IV SA/Wa 3749/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-06
Skład orzekający: Anita Wielopolska-Fonfara, Kaja Angerman, Alina Balicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia, które uzasadniałyby nadanie statusu uchodźcy lub udzielenie ochrony uzupełniającej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał indywidualnego charakteru obaw prześladowania w kraju pochodzenia. Podane przez niego powody opuszczenia kraju miały charakter ekonomiczny, a nie wynikały z realnego zagrożenia prześladowaniem z powodów określonych w Konwencji Genewskiej. W związku z tym, decyzje organów o odmowie nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej były zgodne z prawem.Stan faktyczny
Skarżący, obywatel kraju pochodzenia, złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy, powołując się na obawy przed prześladowaniem z powodu uchylania się od służby wojskowej, krytyki władzy oraz działań wojennych w jego regionie. Organy administracji odmówiły nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej, uznając, że skarżący nie wykazał indywidualnego zagrożenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Alina Balicka, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania I. H. od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy.
Zaskarżona decyzja Rady zapadła w następującym stanie faktycznym:
I. H. obywatel [...] w dniu [...] stycznia 2015 r., złożył za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Po przekroczeniu granicy RP. Cudzoziemiec udał się wraz z rodziną do Austrii, by tam wystąpić z wnioskiem o międzynarodową ochronę. Po przekazaniu rodziny H. w ramach rozporządzenia Dublin III do Polski Cudzoziemiec oświadczył, że ma zamiar ubiegać się o status uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownym wnioskiem została objęta jego żona M. H. oraz małoletni syn. Uzasadniając swój wniosek i wskazując na istotne przyczyny, podniósł że na [...] grozi mu odpowiedzialność karna za uchylanie się od obowiązku służby wojskowej a także z uwagi na możliwe prześladowania za publiczną krytykę obecnej władzy i poparcie poprzedniej władzy (odsuniętej podczas przewrotu w 2014 r.). Obecnie w jego regionie ([...]) toczą się działania wojenne, w rezultacie których zginęło wiele tysięcy ludzi. Wskazał, iż nie może przebywać w innych częściach [...] z uwagi na groźbę odpowiedzialności karnej jak również ze względu na fakt, iż wielu mieszkańców tych regionów obwinia mieszkańców [...] za spowodowanie wojny na [...]. Podniósł, że znane są mu przypadki, pobicia a nawet pozbawienia życia, przez mieszkańców innych części [...], w zemście za swoich krewnych, którzy zginęli w czasie działań wojennych (akta, s. 16). Cudzoziemiec uzupełnił swoje oświadczenie informacją, iż przebywając w centralnej części kraju w K., otrzymał od [...] wezwanie do armii, a także podkreślił swoje uczestnictwo w "[...]" (akta, s. 15). Jednocześnie Cudzoziemiec oświadczył, że nie był prześladowany w kraju pochodzenia, nie brał udziału w działaniach wojennych, nie poddawano go przemocy fizycznej lub psychicznej. W kraju pochodzenia nigdy nie był zatrzymany, aresztowany, nie był też skazany wyrokiem sądu. Zadeklarował przynależności do [...] - komunistycznej organizacji młodzieżowej w 2001 roku (akta, s. 15 i 15 verte).
W dniu 16 marca 2015 r. zostało przeprowadzone przesłuchanie Cudzoziemca na temat przyczyn i okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia oraz spodziewanych prześladowań, których może doświadczyć ze strony władz państwowych bądź innych podmiotów. Podczas przesłuchania podał, iż wraz z rodziną mieszkał w K., w obwodzie [...]. W miejscowym zakładzie produkcyjnym zatrudniony był jako inżynier, natomiast żona pozostawała na urlopie macierzyńskim i zajmowała się domem. Na [...] pozostali jego krewni: ciotka, ojciec i rodzice żony, którzy nie planują przyjechać do Polski. Rodzina Cudzoziemca mieszka w K., a rodzina żony w [...] - i nie mają możliwości wyjazdu (akta s. 40).
Wskazał, iż z powodu działań wojennych w regionie jego zamieszkania zdecydował się ostatecznie na opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania i wraz z rodziną przyjechał do K. w drugiej połowie czerwca 2014 roku, gdzie zarejestrował się jako uchodźca. Stwierdził, że warunki zaproponowane w ramach pomocy przesiedleńcom były dla jego rodziny nieodpowiednie, gdyż zakwaterowano ich w akademiku, w którym brakowało toalet i nie było ciepłej wody. Poza tym został wezwany do [...] i tam zostało mu wręczone wezwanie do wojska, które Cudzoziemiec od razu wyrzucił. Następnie, chcąc uniknąć poszukiwań w związku z mobilizacją, Wnioskodawca zarejestrował się jako przesiedleniec w C. (akta, s. 40 verte). Wskazał, że głównym powodem ubiegania się o status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej są działania wojenne w miejscu zamieszkania, złe warunki zakwaterowania i brak pracy w innych, bezpiecznych regionach [...], obawa przed zemstą osób, których krewni oddali życie w walce w [...] oraz strach przed mobilizacją (akta s. 40 verte). Ponadto podniósł, że obawia się konsekwencji swojego zaangażowania w popieranie obalonego prezydenta [...] i Partii [...] oraz uczestnictwa w "[...]", gdyż w jego ocenie może być prześladowany z tych powodów po powrocie na [...]. Również obawia się konsekwencji ustawy lustracyjnej, wskutek czego może mieć kłopoty ze znalezieniem pracy, założeniem własnej działalności gospodarczej, czy wreszcie wysłaniem dziecka do przedszkola (akta 39 verte). Podał, że z jego pracy wożono ludzi na "[...]", w którym dwukrotnie uczestniczył, przy czym sam organizował ludzi celem ich udziału w "[...]" za co dostawał pieniądze. Oświadczył, że już wtedy patrzono na niego wrogo bo zarobił na tym trochę pieniędzy (akta s. 39). Z powyższego wywiódł, że również z powodu ludzkiej zawiści obawia się powrotu do kraju pochodzenia: że nie tyle boi się, że go zabiją, ale ewentualności, że po powrocie może ludzie będą chcieli mu zaszkodzić, wydać go komuś - (akta, s. 39). Wnioskodawca oświadczył, iż wprawdzie nie był poddany jakiejkolwiek przemocy, jednakże przebywając w K. odczuwał presję psychiczną, gdyż czuł się obwiniany za wojnę na [...] (akta 39).
I. H. oświadczył, że jego żona M. H. również ubiega się o ochronę międzynarodową z podobnych przyczyn tzn. ze względu na toczące się działania wojenne oraz z obawy o dziecko.
Przesłuchanie zostało przeprowadzone w języku [...] i [...]. Cudzoziemiec nie zgłosił zastrzeżeń do przebiegu przesłuchania, oświadczył, że treść zadawanych pytań była dla niego zrozumiała, po odczytaniu protokołu przesłuchania potwierdził swoje oświadczenia własnoręcznym podpisem.
Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania Skarżącemu statusu uchodźcy na terytorium RP, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że Cudzoziemiec nie spełnia przesłanek, o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził również, że w przypadku wnioskodawcy brak jest przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP.
Od decyzji powyższej I. H. wniósł odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców stwierdzając, że nie zgadza się z otrzymaną decyzją, przy czym nie sformułował żadnych zarzutów wydania ww decyzji z naruszeniem przepisów prawa, następnie kilkukrotnie je uzupełniał.
W dniu 21 lipca 2015 roku w uzupełnieniu odwołania skarżący podniósł, że wskazane w decyzji możliwości przesiedlenia się do innego rejonu [...] nie są realne, gdyż utrzymuje się niebezpieczna i niestabilna sytuacja wewnętrzna, trwają działania wojenne, zamieszki i wzrost przestępczości. Ponadto nasila się [...] i [...] oraz utrwala się priorytet dla narodowości [...]. W kolejnym uzupełnieniu do odwołania wniesionym w dniu 13 sierpnia 2015 roku Skarżący dodatkowo zarzucił organowi I instancji nie rozpatrzenia okoliczności ewentualnych prześladowań z powodu odmowy służby wojskowej oraz nierównego traktowania jego rodziny przez władze [...], czy też dyskryminacji z uwagi na miejsce pochodzenia ze wschodu [...] i posługiwanie się językiem [...]. Skarżący przekazał również płytę CD, na której umieszczono z internetu rożne informacje, reklamy, apele między innymi o ujawnianie miejsc pobytu separatystów i ich działalności. Po raz kolejny uzupełniając w dniu 10 września 2015 roku odwołanie poinformował, że w maju 2015 roku ciotka z K. u której przebywał przez pewien czas z rodziną, powiadomiła go telefonicznie, że poszukiwany jest przez [...] Jak wskazał, miał być poszukiwany także w K., co potwierdził jego przyjaciel pracujący w miejscowym [...] informując, że wpłynął na Cudzoziemca donos od E. K. dotyczący rzekomej jego współpracy z separatystami [...]., z którym skarżący miał kiedyś konflikt podczas wyborów parlamentarnych. Równocześnie skarżący ponowie zwrócił uwagę, że organ orzekający nie uwzględnił w wystarczającym stopniu lub zignorował jego uwagi na temat postępowania władz [...] zmierzających do krzewienia idei nowego nacjonalizmu i przymusowej [...] osób [...] i [...], rosnącej przestępczości i dyskryminacji ludzi ze wschodu [...]. Nadto wykazał zdziwienie, że w postępowaniach uchodźczych nie uwzględnia się polskiego pochodzenia i podniósł, że jego babka była Polką, urodziła się w 1927 roku w D. w obwodzie [...], a jego matka L. H. posiada kartę Polaka.
Rozpatrując powyższe odwołanie I. H., od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy ww decyzję, w uzasadnieniu wskazała, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, aby w jego indywidualnym przypadku istniało realne zagrożenie prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie. Organ odwoławczy uznał, że obawy I. H. z powodu niestabilnej czy też niebezpiecznej sytuacji na [...] są nieuzasadnione. Można natomiast stwierdzić, że cudzoziemiec nie podjął, po niepomyślnych próbach w K., żadnych dalszych konkretnych działań w celu wystąpienia do władz [...] z wnioskiem o udzielenie skutecznej pomocy w osiedleniu się w innym rejonie [...], ale od razu zdecydował się na wyjazd zagranicę. Niezależnie organ odwoławczy podniósł, że Cudzoziemiec nie zamierzał poszukiwać ochrony na terytorium Polski, ponieważ natychmiast po przekroczeniu granicy polskiej udał się do Austrii i tam wystąpił z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. W związku z tym nie można wykluczyć, że poszukiwał on najkorzystniejszych warunków dla osiedlenia się w Europie z przyczyn ekonomicznych, a nie z powodu obawy przed prześladowaniami. W ocenie Rady, w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, nie jest uchodźcą osoba niewykorzystująca wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony i pomocy w kraju swego pochodzenia, nawet jeśli uzyskanie takiej pomocy byłoby iluzoryczne i mało realne. Jak również należy wskazać, że niechętny czy też nieprzyjazny stosunek indywidualnych osób do ludzi pochodzących z [...], czy też z rejonu objętego konfliktem z separatystami [...] na wschodzie [...], nie może stanowić żadnej podstawy dla udzielenia ochrony międzynarodowej.
Pismem z dnia 18 listopada 2015 r. Skarżący I. H., reprezentowany przez pełnomocnika adwokat M. F., wniósł do tut. Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Rady wskazując na naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj.:
a) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewszechstronne rozważenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności zeznań Skarżącego i złożonych przez niego informacji na temat rzeczywistej sytuacji w kraju pochodzenia i ustalenie, że istnieje możliwość bezpiecznego zamieszkania w innej części [...], podczas gdy ze wskazanych dowodów obiektywnie wynika, że takiej możliwości nie ma, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy nadania statusu uchodźcy, jak również udzielenia ochrony uzupełniającej,
b) art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. do ustalenia rzeczywistej sytuacji wewnętrznych przesiedleńców panującej na [...] oraz rzeczywistej pomocy otrzymywanej przez te osoby, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy nadania statusu uchodźcy, jak również udzielenia ochrony uzupełniającej,
c) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez brak wnikliwego działania organu w sprawie przejawiający się w braku ustalenia rzeczywistej sytuacji wewnętrznych przesiedleńców panującej na [...] oraz rzeczywistej pomocy otrzymywanej przez te osoby,
d) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że Skarżący będzie mógł bezpiecznie zamieszkać w innej części kraju pochodzenia, podczas gdy z jego zeznań oraz z materiałów dotyczących sytuacji na [...] wynika, iż zamieszkanie w innych częściach kraju pochodzenia wiąże się ze znaczącymi trudnościami,
e) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie zapewniający zaufania jego uczestników do władzy publicznej ze względu na nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy,
f) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji przejawiające się w niewskazaniu przepisu, ani jego treści, na podstawie których organ odmówił nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonej decyzji;
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) 18 ust. 1 i 2 Ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż nie ma możliwości bezpiecznego zamieszkania w innej części kraju pochodzenia Skarżącego,
b) 13 ust. 1 Ustawy poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że Skarżący spełnia przesłanki do nadania mu statusu uchodźcy ze względu na uzasadnioną obawę przed prześladowaniem z powodu religii,
c) art. 15 pkt 3 Ustawy poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że w miejscu zamieszkania Skarżącego trwa konflikt zbrojny stanowiący ryzyko doznania przez niego poważnej krzywdy i jednocześnie nie nadano mu statusu uchodźcy,
d) art. 19 ust. 1 pkt 1 Ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem,
e) art. 20 ust 1 pkt 1 Ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez Skarżącego.
W związku z powyższym wniósł o:
1. uwzględnienie, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., skargi w całości przez Radę do Spraw Uchodźców oraz o wstrzymanie, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1) p.p.s.a wykonania zaskarżonej decyzji,
2. ewentualnie, w razie nieuwzględnienia wniosku z pkt 1., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców.
Ponadto, na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Cudzoziemców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców jak i utrzymana nią w mocy decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie naruszają prawa.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców prowadzi do wniosków, iż przedmiotowa skarga jako bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania statusu uchodźcy; o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Jak wynika z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie może polegać w szczególności na użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej w tym seksualnej, zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym, wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący, braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym, wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość (art. 13 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony).
Przy ustalaniu statusu uchodźcy należy uwzględnić istnienie związku między przestrzeganiem praw cywilnych i politycznych a rozwojem ekonomicznym. Często uchodźcy wywodzą się z najbiedniejszych obszarów świata. Jednym z ważnych czynników zapobiegających migracji ekonomicznej powinna być zrównoważona polityka gospodarcza i pomoc dla mieszkańców najbiedniejszych państw świata. Podstawy współczesnej ochrony uchodźców tworzą dwa podstawowe prawa człowieka, określane jako swoboda (wolność) przemieszczania się i prawo do powrotu. Międzynarodowa ochrona uchodźców zastrzeżona jest dla tych, którzy opuścili kraje ojczyste tracąc przy tym ochronę udzielaną obywatelom i w związku z tym ich zasadniczą potrzebą jest uzyskanie ochrony ze strony innego podmiotu. W systemie ochrony prawnej uchodźców brak ochrony ze strony państwa ojczystego połączony jest ponadto z "uzasadnioną obawą prześladowania". Ochrona międzynarodowa nie przysługuje mimo poważnego zakłócenia porządku publicznego w kraju pochodzenia, w przypadku braku dostatecznie zindywidualizowanej obawy prześladowania. W literaturze przyjmuje się, że uchodźców charakteryzuje wspólne doświadczenie zerwania normalnych więzi zaufania i wierności między obywatelem a rządem i zastąpienie ich przez stosunki oparte na obawie i alienacji (zob. B. Wierzbicki, Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, Białystok 1993, s. 21). Organy decydujące o przyznaniu statusu uchodźcy oceniają wypowiedzi wnioskodawcy zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne.
Podstawą ubiegania się Skarżącego o nadanie statusu uchodźcy było, według złożonego oświadczenia, ewentualne jego prześladowanie i stan zagrożenia po powrocie do kraju pochodzenia ze strony organów władzy [...]. Jednocześnie podczas przesłuchania potwierdził, że mimo wspierania Partii [...] przed wyborami parlamentarnymi nie był prześladowany, poddawany przemocy fizycznej, zatrzymany, aresztowany lub skazany wyrokiem sądu.
Należy w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na domniemane obawy przed zagrożeniem bezpieczeństwa lub trudną sytuacją cudzoziemca, lecz jedynie z uwagi na istniejące, realne i uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o taki status. Aby uzyskać status uchodźcy, należy wykazać indywidualny charakter tych prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami. W tej kwestii zarówno Szef Urzędu do Spraw uchodźców jak i Rada do Spraw uchodźców zasadnie uznali, że Skarżący powyższych okoliczności w logiczny sposób nie uprawdopodobnił. Nieodzownym bowiem było aby Skarżący, w świetle złożonych oświadczeń dostarczył odpowiednie dowody na ich poparcie, czego jednak nie uczynił. Skarżący zarówno we wniosku jak i przesłuchaniu statusowym i następnie we wniesionych od powyższych decyzji odwołaniach ogranicza się jedynie do wskazania istnienia u niego stanu "obawy" m.in. wynikającej z działalności skarżącego na rzecz Partii [...], obawa przed powołaniem do wojska, czy też obawa przed karą za uchylanie się od służby wojskowej. Nie wskazuje natomiast na żadne okoliczności rzeczywiście kreujące u niego stan zagrożenia. Należy wskazać, że pojęcie "obawa", jest pojęciem subiektywnym i niemożliwym do zweryfikowania. Aby uznać, iż obawa jest "uzasadniona", musi być ona potwierdzona przez konkretnie zaistniałe zdarzenia, a więc przez zdarzenia lub sytuacje obiektywne. Tymczasem, w ocenie Sądu, w świetle zeznań Cudzoziemca należało przyjąć, iż powodem opuszczenia przez niego kraju pochodzenia nie było poczucie osobistego prześladowania, ale próba znalezienia stabilnych, lepszych warunków do życia za granicą.
Odnosząc się do obaw Cudzoziemca związanych z ewentualnym powołaniem do wojska podnieść należy, że jeżeli istnieje obowiązek odbycia służby wojskowej, to sam fakt powołania do tej służby nie jest przesłanką do nadania statusu uchodźcy, jeżeli jest to zgodne z prawem krajowym (przy czym w przypadku Cudzoziemca nie ma żadnych wiarygodnych podstaw do twierdzenia, że zostanie on wezwany do armii, Skarżący nie przedstawił żadnego potwierdzenia wezwania do odbycia służby wojskowej). Również obawa przed powołaniem do wojska, czy też obawa przed karą za uchylanie się od służby wojskowej, jeżeli nie jest powiązana z innymi przesłankami warunkującymi status uchodźcy, nie stanowi sama w sobie podstawy do uznania za uchodźcę. Taką wykładnię zawiera poradnik UNHCR "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy", a potwierdza również Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 3 września 1998 r. sygn. akt V SA 578/98; wyrok NSA z dnia 12 lutego 1999 r. sygn. akt V SA 1796/98; wyrok NSA z dnia 8 września 2000 r. sygn. akt V SA 2437/99). Skarżący nie przedstawił również dowodu na powyższą okoliczność mobilizacji w postaci wręczonego mu powołania, które, według złożonego oświadczenia, od razu wyrzucił do kosza.
Również należy wskazać, że Skarżący nie podał żadnych konkretnych danych dotyczących rzekomego jego poszukiwania przez władze [...] czy też osobę z którą był skonfliktowany. W ocenie Sądu, samo werbalne stwierdzenie określonego faktu przez osobę zainteresowaną nie może być przekonywującym i wiarygodnym argumentem lub dowodem w sprawie. A zatem, zdaniem Sądu, w świetle zeznań skarżącego, należało przyjąć, iż powodem opuszczenia przez Cudzoziemca kraju pochodzenia i nie było poczucie osobistego prześladowania, ale chęć polepszenia sobie sytuacji materialnej, znalezienie bardziej sprzyjających, stabilnych, lepszych warunków ekonomicznych do życia za granicą.
Analizując zasadność wniesionych zarzutów, należy również podnieść, iż wbrew stanowisku Skarżącego postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo w zakresie wynikającym z granic postępowania zakreślonych przepisem art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP. Organy orzekające w sprawie dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, jak również dokonały oceny dowodów nie przekraczając granicy swobodnej oceny dowodów. Organ I instancji przesłuchał stronę za jej zgodą w języku [...], który po jego zakończeniu, jako zgodny ze złożonymi zeznaniami strona dobrowolnie podpisała.
W ocenie Sądu, organ I instancji zgromadził też wystarczający materiał dowodowy do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, stąd należy uznać, mając na uwadze dyspozycję art. 80 Kpa, iż organ I instancji był uprawniony do przedmiotowej oceny. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 Kpa i art. 77 Kpa. Organy w niniejszej sprawie prawidłowo dokonały indywidualnej oceny sytuacji Skarżącego a dokonana przez nie ocena faktów, zdaniem Sądu była swobodna, a nie dowolna i nie doszło do naruszenia przepisu art. 80 Kpa.
Należy ponownie przywołać, iż Cudzoziemiec nigdy nie był aktywny politycznie, zadeklarował jedynie przynależności do [...] - komunistycznej organizacji młodzieżowej w 2001 roku, jego udział w "[...]" był incydentalny, nie wskazał również na konkretne realne zagrożenia a jedynie domniemania wynikające z jego przypuszczeń. Zatem słusznie organy wskazały, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że skarżący i jego rodzina mogłaby w zasadny sposób obawiać się prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. Zasadnie organy wskazały również I. H. nie doznał na [...] w przeszłości poważnej krzywdy jak i nie ma podstaw do twierdzenia, że dozna jej po powrocie do kraju pochodzenia. Nie zachodzi niebezpieczeństwo wymierzenia mu kary śmierci, lub wykonanie egzekucji, ponieważ na [...] nie jest wymierzana i wykonywana kra śmierci, brak także podstaw do twierdzenia, że po powrocie na [...] zostanie poddany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu.
Przytoczone przez I. H. powody złożenia wniosku o nadanie statusu uchodźcy prowadzą bez żadnych wątpliwości do konkluzji, iż są to powody stricte osobiste. Nie ma żadnej łączności między zadeklarowanymi przez niego obawami, w tym podnoszoną przez niego obawą zagrożenia bezpieczeństwa jego i jego rodziny w związku z sytuacją na [...] oraz obawą związaną z opowiedzeniem się po stronie "rosyjskiej" a kategorią obaw przed prześladowaniem. Skarżący nie powołał zagrożeń związanych z sytuacją w kraju pochodzenia, nie wskazał również by obawiał się jakichkolwiek zagrożeń na [...] - nie był prześladowany, nie był poddany przemocy psychicznej lub fizycznej, zatrzymywany, aresztowany lub sądzony. W związku z powyższym I. H. można uznać wyłącznie za osobę cywilną, niezaangażowanego w toczący się konflikt.
Sąd zauważa, że bez względu na okoliczności, obowiązują zasady logiki i doświadczenia życiowego. Każdy bowiem dorosły człowiek winien wiedzieć, że twierdzenie należy udowodnić, a przynajmniej uprawdopodobnić. Stąd też Skarżący jako dorosła osoba wykształcona (inżynier) powinien mieć świadomość konieczności udowodnienia okoliczności powoływanych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Z tego też powodu Sąd nie dał wiary deklaracji Skarżącego co do istnienia obawy zagrożenia a okoliczności i subiektywne odczucia, którymi I. H. motywuje ubieganie się o nadanie statusu uchodźcy pozbawione są wiarygodności.
Aby uzyskać status uchodźcy, należy wykazać indywidualny charakter tych prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2003 r. (V SA 2582/02), zgodnie z którym (...)główną przesłanką stosowania Konwencji Genewskiej są zindywidualizowane, uzasadnione obawy danej osoby przed prześladowaniem z powodów ściśle określonych w Konwencji, a nie istniejąca generalnie sytuacja w kraju jej pochodzenia. (...) w świetle definicji uchodźcy do uzyskania statusu uchodźcy uprawnione są jednak jedynie te osoby, które indywidualnie wykażą, że są (lub mogą być w przyszłości) obiektem skierowanych przeciwko nim prześladowań z uwagi na wymienione w Konwencji przesłanki. Ponadto, co podniesiono powyżej, zgodnie z przepisem art. 13 ust. 3 cyt ustawy prześladowanie, o którym mowa w ust. 1. musi ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Zdaniem Sądu natomiast, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, Skarżący takich norm nie spełnia. Trzeba też wyjaśnić, że negatywna decyzja w przedmiotowej sprawie o nadanie wnioskodawcy statusu uchodźcy nie wynikała z braku wiedzy o sytuacji w kraju pochodzenia i stanie przestrzegania w tym regionie praw człowieka, lecz wyłącznie z oceny jego sytuacji osobistej i wiarygodności jego zeznań.
Organy orzekające, mając na względzie sytuację na [...] oraz sytuację osób przesiedlonych wzięły pod uwagę kryterium racjonalności zastosowania tego rozwiązania w przypadku Skarżącego. Natomiast, w świetle powołanych wyżej okoliczności sprawy, nie było podstaw do udzielenia I. H. ochrony uzupełniającej i nie doszło do naruszenia przepisu art. 15 i 18 cyt. ustawy.
Zebrany materiał pozwala zatem na sformułowanie tezy, iż faktyczną przyczyną wyjazdu skarżącego z [...] były względy ekonomiczne, co potwierdza min. fakt, ubiegania się o ochronę międzynarodową w pierwszej kolejności na terenie Austrii. Stąd też w ocenie Sądu, przedmiotowy wniosek podyktowany jest chęcią poprawy warunków życia i zalegalizowania pobytu na terytorium RP.
Sąd zwraca również uwagę na przesłanki udzielenia ochrony uzupełniającej określonej art. 15 ustawy, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji (w znaczeniu umyślnego pozbawienie życia, nie tylko w związku z wykonaniem wyroku sądu), tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia ochrony uzupełniającej, jeżeli nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje również podstaw do uznania, że Skarżący na [...] doznał lub był zagrożony doznaniem poważnej krzywdy. Twierdzenia skarżącego o możliwości wystąpienia w stosunku do niego represji w kraju pochodzenia są niewiarygodne. W ocenie Sądu, również powrót Cudzoziemca do kraju pochodzenia nie narazi go na doznanie poważnej krzywdy. Nie zachodzi niebezpieczeństwo rzeczywistego ryzyka na skutek podjęcia wobec niego bezprawnych działań, takich jak pozbawienie życia czy zastosowanie względem niego tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Jakkolwiek zdarzenia tego typu nadal mają miejsce w niektórych częściach [...], to sam fakt ich występowania nie wystarcza dla udzielenia ochrony, gdyż koniecznym jest wykazanie, iż osoba wnioskująca jest ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację narażona na takie traktowanie. Skarżący, nie wykazał tymczasem, aby w jego wypadku taka okoliczność występowała. Twierdzenia Skarżącego o hipotetycznych szykanach z powodu dwukrotnego udziału w "antymajdanie", w zasadzie w celach zarobkowych, są całkowicie bezpodstawne, brak jest też innych okoliczności wskazujących, że może być narażony na krzywdę w stopniu wyższym niż przeciętny obywatel [...] z uwagi na jego przekonania polityczne ([...]).
Dodać należy również, że "słusznego interesu strony", wbrew stanowisku Skarżącego, nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej, w celu osiągnięcia osobistych korzyści. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a nie na podstawie niczym niepotwierdzonych obaw lub domniemań.
Organy zatem prawidłowo uznały, iż w stosunku do Skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powołanych przepisach cyt. ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Reasumując, należy uznać, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sprawie odmowy nadania I. H. statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej jest zgodna z prawem, została wydana po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania administracyjnego, została też wyczerpująco uzasadniona, zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 Kpa.
Zatem, w świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło