IV SA/Wa 3709/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2016 r. sprzeciwu J. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2016 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbioru PESEL postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku Skarżący podał, że przebywa w zakładzie karnym, nie pracuje, nie uzyskuje dochodu i nie ma jakiegokolwiek majątku. Pismem z 3 lutego 2016 r. wezwano Skarżącego do złożenia w terminie 14 dni poniższych dokumentów źródłowych potwierdzających stan majątkowy i dochody: 1. zaświadczenia dyrektora zakładu karnego lub upoważnionego funkcjonariusza bądź pracownika zakładu karnego wskazującego, czy Skarżący jest zatrudniony; 2. zaświadczenia depozytora, dyrektora lub upoważnionego funkcjonariusza bądź pracownika zakładu karnego wskazującego, jaka jest kwota środków pieniężnych do dyspozycji Skarżącego, pozostających obecnie w depozycie, ewentualnie jaka kwota środków pieniężnych została przez niego przekazana z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący nadesłał kserokopię zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z 15 stycznia 2016 r. W zaświadczeniu wskazano, że Skarżący jest pozbawiony wolności od 1 lutego 2000 r., a przewidywany koniec kary przypada na 26 maja 2017 r. Podano także, że obecnie Skarżący nie jest zatrudniony odpłatnie. Skarżący nie złożył do akt sprawy zaświadczenia wskazującego, jaka jest kwota środków pieniężnych do jego dyspozycji, pozostających obecnie w depozycie, ewentualnie jaka kwota środków pieniężnych została przez niego przekazana z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy. Postanowieniem z 10 marca 2016 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, co następuje. Stosownie do art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Skarżący, pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu, nie złożył do akt sprawy całości żądanych od niego dokumentów. Jakkolwiek bowiem nadesłał kserokopię zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w [...] wskazującego, że nie jest odpłatnie zatrudniony, niemniej jednak nie nadesłał zaświadczenia w sprawie środków będących w jego dyspozycji, pozostających w depozycie bądź przekazanych z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy. Nadesłane zaświadczenie potwierdza wprawdzie, że Skarżący obecnie nie zarobkuje, jednakże nie pozwala na dokonanie pełnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Nienadesłanie drugiego z wymaganych zaświadczeń (bądź niezawarcie całości żądanych informacji w jednym zaświadczeniu) uniemożliwia ustalenie, jakimi środkami pieniężnymi faktycznie Skarżący dysponuje. Zgodnie z art. 113 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ze zm.) do dyspozycji skazanego pozostają środki pieniężne pozostałe po wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań objętych egzekucją oraz po dokonaniu gromadzenia środków, o których mowa w art. 126 § 1. Stosownie natomiast do treści art. 113 § 3 tej samej ustawy środki pieniężne, o których mowa w § 2, skazany może przekazać na wybrany rachunek bankowy, książeczkę oszczędnościową lub pozostawić w depozycie. Z kolei w myśl art. 113 § 5 cytowanej ustawy na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje się środki pieniężne i przedmioty wartościowe pozostające do jego dyspozycji na rzecz wskazanych przez niego osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych przypadkach koszty przekazania może pokryć zakład karny. Żądane od Skarżącego zaświadczenie depozytora, dyrektora lub upoważnionego funkcjonariusza bądź pracownika zakładu karnego wskazujące, jaka jest kwota środków pieniężnych do dyspozycji Skarżącego, pozostających obecnie w depozycie, ewentualnie jaka kwota środków pieniężnych została przez wymienionego przekazana z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy, było zatem nieodzowne dla ustalenia, czy i ewentualnie w jakiej części Skarżący może ponieść koszty postępowania przed sądem. Brak podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam uchyla się od złożenia niezbędnego do oceny tej sytuacji dokumentu. Gdy tak, jak w przedmiotowej sprawie, oświadczenie o sytuacji finansowej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do dokonania pełnej oceny jego możliwości płatniczych, referendarz sądowy, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na niepopartych wiarygodnymi dokumentami, gołosłownych twierdzeniach strony. W takiej sytuacji konstrukcja powołanego art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (referendarzem sądowym) w ustalaniu rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący, tylko częściowo wykonując wezwanie, w istocie zaniechał tej współpracy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał m. in., że: - z treści jego oświadczenia o stanie majątkowym i zaświadczenia z Aresztu Śledczego w [...] wynika brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, - sprawa jest zawiła, - jego stan zdrowia jest zły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Sąd w całości podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W związku z jego szczegółowym przytoczeniem powtarzanie jego byłoby zbędne. Odnosząc się do argumentów zawartych w sprzeciwie należy wskazać, że: - z dokumentów nadesłanych przez Skarżącego nie wynika, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w szczególności brak jest stosownego zaświadczenia, do którego nadesłania Skarżący był wezwany, mającego wykazać, jaka jest kwota środków pieniężnych do jego dyspozycji pozostających w depozycie, ewentualnie jaka kwota środków pieniężnych została przez Skarżącego przekazana z depozytu na książeczkę oszczędnościową lub wybrany rachunek bankowy; brak w aktach zaświadczenia wystawionego przez uprawnionego pracownika Aresztu Śledczego w [...]; - nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia poziom skomplikowania sprawy ani stan zdrowia Skarżącego, a jedynie stan majątkowy i możliwości płatnicze, a tych ostatnich, mimo wezwania, nie wykazano. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.