IV SA/Wa 373/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego -oddala skargę- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej również jako "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Starosty L. (dalej również jako "organ pierwszej instancji") z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w L., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], uprzednio oznaczonej jako działka nr hip. [...]. Zaskarżona decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. P.K., następca prawny K.K. wystąpił o zwrot nieruchomości położonej w L., oznaczonej nr. ew. [...]. Działka została nabyta od K.K. na rzecz Skarbu Państwa w drodze skorzystania przez Skarb Państwa z prawa pierwokupu, przewidzianego przepisami art. 30-37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159 ze zm.), co potwierdzały akty notarialne. Organ I instancji uznał, że zgłoszone roszczenie o zwrot nieruchomości podlega umorzeniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość ponieważ przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa nie było wynikiem wywłaszczenia ani nabycia w trybie art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2014, poz. 518), dalej zwaną u.g.n. W wyniku odwołania P.K. Wojewoda [...] decyzją nr [...] r. z [...] października 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że aktem notarialnym z 17 września 1963 r. K.K. zbyła przedmiotową nieruchomość, pod warunkiem że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. nie skorzysta z prawa pierwokupu. Aktem notarialnym z 12 grudnia 1963 r. nr [...], uprawniony wykonał przysługujące mu prawo pierwokupu w trybie przepisów art. 30-37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (D.U.nr 32, poz. 159), dalej zwaną "ustawą z 1961 r.". Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w sytuacji w której nieruchomość stała się zbędna na cele wywłaszczenia poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości Stosowanie do art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 31, poz. 138 ze zm.), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. Nr 27, poz. 192 ze zm.), oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej jak również do nieruchomości wywłaszczonych a podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego, nabytych na podstawie art. 5 i 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240 ze zm.), art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. 1951, Nr 4, poz. 31) i ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. 1991, Nr 30, poz. 127 ze zm.). Nieruchomością wywłaszczoną jest nieruchomość nabyta na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (przedmiotowej) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego regulującego zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem. Oceniając stan faktyczny w sprawie organ odwoławczy uznał, że Skarb Państwa nie nabył przedmiotowej nieruchomości w drodze instytucji wywłaszczenia. Nieruchomość została przejęta na podstawie art. 30 ustawy z 14 lipca 1961 r., który nie został objęty dyspozycją art. 216 u.g.n. W związku z tym brak było podstaw materialno-prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego. P.K. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 8, 9, 77 § 1 K.p.a. wskazując, że organ przedstawił argumenty dotyczące wykładni art. 216 ust. 1 u.g.n. natomiast pominął kwestię dotyczącą wywiązania się przez Skarb Państwa ze zobowiązania dokonania wypłaty odszkodowania, zgodnie z treścią aktu notarialnego z 12 grudnia 1963 r. Wg wiedzy skarżącego odszkodowanie nigdy nie zostało wypłacone co świadczy o tym, że właściciela pozbawiono własności bez wypłaty stosownego ekwiwalentu pieniężnego. Wojewoda nie odniósł się także do kwestii, że cel w jakim Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. skorzystało z prawa pierwokupu (nieruchomość zamienna), wskazując go w Uchwale nr [...] z dnia [...] października 1963 r., nie został spełniony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceniając w tym aspekcie zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, które to naruszenia mogłyby skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Dokonana przez organ wykładnia przepisów prawa materialnego jest wykładnią prawidłową a wysnuty z niej wniosek o braku podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości jest trafny. Niesporne było pomiędzy stronami, że przedmiotowa nieruchomość była przedmiotem zbycia a Skarb Państwa, jako wykonujący prawo pierwokupu z mocy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z przysługującego mu prawa skorzystał, co wynikało z aktu notarialnego z 12 grudnia 1963 r. § 3 tego aktu stanowił, że zgodnie z art. 34 wyżej powołanej ustawy, zostanie zbywcy zapłacona cena w terminie i na warunkach przewidzianych dla wypłaty ceny kupna za nieruchomość nabytą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 maja 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r, Nr 18, poz. 94), dalej zwaną "ustawą z 12 maja 1958r.". Powołany w akcie notarialnym art. 34 został błędnie wskazany. Chodziło bowiem o art. 33, który stanowił, że cena kupna wypłacana będzie w terminie i ratach przewidzianych dla wypłaty ceny kupna nieruchomości nabytych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Przepis ten dawał zatem gwarancję wypłaty ceny kupna, nie stanowił jednak podstawy do uznania, że nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze wywłaszczenia. Jak zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji podstawą materialnoprawną do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowią przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. art. 136 ust. 3 (Dz.U. 2014,, poz. 518 ze zm.), dalej zwana "u.g.n". Żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest możliwe gdy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 3 U.g.n). Przepisy te, z mocy art. 216 u.g.n. stosuje się także do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa m.in. na podstawie art. 22 ustawy z 14 lipca 1961 r. Katalog przesłanek umożliwiających wystąpienie z żądaniem zwrotu nieruchomości jest w tym wypadku katalogiem zamkniętym a więc nie podlegającym rozszerzaniu. Inaczej mówiąc tylko w przypadkach o jakich mowa w art. 136 i 216 u.g.n. możliwe jest rozważanie czy istnieją podstawy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Analiza aktów notarialnych prowadzi do wniosku, że przedmiotowa nieruchomość nie została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. a więc nie ma do tej sprawy zastosowania art. 216 i odpowiednio 136 U.g.n. Art. 22 ust. 2 przewiduje nabycie przez Skarb Państwa i to z mocy prawa, bez odszkodowania, nieruchomości, które zostały uznane za obszar urbanizacyjny, o ile zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego miała być na tym terenie prowadzona skoncentrowana działalność inwestycyjna (art. 22 ust. 1). Nie dotyczy więc sytuacja gdy nieruchomość była, przed wykonaniem prawa pierwokupu, zbywana na rzecz osób fizycznych w drodze czynności cywilnoprawnej. W niniejszej sprawie wykonanie prawa pierwokupu nie stanowi więc formy wywłaszczenia i nie mieści się w dyspozycji art. 216 ust 1 u.g.n. Słusznie zatem organ przyjął, że konstrukcja art. 216 u.g.n. wyklucza możliwość rozszerzenia pojęcia "wywłaszczenia" do sytuacji innych niż wynikające z tego przepisu. Tylko nieruchomości nabyte w trybie wywłaszczenia oraz przepisów ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n. mogą stanowić przedmiot rozważań w zakresie ich zwrotu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ dokonał więc prawidłowych ustaleń faktycznych i właściwej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Fakt hipotetycznego niewywiązania się Skarbu Państwa z ze zobowiązania wypłaty ceny, a nie jak mylnie wskazuje w skardze skarżącym odszkodowania, pozostaje bez żadnego wpływu na trafność rozstrzygnięcia, ponieważ poprzedniczce prawnej skarżącego, z mocy art. 33 ustawy z 14 lipca 1961 r. przysługiwało roszczenie o wypłatę tej ceny. W świetle art. 216 ust. 1 u.g.n. nie ma znaczenia okoliczności związane z przeznaczeniem przedmiotowej działki w planie zagospodarowania przestrzennego. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.