IV SA/Wa 3678/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K.na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. L.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, dołączając do niej wypełniony formularz PPF. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie osiąga dochodu, ponieważ nie ma prawa do legalnego zatrudnienia. Utrzymuje się z "drobnych" – jak je określiła – oszczędności w wysokości 4.000 USD. Stwierdziła, że nie są to oszczędności zdeponowane na rachunku bankowym i służą bieżącemu utrzymaniu. Podała, że wydatkuje 300 zł miesięcznie na najem mieszkania i 100 zł na kartę miejską. Wskazała, że nie ma nieruchomości, ani wartościowych przedmiotów. Ponieważ oświadczenie L.K. było niewystarczające do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych, w piśmie z dnia 23 grudnia 2015 r. wezwano skarżącą do złożenia w terminie 7 dni wyciągów z wszelkich posiadanych przez nią rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy. W dniu 11 stycznia 2016 r. strona złożyła do akt sprawy: 1) wyciągi z dwóch rachunków bankowych (złotowego rachunku rozliczeniowego i walutowego rachunku oszczędnościowego) za okres od 1 czerwca 2015 r. do 11 stycznia 2016 r.; 2) "zestawienie produktów klienta" aktualne na 5 stycznia 2016 r., z którego wynika, że jest ona posiadaczką rachunków, z których wyciągi nadesłała, a także otwartego 5 stycznia 2016 r. walutowego rachunku rozliczeniowego oraz 3) dwa potwierdzenia wpłaty z 5 stycznia 2015 r. (na kwoty 1.040,00 USD i 100 zł). W piśmie, przy którym przekazała wymienione dokumenty, skarżąca wskazała, że oszczędności na rachunkach bankowych są jej jedynym źródłem utrzymania, nie ma prawa do pracy, a opłata za skargę istotnie naruszyłaby jej możliwości utrzymania się w Polsce. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez L.K. możliwości płatnicze uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] do wykazanej przez skarżącą sytuacji majątkowej. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 300 zł (§ 2 ust. 3 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość wpisu od skargi kasacyjnej, o ile skarżąca wniesie ten środek odwoławczy, wyniesie 150 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia). Wysokość innych, ewentualnie należnych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpis od zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Odnosząc ustalone powyżej wielkości opłat sądowych do wykazanych przez skarżącą możliwości płatniczych, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w oświadczeniu z dnia 23 listopada 2015 r. strona wskazała, że dysponuje oszczędnościami w wysokości 4.000 USD. Stwierdziła przy tym, że nie są to środki zdeponowane na rachunku bankowym, a przeznaczane są na bieżące utrzymanie. Jednocześnie podała, że wydatkuje 300 zł miesięcznie na najem mieszkania i 110 zł na kartę miejską. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 23 grudnia 2015 r., w piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r. strona oświadczyła, że środki zgromadzone na rachunkach bankowych są jej jedynym źródłem utrzymania. Saldo rachunków, wedle dołączonego do pisma zestawiania, wyniosło na 5 stycznia 2016 r.: 100,27 zł (złotowy rachunek rozliczeniowy), 1.040,00 USD (walutowy rachunek rozliczeniowy) i 0,88 USD (walutowy rachunek oszczędnościowy). Z nadesłanego wyciągu z walutowego rachunku oszczędnościowego (obejmującego okres od 1 czerwca 2015 r. do 11 stycznia 2016 r.) wynika tymczasem, że od 23 listopada 2015 r. (data złożenia oświadczenia, w którym skarżąca określiła posiadane oszczędności na 4.000 USD) z rachunku tego skarżąca wypłaciła (26 listopada 2015 r.) 1.351,00 USD. Po upływie ponad miesiąca (5 stycznia 2016 r.) wpłaciła na nowo otwarty rachunek walutowy 1.040,00 USD. Z kolei z wyciągu ze złotowego rachunku rozliczeniowego (obejmującego okres od 1 czerwca 2015 r. do 11 stycznia 2016 r.) wynika, że od 23 listopada 2015 r. skarżąca wpłaciła na niego w sumie 220 zł. Przy pomocy tego rachunku skarżąca dokonuje bieżących rozliczeń, płacąc m.in. za zakupy i bilety okresowe komunikacji miejskiej. Końcowe saldo tego rachunku wyniosło 45,26 zł, przy czym już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wypłaciła z niego jednorazowo (26 listopada 2015 r.) 3.300,00 zł. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują na to, że albo zdeponowane na rachunkach bankowych oszczędności nie są jedynymi, jakimi dysponuje skarżącą, albo nie wszystkie środki, które wypłaca ona z rachunków przeznaczane są na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania. Otóż, w oświadczeniu z dnia 23 listopada 2015 r. strona deklarowała jedynie oszczędności walutowe, określając ich wysokość na 4.000 USD. Oszczędności zdeponowane na rachunku walutowym na dzień złożenia wniosku wynosiły nieco ponad 1.351,00 USD i zostały z niego praktycznie w całości wypłacone trzy dni po złożeniu przedmiotowego wniosku. Następnie, 5 stycznia 2016 r. skarżąca otworzyła kolejny rachunek walutowy, wpłacając na niego 1.040,00 USD. Kwota oszczędności zdeponowanych na nowo otwartym rachunku jest zatem o nieco ponad 310 USD niższa niż kwota oszczędności walutowych zdeponowanych na oszczędnościowym rachunku walutowym w dniu złożenia wniosku, a zarazem znacznie niższa niż kwota 4.000 USD, zadeklarowana we wniosku. Z drugiej strony, po dniu złożenia wniosku, na rachunku złotowym nie odnotowano wpłaty, która wskazywałaby na "przeniesienie" na ten rachunek oszczędności wypłaconych z konta walutowego. Jak wskazano, po 23 listopada 2015 r. na rachunek złotowy skarżąca wpłaciła tylko 220 zł. Co więcej, trzy dni po złożeniu przedmiotowego wniosku wypłaciła z niego 3.300,00 zł. Uwzględniając deklarowane przez skarżącą wielkości wydatków na mieszkanie i bilety komunikacji miejskiej oraz kwoty operacji dokonywanych za pomocą rachunku złotowego, związanych z koniecznym utrzymaniem, jak koszty zakupów, nie ma podstaw, by stwierdzić, że wypłata w podanej wysokości została w całości przeznaczona na wydatki o koniecznym charakterze. Trzeba tymczasem podkreślić, że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak koszty mieszkania, żywności, czy odzieży. Nie można też nie zauważyć, że w toku postępowania administracyjnego strona wykazywała, że posiada wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania w Polsce. Jak tymczasem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy (karta 67 akt administracyjnych) "zestawienia produktów klienta", w toku postępowania odwoławczego kwota środków zdeponowanych na rachunkach bankowych była niższa niż zadeklarowana w przedmiotowym wniosku kwota oszczędności walutowych (4.000 USD). Wynosiła bowiem 2.051,13 USD i 5.539,24 zł. Mimo to, ubiegając się o zwolnienie od kosztów postępowania, skarżąca utrzymuje, że obecnie wygospodarowanie środków na wpis od skargi wiązałoby się z uszczerbkiem jej koniecznego utrzymania. Powyższe wskazuje, że strona odmiennie ocenia swoją sytuację materialną w zależności od celu jaki chce osiągnąć. Podsumowując, ustalenia dokonane na podstawie oświadczeń skarżącej i dokumentów złożonych przez nią do akt sprawy, w szczególności wyciągów z rachunków bankowych, pozwalają stwierdzić, że posiadane przez nią oszczędności umożliwiają – bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu – wygospodarować 300 zł na wpis od skargi oraz ewentualnie należne, inne opłaty sądowe w sprawie wszczętej jej skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2015 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.