IV SA/Wa 3710/15

Dnia 28 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 marca 2017 r. sprzeciwu J. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych adresowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podał, że przebywa w zakładzie karnym, nie pracuje, nie uzyskuje dochodu i nie ma jakiegokolwiek majątku. Pismem z 4 stycznia 2017 r. wezwano Skarżącego do uzupełnienia wniosku przez nadesłanie w terminie 7 dni zaświadczenia z zakładu karnego o posiadaniu bądź nieposiadaniu środków na koncie depozytowym do dyspozycji Skarżącego. Skarżący nie złożył do akt sprawy zaświadczenia, o którym mowa w powyższym wezwaniu. Postanowieniem z 9 marca 2017 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). Ubiegając się ponownie o przyznanie prawa pomocy, Skarżący po raz kolejny nie przedstawił wymaganego dokumentu mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia. Wnioskodawcy już wielokrotnie wyjaśniano wagę żądanego dokumentu, a mimo to nie przedstawia on dokumentów pozwalających ocenić, czy nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w postępowaniu sadowym. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał m. in., że: - z treści jego oświadczenia o stanie majątkowym i zaświadczenia z zakładu karnego wynika brak możliwości poniesienia kosztów postępowania, - sprawa jest zawiła, - jego stan zdrowia jest zły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa więc na wnioskodawcy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego lub dochodów (art. 255 P.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a referendarz sądowy (sąd) na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie przedstawił wymaganego dokumentu mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Wnioskodawca wiedział, jaki dokument oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to dokumentu takiego nie przedstawił. Poformował jedynie o wymiarze kary pozbawienia wolności i o tym, że nie pracuje. Powyższe informacje są niewystarczające do dokonania miarodajnej oceny jego sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 113 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 ze zm.) do dyspozycji skazanego pozostają środki pieniężne pozostałe po wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań objętych egzekucją oraz po dokonaniu gromadzenia środków, o których mowa w art. 126 § 1. Stosownie natomiast do treści art. 113 § 3 tej samej ustawy środki pieniężne, o których mowa w § 2, skazany może przekazać na wybrany rachunek bankowy, książeczkę oszczędnościową lub pozostawić w depozycie. Z kolei w myśl art. 113 § 5 cytowanej ustawy na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje się środki pieniężne i przedmioty wartościowe pozostające do jego dyspozycji na rzecz wskazanych przez niego osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych przypadkach koszty przekazania może pokryć zakład karny. Z uwagi na nieprzedstawienie żądanego dokumentu referendarz sądowy nie był w stanie zweryfikować, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i dlatego odmówił przyznania prawa pomocy. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia poziom skomplikowania sprawy ani stan zdrowia Skarżącego, a jedynie stan majątkowy i możliwości płatnicze, a tych ostatnich, mimo wezwania, nie wykazano. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.