IV SA/Wa 3642/15
WyrokWSA w Warszawie2017-01-31
Skład orzekający: Kaja Angerman, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Infrastruktury i Rozwoju prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że osoby wnoszące odwołanie nie posiadały przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, mimo że były właścicielami sąsiednich nieruchomości?Ratio decidendi
Minister Infrastruktury i Rozwoju nieprawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że osoby wnoszące odwołanie nie posiadały przymiotu strony. Sąd uznał, że organy obu instancji nie dokonały wnikliwych ustaleń co do kręgu podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego. Interes prawny odwołujących się mógł wynikać z przepisów Kodeksu cywilnego (art. 140 K.c.) oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 6 ust. 2 pkt 2), co wymagało szczegółowej analizy, a nie przedwczesnego uznania postępowania za bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, która umorzyła postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego (budowa obiektu radiokomunikacyjnego). Odwołujący się, reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucili naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących ustalania stanu faktycznego i rozpatrywania dowodów, a także naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując na potencjalne negatywne oddziaływanie inwestycji na ich nieruchomości sąsiednie oraz naruszenie ich interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz zasądzono od Ministra na rzecz skarżącego A. M. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego A. M. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].10.2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane przez B. Z., K. Z., J. M., S. B., P. M., T. P., B. S., B. S., A. M., A. M., A. G., A. C., B. G., A. G., W. K., E. K., T. S., E. P., D. W., M. T., M. B., B. J., W. B., reprezentowanych przez pełnomocnika - adwokat M. B. - od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr 67/2015, ustalającej dla P. S.A. lokalizację inwestycji celu publicznego na terenie zamkniętym kolejowym dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa obiektu radiokomunikacyjnego [...] sieci łączności bezprzewodowej GSM-R", przewidzianą do realizacji na działce nr [...], obręb [...], gmina D.".
Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.
We wniesionym od przedmiotowej decyzji lokalizacyjnej odwołaniu zarzucono:
1) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 K.p.a., poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się stron co do treści tych ustaleń oraz poprzedzających je dowodów, nie mogą zostać uznane za udowodnione oraz nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji;
2) naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1 oraz 80 K.p.a. oraz w zw. z art. 53 ust. 3 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez:
- brak wyczerpującego zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, na skutek nieuwzględnienia zgłoszonego przez Skarżących w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. wniosku o dopuszczenie dowodu z oględzin nieruchomości z udziałem biegłego geodety oraz wniosku o przesłuchanie stron, co z kolei doprowadziło do poczynienia przez Organ I. instancji całkowicie dowolnych ustaleń faktycznych;
- zinterpretowanie wątpliwości co do stanu fatycznego sprawy na niekorzyść stron postępowania, co stanowi naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony;
- brak przeprowadzenia szczegółowej analizy stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym planowana jest przedmiotowa inwestycja i oparcie swojego rozstrzygnięcia jedynie na stanowisku inwestora, który w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. w sposób lakoniczny i ogólnikowy odniósł się do zgłaszanych przez Skarżących uwag i zastrzeżeń co do lokalizacji tego przedsięwzięcia.
Odwołujący się podkreślili, iż podstawą ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich są nie tylko przepisy prawa budowlanego, lecz także zawarte w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, przepisy dotyczące ochrony własności, obejmujące m.in. zakaz ujemnego oddziaływania na cudzą nieruchomość w drodze tzw. immisji pośrednich (art. 140 i 144 K.c.). Ich zdaniem, w niniejszej sprawie nie ma żadnej pewności, że inwestycja polegająca na budowie obiektu radiokomunikacyjnego nie będzie szkodliwie oddziaływała na sąsiednie nieruchomości i ich mieszkańców.
Odwołujący się stwierdzili, że nieprzeanalizowanie przez Organ I. instancji wpływu przedmiotowej inwestycji na nieruchomości sąsiednie, stanowiło naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. W ich ocenie, Wojewoda [...] oparł się jedynie na lakonicznych wyjaśnieniach Inwestora, zawartych w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., z których wynikało, że oddziaływanie obiektu radiokomunikacyjnego będzie występowało w przestrzeni niedostępnej dla ludności. Pominął wskazywane przez Odwołujących się w toku postępowania, możliwe negatywne konsekwencje lokalizacji tego przedsięwzięcia. W przekonaniu Odwołujących się, wskazane przez nich negatywne oddziaływanie powinno zostać poddane gruntownej analizie przez Organ I instancji, bowiem może naruszać interes prawny, o którym mowa w art. 140 K.c.
Powołali się także na treść art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym każdy ma prawo w granicach określonych przez przepisy ww. ustawy do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób. Wskazali, że regulacja ta wprowadza zasadę, iż tzw. "wolność zagospodarowania terenu" kształtowana przepisami prawa administracyjnego nie może naruszać praw przysługujących innym osobom - prawa własności i innych praw rzeczowych i obligacyjnych.
Do pisma z dnia [...] czerwca 2015 r. dołączyli wypisy z rejestru gruntów, mające świadczyć o posiadanym prawie własności działek sąsiadujących z przedmiotową inwestycją.
Organ odwoławczy nie podzielił tego stanowiska. Wywiódł natomiast, że z treści art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, iż stronami postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego są z pewnością inwestor oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości objętej inwestycją. Mogą być również właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich, na które inwestycja może oddziaływać. Mogą więc być to także właściciele lub użytkownicy wieczyści działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji.
Podkreślił, że o interesie prawnym tych osób przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. Organ nadmienił, że interes prawny strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy środek zaskarżenia.
Z kolei podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 K.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.
Organ II. instancji w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r., wezwał pełnomocnika Skarżących do wykazania interesu prawnego każdego z mocodawców, bowiem interes prawny musi być interesem indywidualnym danego podmiotu. Stwierdził, że pełnomocnik Odwołujących się nie wykazał negatywnego wpływu przedmiotowej inwestycji względem nieruchomości każdego ze Skarżących z osobna.
Minister podał, że Skarżący w sposób ogólnikowy wskazali, iż zlokalizowanie obiektu radiokomunikacyjnego na działce nr [...] przy ulicy [...], uniemożliwi im dojazd do drogi publicznej, zaznaczając jednocześnie, iż każdemu z nich przysługuje prawo wystąpienia do P. S.A. z żądaniem ustanowienia służebności drogi koniecznej, a nawet, z uwagi na fakt, iż droga dojazdowa na działce nr [...] istnieje nieformalnie od 1945 r., mogą żądać nabycia służebności przechodu i przejazdu w drodze zasiedzenia.
Organ odwoławczy stwierdził też, że z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby taka służebność została na rzecz Skarżących ustanowiona. Nieformalne korzystanie przez Skarżących z tej działki - jako dojazdu do drogi publicznej - może stanowić wyłącznie o ich interesie faktycznym, który w przeciwieństwie do interesu prawnego nie podlega ochronie w postępowaniu administracyjnym.
Podkreślił także, iż samo udokumentowanie sąsiedztwa działek Skarżących z działką nr [...], objętą inwestycją polegającą na budowie masztu radiokomunikacyjnego, nie przesądzałoby jeszcze o posiadaniu interesu prawnego w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Bezspornym jest przy tym, że nie wszyscy Skarżący udowodnili nawet, fakt posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, zlokalizowanych w najbliższym otoczeniu przedmiotowej działki.
Zdaniem Organu, Skarżący nie wykazali swojego indywidualnego interesu prawnego, opartego na konkretnie wskazanej normie prawa materialnego, uprawniającej do skutecznego wniesienia odwołania od tej decyzji. Jedyny przepis prawa materialnego, na który powołali się Skarżący, to przepis art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wprowadzający ogólną zasadę ochrony własnego interesu prawnego, przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Ewentualne zdarzenia przyszłe, niepewne, mogą stanowić nie o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym.
Argument Skarżących dotyczący narażenia ich, jako właścicieli działek sąsiadujących z inwestycją, na ekonomiczne straty spowodowane działaniem planowanego urządzenia może być co najwyżej podstawą do ewentualnych roszczeń o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych w postępowaniach przed sądami powszechnymi.
Z tego względu Minister stwierdził, że zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego - w rozumieniu art. 105 K.p.a. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r. (opubl. OPS 16/98, ONSA 1999, nr 4, poz 119), stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., skutkuje koniecznością wydania przez organ decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.
We wniesionej skardze profesjonalny pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. przepisu art. 28 K.p.a. przez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji uznanie, iż Skarżący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu, którego przedmiotem było ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego na działce o nr ew. [...], zlokalizowanej w sąsiedztwie działek będących własnością Odwołujących się.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił prawomocnie wszystkie wywiedzione w tej sprawie skargi, za wyjątkiem skargi wniesionej przez A. M., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika.
W skardze tej pełnomocnik podał, że norma będąca podstawą interesu prawnego może należeć do każdej gałęzi prawa. Natomiast już na gruncie przepisów ustawy i planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazuje się, że osoba trzecia ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. i 144 k.c. do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią prawa własności. Zatem stroną w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego jest nie tylko inwestor oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, ale także osoby mające takie prawa rzeczowe do innych gruntów znajdujących się w obszarze, na które inwestycja ta będzie oddziaływała.
Zamierzona inwestycja, zdaniem pełnomocnika, może prowadzić do powstania na gruntach sąsiedzkich różnego typu immisji. Jest też możliwe prawidłowe ustalenie stron innych niż inwestor, czy właściciel i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których będzie lokalizowana inwestycja celu publicznego.
Zarzucił, że zarówno w decyzji Wojewody [...], jak w decyzji Organu II. instancji brak jest jakichkolwiek ustaleń dotyczących kręgu stron i sposobu ich określenia. To uchybienie miało charakter istotny dla wyniku sprawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy Organy obu instancji nie dokonały żadnej analizy kręgu podmiotów, będących stronami postępowania. Decydujące znaczenie przy ocenie takiego oddziaływania ma rodzaj i zasięg planowanej inwestycji oraz położenie nieruchomości objętej inwestycją, względem nieruchomości osoby ubiegającej się o status strony.
Jak podał pełnomocnik, bezsporne jest, że Skarżący, którzy skargę tę wywiedli są właścicielami nieruchomości sąsiadujących z działką objętą planowaną inwestycją. W tej sytuacji, zadaniem Wojewody [...] - na etapie zgłoszenia udziału w postępowaniu właścicieli sąsiednich nieruchomości w zakresie oceny ich statusu jako stron postępowania - było ustalenie charakteru tego sąsiedztwa, w tym położenia ich nieruchomości w stosunku do nieruchomości, na której ma być zlokalizowana inwestycja. Organ nie przeanalizował wpływu inwestycji na otoczenie, czyli na nieruchomości sąsiednie, w tym działki odwołujących się i nie poczynił własnych ustaleń w tym zakresie (wnioskowanych przez właścicieli sąsiednich nieruchomości), które pozwoliłyby na ocenę oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Pełnomocnik zaznaczył, że trudno wymagać, aby to właściciele sąsiednich nieruchomości udowadniali organowi, iż inwestycja będzie oddziaływała na ich przedmiot własności.
Wskazane przez właścicieli sąsiednich nieruchomości możliwe sposoby oddziaływania inwestycji powinny zatem zostać gruntownie sprawdzone przez Organ I. instancji, bowiem mogły one naruszać interes prawny, o którym mowa w art. 140 k.c. W tej sytuacji, zdaniem pełnomocnika, Skarżący bezsprzecznie posiadają interes prawny w przedmiotowej sprawie, a tym samym w prowadzonym postępowaniu przysługuje im przymiot strony (jako właściciele działek sąsiednich, narażeni są na bezpośrednie oddziaływanie obiektu radiokomunikacyjnego - zarówno w sferze prawnej jak i ekonomicznej).
Pełnomocnik Skarżącego A. M. źródła interesu prawnego Odwołujących się w niniejszej sprawie upatruje z jednej strony w przepisach kodeksu cywilnego (art. 140 k.c.), a z drugiej strony w przepisach ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015r., poz. 199), tj. w art. 6 ust. 2 pkt 2 tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W złożonym piśmie procesowym, stanowisko Ministra w całej rozciągłości podzielił Inwestor, będący uczestnikiem postępowania – P. z siedzibą w W.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga winna zostać uwzględniona.
Przede wszystkim, w pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, że przedmiotowa inwestycja – jak stwierdził Organ I. instancji w swej decyzji – nie wymagała uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Nie jest bowiem zaliczana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Stąd w decyzji tej wskazano, że miejsca dostępne dla ludności znajdować się muszą w odległości większej niż 70 m, liczonej od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania dla każdej anteny.
Decyzja lokalizacyjna nie była też uzgadniana przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
Zgodzić się zatem należy z pełnomocnikiem Skarżącego, że Organ I. instancji w zasadzie nie dokonał oceny prawidłowości karty kwalifikacji przedsięwzięcia i stanowiska inwestora co do zasięgu i zakresu oddziaływania zamierzonej inwestycji na środowisko, w kontekście zgłoszonych przez mieszkańców uwag.
Nadmienić należy bowiem, że te same osoby, które wniosły przedmiotowe odwołanie, uprzednio przed Organem I. instancji, wniosły uwagi do zamierzonej inwestycji.
Wojewoda [...] przekazał je Inwestorowi, celem zajęcia stanowiska.
Nie zakwestionował zatem istnienia uprawnienia po stronie składających uwagi do wzięcia udziału w tym postępowaniu lokalizacyjnym. Następnie zaś, gdy osoby te reprezentowane były już przez profesjonalnego pełnomocnika, negatywnie rozpoznał jego wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w tej sprawie, uznając to za niecelowe. Wniosek ten zatem poddał ocenie.
Wprawdzie w rozdzielniku decyzji I. instancji pełnomocnika tego Wojewoda nie umieścił, ale wnioski reprezentowanych przez niego podmiotów, zgłaszane w postępowaniu I. instancyjnym rozpoznawał i zajmował co do nich stanowisko.
Trzeba przy tym mieć na uwadze, że w imieniu swych mandantów, którzy potem złożyli odwołanie, wystąpiła ta sama pełnomocnik, która reprezentowała Strony przed Organem II. instancji, a następnie wywiodła skargę do Sądu.
Mając na uwadze realia rozpatrywanej sprawy, pełnomocnik ta trafnie zarzuciła, że Organy obu instancji nie dokonały wnikliwych ustaleń co do kręgu podmiotów mających przymiot stron tego postępowania lokalizacyjnego, a w efekcie Organ odwoławczy uchybił art. 28 K.p.a., przedwcześnie uznając postępowanie odwoławcze za bezprzedmiotowe.
Zważywszy, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierają definicji strony postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, katalog stron, poza wymienionym w art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalany jest w oparciu o treść art. 28 K.p.a., będący przepisem prawa materialnego. Należy się przy tym zgodzić z pełnomocnikiem Skarżącego, że źródła tego interesu prawnego Odwołujących się upatrywać należało z jednej strony w przepisach kodeksu cywilnego (art. 140 K.c.), a z drugiej strony w przepisach ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - art. 6 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Wobec tego w rozpatrywanej sprawie, bez wnikliwego wyjaśnienia tej kwestii, a więc przedwcześnie uznano postępowanie odwoławcze za bezprzedmiotowe, przyjmując, że Odwołującym się przymiot strony nie służy. Zasadność tego stanowiska przyjęto niejako a priori, bez poczynienia własnych ustaleń w sprawie, jedynie w oparciu o stanowisko Inwestora.
W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy (podobnie w postępowaniu tyczącym lokalizacji inwestycji celu publicznego) interes prawny co do zasady mają właściciele, użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji oraz właściciele i użytkownicy wieczyści gruntów położonych dalej, w zależności od zasięgu i stopnia uciążliwości oddziaływania planowanej inwestycji na ich grunty.
Wobec niejednoznacznego stanowiska w tej kwestii zajętego przez Wojewodę, Organ odwoławczy zobowiązany był do ustalenia w prowadzonym postępowaniu, czy Odwołującym się (przynajmniej niektórym spośród nich) nie przysługuje przymiot strony tego postępowania, w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Minister nie był uprawniony do stwierdzenia a priori, że żadnej z tych osób nie przysługiwał przymiot strony, bo reprezentujący ich pełnomocnik tego nie wykazał (nie udowodnił negatywnego oddziaływania tej inwestycji na ich nieruchomości) i nie przedłożył wszystkich wyciągów z ewidencji gruntów.
Trzeba mieć na względzie, że Organ odwoławczy jest uprawniony, a w takiej sytuacji zobowiązany, do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Mógł zatem zwrócić się o nadesłanie brakujących wypisów z rejestru gruntów, by w sposób precyzyjny ustalić, gdzie względem tej inwestycji usytuowane są działki należące do Odwołujących się i jaki jest ich stan zainwestowania oraz przeznaczenie. Następnie zaś winien - w myśl art. 15 K.p.a. - dokonać ponownej oceny tej sprawy w jej całokształcie i ustalić, czy interes prawny odwołujących się został naruszony tą decyzją i to w sposób nieakceptowalny w świetle obowiązującego prawa.
Minister zatem przede wszystkim winien zweryfikować poprawność twierdzenia Inwestora, że zakres oddziaływania zamierzonej inwestycji zamknie się całkowicie w granicach działki o nr. ew. 120/1. W tym celu winien wykazać z jakiego powodu stoi na stanowisku, że Inwestor prawidłowo wskazał zakres oddziaływania zamierzonej inwestycji, odnosząc jednocześnie swe ustalenia do sposobu zainwestowania działek sąsiednich. W myśl art. 52 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, inwestor we wniosku o ustalenie lokalizacji zobowiązany jest do wskazania obszaru, na który dana inwestycja będzie oddziaływać oraz do podania danych charakteryzujących jej wpływ na środowisko.
Podane informacje podlegają jednak ocenie Organu wydającego decyzję lokalizacyjną. Organ dokonuje bowiem - w myśl art. 53 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy -analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych, a więc także regulujących kwestie ochrony środowiska, w tym jej oddziaływania na ludzi, w kontekście wpływu na ich zdrowie.
Bez uprzedniego przeprowadzenia oceny prawidłowości zakresu oddziaływania tego zamierzenia na środowisko podanego przez Inwestora we wniosku, w tym na nieruchomości Odwołujących się, Minister nie był uprawniony do założenia z góry, że takie oddziaływanie nie będzie miało miejsca, a w konsekwencji do arbitralnego przyjęcia, że Odwołujący się nie mieli interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji lokalizacyjnej, wydanej dla przedmiotowej inwestycji, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie sprawy.
Nadmienić należy, co Sąd podkreśla z urzędu, że część spośród tych osób jest właścicielami lub współwłaścicielami działek bezpośrednio sąsiadujących z działką przeznaczoną pod to zainwestowanie o nr. ew. [...] obr. [...]. Wśród nich znajduje się m. in. B. S., będąca właścicielką działek o nr. ew. [...] (zabudowanej) oraz o nr. ew. [...]. Także działka nr [..], należąca do skarżącego A. M. bezpośrednio z działką o nr. ew. [...]. Podobnie zabudowana działka nr ew. [...], której współwłaścicielką jest odwołująca się A. G..
Ze wskazanych przyczyn Minister nie był uprawniony do lakonicznego stwierdzenia, że położenie działek Odwołujących się względem działki przeznaczonej pod to zainwestowanie nie ma znaczenia, zważywszy, że oddziaływanie to zamknie się w obszarze działki o nr. ew. [...] obr. [...]. Kwestia ta wymagała oceny Organu odwoławczego i podania stosownej argumentacji na poparcie takiego stanowiska. Ewentualne negatywne oddziaływanie powinno bowiem zostać poddane wnikliwej analizie Organu odwoławczego.
Uchybienie temu obowiązkowi czyni zasadnym zarzut skargi niewystarczającego wyjaśnienia stanu sprawy, a więc naruszenia przez Ministra art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 w zw. z art. 15 K.p.a.
Trafnie wywiodła w skardze pełnomocnik, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, to na organie administracji spoczywa obowiązek ustalenia pełnego katalogu podmiotów, których prawa rzeczowe do nieruchomości mogą zostać uszczuplone, wskutek wydania decyzji administracyjnej ustalającej lokalizację inwestycji dla innej nieruchomości. Wymóg ustalenia tego katalogu uczestników jest jedną z podstawowych gwarancji zapewniających w państwie prawa ochronę praw osób trzecich w toku postępowania administracyjnego, prowadzącego do realizacji inwestycji budowlanych, także tych celu publicznego. Nie może tu jednak zachodzić pewien automatyzm, a więc przyjmowanie bezkrytyczne stwierdzeń Inwestora. Winny one zostać przeanalizowane przez Organ.
Ponadto należy mieć na względzie, że Odwołujący się już w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., złożonym w toku postępowania prowadzonego przez Organ I. instancji akcentowali, że zlokalizowanie obiektu radiokomunikacyjnego na działce nr [...] przy ulicy [...], uniemożliwi im dojazd do drogi publicznej, zaznaczając jednocześnie, iż każdemu z nich przysługuje prawo wystąpienia do P. S.A. z żądaniem ustanowienia służebności drogi koniecznej, a nawet, z uwagi na fakt, iż droga dojazdowa na działce nr [...] istnieje nieformalnie od 1945 r., mogą żądać nabycia służebności przechodu i przejazdu w drodze zasiedzenia.
Podkreślić należy, że ów fakt stałego korzystania z działki nr ew. [...], jako dojazdu do ich nieruchomości, nie został zakwestionowany przez Organy obu instancji. Minister odnosząc się do możliwości żądania przez nich ustanowienia służebności stwierdził jedynie, że nieformalne korzystanie przez Skarżących z tej działki jako dojazdu do drogi publicznej może stanowić wyłącznie o ich interesie faktycznym, który w przeciwieństwie do interesu prawnego nie podlega ochronie w postępowaniu administracyjnym.
Jakkolwiek stwierdzenie to jest trafne, to wskazać należy, że z kolei zasiedzenie służebności gruntowej powstaje ex lege. Na wniosek uprawnionych podmiotów Sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym, wydaje jedynie postanowienie o charakterze deklaratoryjnym, potwierdzające jego istnienie. Wobec tego, w trakcie postępowania prowadzonego przez Organ odwoławczy, wymagało ustalenia czy postępowanie w tym przedmiocie nie jest już prowadzone przed Sądem, skoro Strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Wydanie bowiem postanowienia Sądu potwierdzającego ten fakt, wywoła skutek ex tunc.
W tym kontekście podkreślenia wymaga, że na tę kwestię, choć nieuprawniony, zwrócił uwagę Wójt Gminy D. Mianowicie pismem z dnia [...].02.2015 r., negatywnie wypowiedział się co do projektu tej decyzji lokalizacyjnej. Do wydania negatywnej opinii nie był uprawniony, bowiem ul. [...] stanowi drogę wewnętrzną, a nie publiczną, której mógłby być zarządcą. Zwrócił jednak uwagę na to, że przedmiotowa inwestycja utrudni dostęp do części nieruchomości obsługiwanych przez ul. [...]. Ten zarzut podnosili też Odwołujący się.
Mając na uwadze wskazane uchybienia Organu odwoławczego, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wobec tego, z przytoczonych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania - orzekł jak w punkcie 2 sentencji.
Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku należy zastosować się do wskazań oraz oceny prawnej Sądu, wyrażonych w jego uzasadnieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło