześnie sformułowano wniosek o braku wpływu usunięcia 5 drzew na siedlisko rzekotki drzewnej, o ile takowe istnieje, nie wskazując, na jakim źródle wiedzy oparto się formułując taki pogląd. Samo wskazanie, iż drzewa stanowią tylko niewielką część spośród kilkuset na danym terenie, nie przesądza, iż ich usunięcie nie może prowadzić do zniszczenia np. części siedliska zwierząt chronionych, co także jest zakazane (analogicznie do zakazu zabijania pojedynczych osobników spośród dużej populacji, w świetle §. 6 pkt 1 rozporządzenia). Zakaz niszczenia siedlisk oznacza brak możliwości ich unicestwiania także w części. Przeciwna wykładnia treści tej regulacji byłaby nie do pogodzenia z postulatem racjonalnego objaśniania treści norm prawnych, wobec w danym przypadku celu ustanowienia zakazu (ochrona gatunkowa ścisła).
Należy podkreślić, iż zdawkowo uzasadnione stanowisko organu zostało sformułowane wobec stosunkowo szczegółowych wywodów T., którego przedstawiciel powołując się na wiedzę ekspercką wywodził, iż płazy rozmnażają się w zbiorniku M a potem prowadzą lądowy tryb życia w całym obrębie geodezyjnym, do którego należy działka. Występowanie licznych drzew i krzewów ma wpływ na wilgotny mikroklimat panujący na terenie, powoduje zacienianie i stwarza warunki na przebywanie płazów wrażliwych na przesuszenie. Korzenie drzew stanowią kryjówki dzienne i miejsca nocowania płazów, a w przypadku rzekotki drzewnej, drzewa są miejscami ich pobytu (środowisko życia) - występują ona na gałęziach paniach oraz liściach drzew.
Brak prawidłowego wyjaśnienia, czy usunięcie drzew skutkowałoby zniszczeniem siedliska gatunku chronionego a więc, czy w tym świetle jest dopuszczalne wydanie zezwolenia (wobec braku zwolnienia z zakazów), przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonego aktu. Naruszono bowiem przepisy postępowania, gdy chodzi o obowiązek właściwego wyjaśnienia sprawy (art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), co mogło mieć wpływ na jej wynik.
Analogicznie nie można uznać sprawy za należycie wyjaśnioną w kontekście zarzutu, iż przedmiotowe drzewa stanowią zadrzewienie śródpolne, przydrożne lub nadwodne. Formułując ustalenia w tym zakresie organ odwoławczy nie przywołał żadnej konkretnej mapy, planu czy opracowania, na podstawie którego sformułowano stawisko iż nie chodzi o tego typu zadrzewienia. Z pewnością podstawa oceny, iż drzewa nie stanowią zadrzewień śródpolnych nie można sformułować na podstawie ogólnego stwierdzenia, iż z punktu widzenia ewidencyjnego działka nie stanowi użytku rolnego. Co do faktycznego sposobu wykorzystania działek polemizuje Strona skarżąca (wywodząc, iż znajdują się tam działki rolne). Z kolei przesadzającym nie może być stanowisko zawarte w postanowieniu RDOŚ z dnia [...] grudnia 2008 r., dotyczy ono bowiem szeregu działek a więc sformułowania dotyczące ochrony pewnych typów zadrzewień mogą nie dotyczyć przedmiotowych drzew. Wskazanych braków w dokumentacji nie może uzasadniać materiał dowodowy przedłożony przez uczestnika postępowania na etapie postępowania sądowego, kwestia ta musi być bowiem wyjaśniona na etapie postępowania administracyjnego, z zachowaniem zasady instancyjności.
W końcu trafny jest zarzut, iż organ odwoławczy w istocie nie wyjaśnił, jaki jest cel usunięcia drzew, co ma kluczowe znaczenie, o ile nie jest to zabronione z punktu widzenia wskazanych wyżej unormowań. Wobec braku szczegółowych zakazów należy odwołać się do kryteriów ogólnych określonych przez prawodawcę, gdy chodzi o ochronę zasobów przyrodniczych, w tym drzew, w szczególności do art. 125 ustawy o ochronie przyrody. W świetle tej regulacji rośliny nieobjęte formami ochrony przyrody mogą być niszczone m.in. w związku z racjonalną gospodarką, bezpieczeństwem powszechnym, ochroną życia lub zdrowia ludzi (pkt 3, 7 i 9 ustawy o ochronie przyrody). We wskazanym przepisie prawodawca posłużył się wprawdzie pojęciem "niszczenie". Jednak w kontekście wymienionych w przepisie enumeratywnie przypadków, gdy dopuszcza się niszczenie roślin, trzeba stwierdzić, iż pojęcie to niewątpliwie użył językowo w znaczeniu, odnoszącym się nie tylko do działań nacechowanych pejoratywnie, lecz do wszelkich przypadków unicestwienia, czy przetwarzania zasobów przyrodniczych, także w związku z ich prawidłową eksploatacją, w tym do kwestii usuwania drzew.
Wobec tak zakreślonych ram możliwości wydania zezwolenia pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie, czy za usunięciem drzew przemawiają racjonalne cele gospodarcze, (tu wskazywana możliwości korzystania z działki) a więc, o jakie cele konkretnie chodzi bądź, czy istotnie konieczność usunięcia drzew wynika z konkretnych zagorzeń dla życia i zdrowia ludzi i czy racjonalnie nie mogą być one wyeliminowane w drodze innych rozwiązań niż ingerencja w zasoby przyrodnicze Rozważenia wymaga podnoszona w skardze kwestia możliwości zabezpieczenia uszkodzonych fundamentów w inny sposób w kontekście prawa korzystania z gruntu z punktu widzenia jego gospodarczego przeznaczenia - strona skarżąca wywodzi, iż przedmiotowe grunty w świetle opracowań planistycznych mają przede wszystkim istotną rolę przyrodniczą zaś organ, iż przeznaczone są do zabudowy mieszkaniowej. Z kolei, o ile rozbiórki fundamentów nie nożna uzasadnić racjonalnymi względami gospodarczymi innymi niż bezpośrednio zabudowa działki, bądź względami bezpieczeństwa, wydanie zezwolenia winno być powiązane z konkretnym etapem określonego procesu inwestycyjnego a potrzeba usunięcia drzew musi wynikać z przyjętych konkretnych rozwiązań projektowych. W takim przypadku otwartym jest pytanie, czy usunięcie drzew nie wiąże się z prowadzeniem działalności gospodarczej (w skardze wskazano na domniemany zamiar realizacji przez wnioskodawców dużego zespołu zabudowy na wielu działkach).
Niewyjaśnienie, jaki jest faktyczny cel usunięcia drzew (w treści uzasadnienia użyto sformułowań wskazujących, iż ostatecznie motywy działań wnioskodawców nie są dla organu pewne), jako elementu rozbiórki fundamentów dla oceny tych działań, w myśl kryteriów wskazanych w art. 125 ustawy o ochronie przyrody, stanowi o tym, iż kwestia dopuszczalności wydania zezwolenia także w tym aspekcie nie została wyjaśniona, może rzutować także w pewnym przypadku na ocenę zasadności zwolnienia wnioskodawców z opłat za usunięcie drzew (sformułowanie tezy, iż nie jest to związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez osobę fizyczną).
Natomiast nie zasadne są pozostałe zarzuty skargi z następujących przyczyn:
- z materiał dowodowego jak i treści decyzji organu I. instancji wynikało niezbicie, iż przedmiotem postępowania był wniosek o zgodę na usunięcie 5 drzew (patrz w szczególności tabelaryczny spis), stąd weryfikacja treści sentencji orzeczenia przez zastąpienie mylnie wskazanej liczby usuwanych drzew było zasadne i dopuszczalne, nie naruszało zasady instancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.),
- wskazanie przez organ II. instancji nowego, realnego terminu dla wykonania decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew było w pełni zasadne wobec faktu, iż termin zakreślony przez organ I. instancji w zasadzie wyekspirował przed wydaniem decyzji odwoławczej (mając na uwadze czas niezbędny na jej doręczenie) a wobec wniesienia środków odwoławczych zezwolenie nie podlegało wcześniej wykonaniu (art. 130 § 1 i 2 K.p.a.), tego rodzaju modyfikacji decyzji nie skutkowało pogorszeniem sytuacji odwołującego się gdyż tak przed jak i po wniesieniu odwołania Strona miała zakreślony przez organy obu instancji realny możliwy do zachowania termin dokonania wycinki.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono w myśl art. 200 ustawy.
Orzekając ponownie w sprawie organ administracji będzie mieć na uwadze ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu. Rozpatrując sprawę, co do meritum będzie miał na względzie, czy istotnie decyzja została wykonana (patrz stanowisko uczestników postępowania) a jeśli tak to, jakie znaczenie procesowe ma to w przedmiotowej sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło