IV SA/Wa 375/22

Warszawa, 22 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, na skutek skargi M. B. (dalej również "skarżący") było postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej również "organ" lub "GDOŚ") z [...] grudnia 2021 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenie faktyczne i ocenę prawną. M. B. zwrócił się o zajęcie stanowiska co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia - polegającego na budowie drewnianego pomostu rozbieralnego o funkcji rekreacyjnej na terenie działki nr [...], obręb A., gmina G. (stanowiącej jezioro K.), na wysokości działki nr [...], obręb A., gmina G. (dalej również "przedsięwzięcie") - na obszar Natura 2000. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. (dalej również "organ pierwszej instancji" lub "RDOŚ") postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. - działając na podstawie art. 97 ust. 1-3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 2373 ze zm., dalej również "ustawa o ooś") - stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia, a także obowiązek przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jednocześnie określając jego zakres. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na ww. rozstrzygnięcie postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia GDOŚ wskazał, że przedsięwzięcie zlokalizowane jest w granicach obszaru Natura 2000 [...]. Przedmiotem ochrony tego obszaru – w obrębie planowanego przedsięwzięcia – jest m.in. siedlisko przyrodnicze "starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion" (kod 3150) oraz gatunki bezkręgowców (kumak nizinny) i ryb (koza, różanka i piskorz). GIOŚ wskazał również, że na ww. obszarze obowiązuje zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z [...] stycznia 2015 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. poz. [...], dalej "zarządzenie" bądź "plan zadań ochronnych"). Zgodnie z tym zarządzeniem zagrożeniem dla siedliska przyrodniczego o kodzie 3150 są w m.in.: (-) pirsy / przystanie turystyczne lub mola (niszczenie pasa szuwarów i roślinności podwodnej w wyniku zabudowy brzegów - kod D03.01.02) oraz (-) wędkarstwo (zanieczyszczanie jezior zanętami, presja na ryby drapieżne - kod F02.03). Celem ochrony tego siedliska jest m.in. utrzymanie obecnego stanu ochrony siedliska, a działaniem ochronnym służącym do jego osiągnięcia jest m.in. ograniczenie dowolności w lokalizacji pomostów - zapobiegnięcie skutkowi w postaci nadmiernej ingerencji w strefę brzegową jezior powodującej niszczenie roślinności nadwodnej i podwodnej w miejscu lokalizacji urządzeń wodnych poprzez skupienie budowy nowych i rozbudowy istniejących pomostów, pirsów, basenów portowych, kąpielisk i innych urządzeń wodnych do wyznaczonych odcinków brzegów jezior. Odcinki te zostały wybrane na podstawie lustracji w terenie, służącej identyfikacji miejsc pozbawionych szuwarów i zobrazowane zostały na załączniku graficznym nr 10 do zarządzenia (żółtą linią). Dalej organ wywiódł, że przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 [...] są również gatunki zwierząt (kumak nizinny, koza, różanka i piskorz). Zgodnie z planem zadań ochronnych jednym z celów ochrony tych gatunków jest poprawa obecnego stanu ochrony tych gatunków (niezadowalającego U1 w odniesieniu do różanki i złego U2 w odniesieniu do piskorza). Dlatego GIOŚ zgodził się z przedstawioną przez skarżącego opinią ichtiologiczną, że przedsięwzięcie nie stoi w sprzeczności z działaniami ochronnymi dla wskazanych gatunków. Uznał jednocześnie, że niemiarodajne było stwierdzenie w ww. opinii, że przedsięwzięcie stanowi potencjalne słabe siedlisko dla młodych i dorosłych osobników różanki i piskorza. Organ zaakcentował, że opinia została sporządzona na podstawie oględzin [...] kwietnia 2021 r. tj. poza okresem wskazanym do monitoringu i nie oznaczało to, że wskazane gatunki tam nie występują. Mając na uwadze powyższe uregulowania GDOŚ stanął na stanowisku, że niezależnie od parametrów technicznych przedsięwzięcia - pomost jest formą przekształcenia linii brzegowej i powoduje lukę w roślinności strefy przybrzeżnej jeziora. Organ wywiódł, że zarówno z przedłożonej przez skarżącego karty informacyjnej przedsięwzięcia, a także ogólnodostępnej ortofotomapy terenu (http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/, aplikacja Google Earth) wynikało, że szuwar znajdujący się wzdłuż linii brzegowej jeziora Kisajno jest pofragmentowany licznymi przecinkami w roślinności głównie w miejscach lokalizacji pomostów. W sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia funkcjonują podobne obiekty (na samej wysokości działki nr [...] znajdują się aż cztery obiekty tego typu), jak również toczą się analogiczne postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 [...]. Zdaniem organu oznacza to, że siedlisko przyrodnicze poddawane jest "silnej presji" ze strony tego rodzaju obiektów. Zdaniem organu, skoro w miejscu planowanej lokalizacji pomostu występuje trzcina pospolita, to realizacja przedsięwzięcia – wbrew stanowisku skarżącego - wymaga jej usunięcia. W konsekwencji organ stanął na stanowisku, że realizacja przedsięwzięcia może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, szczególnie w aspekcie skumulowanym, i konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na ten obszar. M. B. wywiódł skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2021 r. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił: a. błędne umiejscowienie lokalizacji planowanego przedsięwzięcia w kontekście zapisów planu zadań ochronnych ([...]), albowiem planowane przedsięwzięcie mieści się na odcinku brzegów wskazanych w załączniku nr 10 planu zadań ochronnych jako miejsce, gdzie należy skupiać ewentualną budowę nowych i rozbudowę istniejących urządzeń wodnych, b. brak uwzględnienia argumentów podniesionych w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, a mianowicie tego, że : – nie uwzględniono skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, co stanowi naruszenie art. 97 ust. 1 pkt 1) lit. a) ustawy o ooś, – wybiórczo potraktowano usytuowanie przedsięwzięcia, a tym samym nierzetelnie odniesiono się do art. 97 ust. 1 pkt 2) ustawy o ooś, – wadliwie oceniono rodzaj i skalę możliwego oddziaływania przedsięwzięcia w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w szczególności w odniesieniu do integralności i spójności tych obszarów, oraz biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, – większa część przebiegu planowanego pomostu jest na terenie bagnistym, a mniejsza - nad lustrem jeziora, którego głębokość ma 10- 40 cm i oznacza to, że występowanie jakichkolwiek gatunków ryb (prawnie chronionych i niechronionych) jest niemożliwe. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylanie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący zaakcentował, że porównanie lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z mapą będącą załącznikiem nr 10 planu zadań ochronnego wyraźnie wskazuje, że jest ono dokładnie w miejscu gdzie linia brzegowa jest oznaczona kolorem żółtym. Dodał, że linia żółta jest zaznaczona na linii brzegowej znajdującej się naprzeciw wyspy D. położonej na jeziorze K.. Wyspa ta leży dokładnie przed działką Stowarzyszenia [...] "[...]", na której planowane jest przedsięwzięcie. Celem udokumentowania dokładnej lokalizacji punktu początkowego planowanego pomostu skarżący [...] maja 2021 r. przeprowadził pomiar przez uprawnionego geodetę i jego wyniki dołączył do akt sprawy. W konsekwencji skarżący za nieprawdziwe uznał lakoniczne stwierdzenie organu pierwszej instancji, że "linia brzegowa w miejscu realizacji planowanej inwestycji nie znajduje się na odcinkach brzegów, na których należy skupiać ewentualną budowę nowych i rozbudowę istniejących urządzeń wodnych". Skarżący podniósł, że organ nie poparł żadnym wiarygodnym dowodem (dokumentem źródłowym), że lokalizacja planowanego przedsięwzięcia będzie w miejscu, gdzie należy wdrażać zadania ochronne dla obszaru Natura 2000 ([...]). Zdaniem skarżącego organ nie wskazał również dokładnych współrzędnych geodezyjnych przebiegu linii (zaznaczonej kolorem żółtym w załączniku nr 10 do planu zadań ochronnych) w postaci wykazu punktów załamania granicy w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych, które potwierdzały by, że planowane przedsięwzięcie jest w sprzeczności z tym zadaniem ochronnym. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 31 grudnia 2021 r. nie naruszało prawa, w stopniu który miałby wpływ na wynik sprawy. Istota sporu sprowadzała się do oceny czy organ administracji miał podstawy do uznania, że planowane przedsięwzięcie polegające na budowie drewnianego rozbieralnego pomostu na jeziorze Kisajno może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 [...], a tym samym czy zostały spełnione przesłanki z art. 97 ust. 1 ustawy o ooś. Zgodnie z tym przepisem regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania: 1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem: a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, b) powiązań z innymi przedsięwzięciami realizowanymi, zrealizowanymi lub planowanymi, znajdującymi się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, c) wykorzystywania zasobów naturalnych, d) emisji i występowania innych uciążliwości, e) ryzyka wystąpienia poważnej awarii, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii; 2) usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych i walorów przyrodniczych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - uwzględniające cel ochrony obszaru Natura 2000 oraz tereny występowania gatunków lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych będących przedmiotem ochrony w obszarze Natura 2000; 3) rodzaj i skalę możliwego oddziaływania przedsięwzięcia, rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań wymienionych w pkt 1 i 2, wynikające z: a) zasięgu oddziaływania, b) wielkości i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej, c) prawdopodobieństwa oddziaływania, d) czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania - w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w szczególności w odniesieniu do integralności i spójności tych obszarów, oraz biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami. W ocenie sądu nie miał racji skarżący, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 97 ust. 1 pkt 1) lit. a) oraz art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ooś. Organ bez wątpienia wziął pod uwagę skalę przedsięwzięcia, wielkość zajmowanego terenu oraz ich wzajemnej proporcji, a także jego usytuowanie i znajdowało to odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu. Organ również podkreślił, że ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] jest istotna przez pryzmat skumulowania podobnych przedsięwzięć i koniecznością zapewnienia integralności obszaru. Fakt, że organ nie przychylił się do argumentacji skarżącego przedstawionej w toku postępowania administracyjnego (w tym w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji) nie świadczyło o naruszeniu ww. przepisów. Wbrew twierdzeniu skarżącego zebrany materiał dowodowy pozwalał uznać, że obowiązujący plan zadań ochronnych ww. obszaru nie dopuszcza realizacji nowych lub rozbudowy istniejących urządzeń wodnych (np. pomostu) w linii brzegu jeziora na całej wysokości działki [...], a jedynie na jej małej (północnej) części ("mapa robocza 43.21.2021 Borgul -QGIS"). Tymczasem skarżący chciałby zrealizować przedsięwzięcie na wysokości południowej części ww. działki - bliżej granicy z działką [...] oraz poniżej wyspy D.. W tym miejscu linia brzegowa nie jest oznaczona kolorem żółtym, a więc nie jest to odcinek brzegu, na którym należy skupiać ewentualną budowę nowych i rozbudowę istniejących urządzeń wodnych. Wynika to nie tylko z materiałów zgromadzonych przez organ odwoławczy, ale już z dokumentów dołączonych do karty informacyjnej przez skarżącego (rys. 3 Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia oraz kopia mapy zasadniczej dołączona do KIP). Okoliczność ta wskazywała na duże prawdopodobieństwo, że planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 [...]. Dlatego organ zasadnie wskazał, że kwestia ta wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 133, art. 119 pkt 3, art. 120 oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.