IV SA/Wa 375/19
WyrokWSA w Warszawie2019-04-25
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Leszek Kobylski, Jarosław Łuczaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego może zostać wydana, gdy opuszczenie lokalu było wymuszone nakazem opróżnienia budynku z powodu zagrożenia bezpieczeństwa, a nie dobrowolne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie lokalu mieszkalnego przez skarżącą i jej rodzinę nastąpiło przed wydaniem decyzji nakazującej opróżnienie budynku z powodu zagrożenia bezpieczeństwa, co oznacza, że nie było ono bezpośrednim skutkiem tej decyzji. Brak dowodów na podjęcie skutecznych kroków w celu powrotu do lokalu oraz fakt zamieszkiwania w innym miejscu od dłuższego czasu, mimo braku kluczy i rzeczy w opuszczonym lokalu, potwierdzają, że zaistniały przesłanki do wymeldowania. Utrzymywanie fikcji meldunkowej w takiej sytuacji jest sprzeczne z celem ustawy o ewidencji ludności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Wniosek o wymeldowanie złożył właściciel budynku, twierdząc, że skarżąca nie mieszka w lokalu od kilku lat i wyprowadziła się dobrowolnie. Skarżąca argumentowała, że opuszczenie lokalu było wymuszone nakazem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z powodu zagrożenia bezpieczeństwa. Organy administracji obu instancji uznały, że przesłanki do wymeldowania zostały spełnione, a opuszczenie lokalu nie było bezpośrednio związane z decyzją PINB, gdyż nastąpiło wcześniej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Protokolant ref. staż. Sebastian Niedbalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Decyzją dnia z [...] grudnia 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...], orzekającej o wymeldowaniu jej z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] – Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:
Na wniosek [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. - właściciela budynku nr [ ...] przy ul. [...] w [...], Prezydent [...] wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania K. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Postępowanie to zostało zakończone decyzją powyższego organu z dnia [...] października 2018 r., nr [...], orzekającą o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego spod wyżej wskazanego adresu. W uzasadnieniu Prezydent [...] wskazał, że K. K. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania.
K. K. wniosła odwołanie od tej decyzji do Wojewody [...], który badając sprawę, po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 tej ustawy (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Miejscem stałego pobytu danej osoby jest miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję.
We wniosku o wymeldowanie z pobytu stałego właściciel budynku wskazał, że K. K. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Wymieniona wyprowadziła się dobrowolnie kilka lat temu, a w lokalu tym trwają obecnie prace remontowe, czego dowodem są załączone zdjęcia.
Pełnomocnik [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., w piśmie z dnia 11 lipca 2018 r. wskazał, że wyprowadzka A. K. i jego rodziny nastąpiła z uwagi na zakończenie stosunku najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] kilka lat temu. Z kolei w piśmie z dnia 3 sierpnia 2018 r. wskazał, że umowa najmu tego lokalu została wypowiedziana A. K. i K. K. pismem z dnia 7 lutego 2014 r., z uwagi na zwłokę z zapłatą czynszu i innych opłat za jego użytkowanie. Z uwagi na nieopróżnienie lokalu, jego właściciel 6 maja 2014 r. złożył w Sądzie Rejonowym [...] pozew o eksmisję A. K. i jego rodziny. Wyrokiem zaocznym z dnia 6 listopada 2014 r. Sąd nakazał pozwanym opróżnienie i opuszczenie spornego lokalu. Wymienionym przyznano prawo do lokalu socjalnego i wykonanie eksmisji zostało wstrzymane do czasu złożenia pozwanym przez [...] oferty zawarcia umowy najmu takiego lokalu. Pismem z dnia 11 grudnia 2015 r. Urząd [...] poinformował A. K. i K. K. o przyjętej uchwale nr [...] w sprawie skierowania ich do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Z informacji przekazanych przez Zastępcę Burmistrza [...] wynika, że A. K. i K. K. w wyznaczonym terminie nie stawili się w Administracji Domów Komunalnych Nr [...] celem zawarcia umowy. Pełnomocnik [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. wskazał ponadto, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nakazał [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k., jako właścicielowi budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] - opróżnienie go w trybie natychmiastowym z uwagi na bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Do akt sprawy dołączono kopię wypowiedzenia A. K. i K. K. umowy najmu spornego lokalu, kopię wyroku zaocznego Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt [...] - orzekającego eksmisję m.in. K. K. i A. K., kopię pisma Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych dla [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. - zawiadamiającego A. K. i K. K. o skierowaniu do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, kopię decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] - nakazującej [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. opróżnienie w trybie natychmiastowym przedmiotowego budynku z uwagi na bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz kopię umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] z dnia [...] lutego 2001 r. - zawartej przez A. K. i K. K..
W oświadczeniu z dnia 10 sierpnia 2018 r. K. K. wskazała, że nie zamierza dokonać wymeldowania z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, ponieważ opuściła go wraz z rodziną na skutek prowadzonego remontu w przedmiotowym budynku. Do opuszczenia miejsca stałego zameldowania zostali zmuszeni decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., wydaną z uwagi na zagrożenie życia. Obecnie K. K. nie ma dostępu do spornego lokalu, kilka miesięcy temu wystąpiła do właściciela nieruchomości o przywrócenie jej i jej rodzinie możliwości zamieszkiwania w tym lokalu, jednak pismo pozostało bez odpowiedzi. Wymieniona wskazała również, że umowa najmu przedmiotowego lokalu z dnia [...] lutego 2001 r. nie została rozwiązana. Obecnie K. K. wraz z rodziną zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
W oświadczeniu z dnia 20 września 2018 r. A. K. i K. K. wskazali, że o wypowiedzeniu umowy najmu dowiedzieli się dopiero podczas wizyty w organie I instancji. Nie otrzymali żadnej korespondencji w tej sprawie od właściciela nieruchomości. Nie zostali też poinformowani o wyroku zaocznym Sądu Rejonowego [...] orzekającym ich eksmisję, w związku z tym 30 sierpnia 2018 r. złożyli wniosek o wznowienie tego postępowania. Do akt sprawy dołączyli jego kopię.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji K. K. wskazała, że nie opuściła dobrowolnie lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], ale została do tego zmuszona bezwzględnym nakazem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]. Od tego czasu właściciel nieruchomości prowadził prace budowlano-remontowe, a odwołująca była z nim w kontakcie telefonicznym. Pomimo wiedzy o miejscu jej pobytu, wnioskodawca kierował do niej korespondencję na inny adres, pod którym nie była ona odbierana. Pismem z dnia 23 maja 2017 r. K. K. zwróciła się do [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. z prośbą o informacje o stanie technicznym budynku przy ul. [...] w [...] oraz znajdującego się w nim lokalu nr [...], a także o wydanie tego lokalu rodzinie K.. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Zdaniem odwołującej, organ I instancji błędnie ocenił, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania miało charakter dobrowolny i niewłaściwie ocenił materiał dowodowy.
Mając na uwadze dyspozycję art. 80 kpa oraz materiał dowodowy, zebrany w toku postępowania administracyjnego, organ odwoławczy uznał, że w rozpatrywanej sprawie zaszła przesłanka niezbędna do wydania decyzji o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nieopuszczenia miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy całokształt zachowania zainteresowanej osoby będzie wskazywał, że lokal, w którym była zameldowana, jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być dla niej tego rodzaju miejscem. W ocenie Wojewody [...] bezspornym jest fakt, że K. K. nie mieszka w miejscu stałego pobytu. Z wyjaśnień wnioskodawcy, tj. właściciela budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], przedłożonych przez niego dokumentów oraz wyjaśnień samej K. K. wynika, że odwołująca opuściła wraz z rodziną miejsce stałego zameldowania. Strony zgodnie wskazały, że opuszczenie to było następstwem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], nakazującej opróżnienie w trybie natychmiastowym budynku z uwagi na bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Ponadto, wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. [...], wobec K. K. orzeczona została eksmisja z prawem do lokalu socjalnego, natomiast pismem Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., A. K. i K. K. zostali zawiadomieni o skierowaniu ich do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, zaś pismem z dnia 7 lutego 2014 r. odwołującej wypowiedziana została umowa najmu przedmiotowego lokalu z uwagi na zwłokę z zapłatą czynszu i innych opłat za jego użytkowanie.
Wojewoda wskazał, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest spowodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu spełnienia przesłanek wymeldowania, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że opuszczenie lokalu wynikające z działań tych organów nie zawsze będzie zgodne z wolą danej osoby. Jakkolwiek K. K. twierdzi, że wraz z rodziną została zmuszona do opuszczenia miejsca stałego pobytu, to nie wskazała żadnych dowodów na potwierdzenie tych twierdzeń. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał w trybie natychmiastowym opróżnienie i opuszczenie budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], czemu odwołująca, jak sama przyznała, podporządkowała się. Utrzymywanie więc fikcji meldunkowej, czyli zameldowania w obiekcie, który nie ma prawa być zamieszkiwany, byłoby sprzeczne z funkcją przypisaną ewidencji ludności, a zatem niedopuszczalne. Realny powrót do opuszczonego miejsca stałego pobytu jest możliwy tylko wówczas, gdy budynek/lokal nadaje się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych bez narażania lokatora na utratę życia lub zdrowia.
Odnosząc się do złożenia przez K. K. wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego [...], orzekającym jej eksmisję Wojewoda wyjaśnił, że wydając rozstrzygnięcie, w myśl przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji zobowiązane są orzec zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym, który istnieje w dniu orzekania. Orzeczenie eksmisji odwołującej się z miejsca zameldowania na pobyt stały jest prawomocne i zostało wykonane przez Urząd [...] w części dotyczącej skierowania jej i A. K. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Podkreślono, że w świetle art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony postępowania i sąd, który to orzeczenie wydał, ale również inne osoby, sądy i organy państwowe. Zatem organy administracji publicznej, jako organy praworządnego państwa, muszą wziąć tę okoliczność pod uwagę w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania, co zobowiązywało Wojewodę [...] do wydania decyzji o wymeldowaniu K. K. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
W świetle przepisów ustawy, ewidencja ludności stanowi tylko zbiór danych o miejscu pobytu i zamieszkania osób znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na których ciąży obowiązek meldunkowy. Zbiór ten służy gromadzeniu informacji wyłącznie o rzeczywistym stanie faktycznym, a nie prawnym. Organy meldunkowe, zarówno I, jak i II instancji, nie są władne do rozstrzygania sporów między stronami postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że fakt zameldowania nie przesądza o prawie, w ujęciu cywilistycznym, do danego lokalu. Z faktu zameldowania, podobnie jak wymeldowania, nie można zatem wywodzić istnienia, bądź utraty jakichkolwiek praw majątkowych do budynku/lokalu, w którym osoba posiada zameldowanie. Takie rozumienie charakteru obowiązku meldunkowego dodatkowo wzmocnił Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01. Organy ewidencyjne nie są zatem kompetentne do rozstrzygania jakichkolwiek roszczeń między stronami postępowania.
Zgodnie z art. 27 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski, przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30. dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Na mocy powyższego przepisu obowiązkiem K. K. jest więc zameldować się na pobyt stały lub czasowy pod adresem, pod którym aktualnie zamieszkuje.
Konkludując organ stwierdził, że K. K. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], a decyzja organu I instancji o jej wymeldowaniu jest w pełni zasadna, wydana zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami procesowymi i materialnymi, oparta na wiarygodnym materiale dowodowym i należycie uzasadniona. W związku z tym zarzuty podniesione przez K. K. o niewystarczającym ustaleniu przez organ I instancji stanu faktycznego, wadliwym przeprowadzeniu postępowania i nienależytym uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewoda [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Warszawie na powyższą decyzję wniosła K. K., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej:
- naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa z uwagi na to, że organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego był zobowiązany na postawie art. 77 § 1 kpa, przez co nie wykazał należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 kpa i nie mógł zawrzeć w decyzji uzasadnienia odpowiadającego art. 107 § 3 kpa;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym w szczególności poprzez ustalenie, iż w sprawie zachodzą podstawy do wymeldowania strony pomimo faktu, iż na podstawie obiektywnych, stwierdzonych okoliczności, opuszczenie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ulicy [...] w [...] było wymuszone, a skarżący podjęli formalne kroki w celu powrotu do mieszkania;
2. art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym w szczególności poprzez błędną ocenę zachowania stron i błędną ocenę wyrażonej przez nich woli opuszczenia przedmiotowego lokalu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ppsa. Sąd nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż niezasadne okazały się podniesione w niej zarzuty naruszenia tak przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiło ustalenie, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, a wobec tego spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 ze zm.; dalej: ustawa). W tym względzie Sąd zasadniczo podzielił ustalenia dokonane przez organy obu instancji i dokonaną przez nie ocenę prawną tych ustaleń, stąd też nie ma potrzeby ich powtarzania w całości.
W myśl art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Na tle powyższej regulacji praktyka wypracowała jednolity pogląd, że opuszczenie lokalu, o którym mówi ten przepis - musi mieć charakter dobrowolny i trwały (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183). Przy czym za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu o wymeldowaniu, należy traktować nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Wskazany w orzecznictwie pogląd ma znaczenie wówczas, gdy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek bezprawnych działań innych osób.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie niezasadnie organ przyjął jedynie, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącą i jej rodzinę było efektem wydania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 roku, nr [...], nakazującej właścicielowi budynku nr [...] przy ul. [...] w [...] opróżnienie go w trybie natychmiastowym z uwagi na bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazującej użytkowania.
Sąd przyjął mianowicie, że rodzina K. opuściła zajmowany przez siebie lokal nr [...] najpóźniej w październiku 2013 r.. Wynika to wprost z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt [...] – w przedmiocie eksmisji.
Powyższe wskazuje, że opuszczenie lokalu nr [...] przez jego mieszkańców nastąpiło około sześć miesięcy przed wydaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...]. Zwrócić przy tym należy uwagę na fakt, że w uzasadnieniu tej decyzji organ nadzoru budowlanego wskazał m.in., że jego postępowanie zostało zainicjowane interwencją mieszkańców lokali o numerach [...], [...], [...] i [...], a poza tym, co trzeba podkreślić – większość lokali to pustostany.
W skardze o wznowienie postępowania strona sama podała datę wyprowadzenia się z lokalu, zaś aktualnie, w ocenie Sądu na potrzeby niniejszego postępowania - stara się przedstawić korzystną dla siebie sekwencję zdarzeń, tłumacząc swoją wyprowadzkę decyzją nakazującą opróżnienie w trybie natychmiastowym przedmiotowego budynku z uwagi na bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazującą użytkowania.
Konkludując, opuszczenie przedmiotowego lokalu przez rodzinę skarżącej nie mogło nastąpić z uwagi na decyzję organu nadzoru budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., gdyż w chwili wyprowadzki, tj. najpóźniej w październiku 2013 r., decyzja ta jeszcze nie istniała, a nawet nie było wszczęte postępowanie, które zakończyło się jej wydaniem.
W tym miejscy zaznaczyć należy, że jeżeli istnieje inna, wcześniejsza decyzja nakazująca opróżnienie w trybie natychmiastowym budynku nr [...] przy ul. [...] z uwagi na bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazująca użytkowania tego budynku, to może to być podstawą wznowienia postępowania administracyjnego o wymeldowanie. Z okoliczności sprawy nie wynika jednak, aby taka decyzja została wydana.
W dalszej kolejności zauważyć należy, że wprawdzie strona podnosiła, iż podejmowała czynności zmierzające do udostępnienia jej lokalu nr [...] po zakończeniu remontu, jednak na tę okoliczność przedstawiła tylko pismo z dnia 23 maja 2017 r., skierowane do właściciela budynku. Podkreślenia wymaga, że w przeciwieństwie do tego, co podnosi skarżąca, pisma tego nie można uznać za skuteczne działania mające na celu ponowne zamieszkanie w miejscu stałego zameldowania. W tym względzie przytoczyć należy treść art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1234 ze zm.). Przepis ten stanowi m.in., że jeżeli rodzaj koniecznej naprawy tego wymaga, lokator jest obowiązany opróżnić lokal i przenieść się na koszt właściciela do lokalu zamiennego, jednak na czas nie dłuższy niż rok, zaś po upływie tego terminu właściciel jest obowiązany udostępnić lokatorowi w ramach istniejącego stosunku prawnego naprawiony lokal. Regulacja ta mogła stanowić podstawę dochodzenia przez skarżącego roszczeń związanych z przedmiotowym lokalem, jednak nie została przez niego wykorzystana, a dopiero to mogłoby świadczyć o podjęciu działań mających na celu ponowne zamieszkanie w miejscu stałego zameldowania.
Odnieść się jeszcze trzeba do art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.; dalej: kc), zgodnie z którym z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w świetle powyższych ustaleń nie można inaczej interpretować opuszczenia przez rodzinę K. lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], niż uczyniły to organy. Nie zamieszkuje ona tam co najmniej od października 2013 r., nie posiada kluczy do tego lokalu, nie ma tam jej rzeczy, natomiast przez cały ten czas zamieszkuje w innym miejscu i nie podejmowała żadnych skutecznych działań zmierzających do ponownego zamieszkania w miejscu stałego zameldowania.
Sama obecna deklaracja o zamiarze stałego pobytu w lokalu, którego dotyczy postępowanie nie jest wystarczająca, gdyż nie znajduje ona potwierdzenia w okolicznościach związanych z sytuacją życiową strony. Zaistniały zatem przesłanki wymeldowania z przedmiotowego lokalu, zaś dalsze utrzymywanie tego zameldowania na pobyt stały stanowiłoby fikcję meldunkową, niezgodną z przepisami ustawy. Ocena ta jest zgodna tak z zasadami logiki, jak i doświadczeniem życiowym oraz zasadą swobodnej oceny materiału dowodowego.
Podkreślić należy, że instytucja wymeldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Ewidencja ludności polega bowiem na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, służy więc jedynie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Oznacza to, że powinna ona odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a wpisem w ewidencji ludności niezbędne jest więc, aby organy meldunkowe mogły poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować czynności, których nie podjął obywatel. Nieodłącznym elementem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, tj. formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Instytucja zameldowania nie może służyć podtrzymywaniu fikcji przebywania w określonym lokalu. Posiadanie aktualnych informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia bowiem racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich. W konsekwencji w sytuacji, gdy dana osoba opuszcza miejsce zamieszkania lub pobytu, nie ma podstaw do podtrzymywania fikcji jej przebywania w określonym lokalu. Zameldowanie nie stanowi tytułu prawnego do lokalu, a wymeldowanie nie oznacza utraty uprawnień do lokalu, np. utraty prawa najmu, gdyż spory w tym względzie rozstrzygane są przez sądy powszechne.
Mając powyższe na uwadze, skoro obecnie już od ponad 5 lat skarżąca nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], nie posiada do niego dostępu i nie ma w nim żadnych swoich rzeczy, to należało orzec o wymeldowaniu jej z pobytu stałego spod wyżej wskazanego adresu.
Ubocznie zauważyć należy, że jeżeli skarżąca ponownie zamieszka w przedmiotowym lokalu, to będzie mogła zostać tam zameldowana zgodnie z charakterem pobytu. Obecnie zaś, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obowiązana jest zameldować się w miejscu, w którym faktycznie przebywa.
W ocenie Sądu, organ nie naruszył art. 7 kpa, który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaznaczyć przy tym trzeba, że słusznego interesu obywatela nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z jego oczekiwaniami. Brak też podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 77 § 1 kpa, gdyż organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Z kolei sama skarżąca, w celu osiągnięcia pożądanego rozstrzygnięcia, interpretuje określone okoliczności na swoją korzyść, podczas gdy analiza całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosków przeciwnych, niż jej twierdzenia. Organy nie przekroczyły przy tym wyrażonej w art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 kpa.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, organ odwoławczy w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrał oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy, wykazując przy tym należą dbałość o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienie jego decyzji zawiera wszystkie niezbędne elementy.
Nie doszło też do naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, gdyż w okolicznościach sprawy zaszły podstawy do wymeldowania strony. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że opuszczenie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ulicy [...] w [...] było wymuszone i podjęła formalne kroki w celu powrotu do tego mieszkania.
Tym bardziej nie naruszono art. 60 kc, bowiem w świetle całokształtu okoliczności sprawy nie można inaczej ocenić zachowania strony i wyrażonej przez nią woli opuszczenia przedmiotowego lokalu, jak uczyniły to organy obu instancji.
Poza tym Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, jak też w całym przeprowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tych decyzji z obrotu.
Dlatego też, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło