IV SA/Wa 379/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, asesor WSA Aneta Żak (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 11 grudnia 2023 r. znak: DI-KKW.401.77.2023.kb w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...]. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...]. z dnia [...] kwietnia 2023 r. znak: [...]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 45 166 (słownie: czterdzieści pięć tysięcy sto sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 11 grudnia 2023 r. znak: DI-KKW.401.77.2023.kb, Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej: k.p.a., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej jako: WIOŚ lub organ I instancji) z [...] kwietnia 2023 r. znak: WP.7061.1.20.2022.SS o wymierzeniu B. sp. z o.o. z siedzibą w K. opłaty podwyższonej w wysokości 3.014.839,00 (słownie: trzy miliony czternaście tysięcy osiemset trzydzieści dziewięć) złotych za przekroczenie w 2018 r. warunków wprowadzania ścieków opadowych, pochłodniczych, barometrycznych ze stacji uzdatniania wody po ich oczyszczeniu na mechanicznej oczyszczalni ścieków do rzeki [...], określonych w pozwoleniu zintegrowanym udzielonym decyzją Starosty [...] z 29 listopada 2006 r. znak: [...]. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. B. Sp. z o.o. posiada pozwolenie zintegrowane udzielone ww. decyzją Starosty [...] z 29 listopada 2006 r., ze zmianami, dla instalacji do spalania paliw o łącznej mocy nominalnej ponad 50 MWt oraz instalacji do produkcji lub przetwórstwa produktów spożywczych z surowych produktów roślinnych o zdolności produkcyjnej ponad 300 ton wyrobów gotowych na dobę wraz z instalacjami pomocniczymi, zlokalizowanych w B. przy ul. [...]. Pozwoleniem zintegrowanym objęte są, m.in., następujące okresy jego obowiązywania: okres XI (jedenasty): 28.12.2017 r. - 27.12.2018 r. oraz okres XII (dwunasty): 28.12.2018 r. - 27.12.2019 r., które podlegały ocenie organów w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniach 11 sierpnia – 19 września 2022 r. w należącym do Spółki Zakładzie Produkcyjnym w B., udokumentowanej protokołem nr WIOŚ O. [...], inspektorzy WIOŚ stwierdzili naruszenia w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Kontrola wykazała bowiem, że próby do badania jakości ścieków przemysłowych oczyszczonych na mechanicznej oczyszczalni ścieków i odprowadzanych do rzeki [...] w badanych okresach pobrane były w sposób uproszczony, a więc niezgodnie z metodyką wskazaną w pozwoleniu zintegrowanym. Podczas kontroli ustalono, m.in., co następuje: 1. W punkcie XIV ppkt 5c) pozwolenia zintegrowanego wskazano, że monitoring jakości ścieków powinien być prowadzony zgodnie z aktualnymi przepisami wykonawczymi do ustawy Prawo wodne, tj.: a) na dzień wydania pozwolenia zintegrowanego: rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137, poz. 984); b) w analizowanych okresach XI i XII: rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r, w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. poz. 1800); c) na dzień kontroli: rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. poz. 1311). 2. W przedłożonych podczas kontroli sprawozdaniach z badań jakości odprowadzanych ścieków za okres 28.12.2020 - 31.08.2022 r. nie określono sposobu oraz miejsca poboru prób – zob. załącznik nr 9 do protokołu kontroli. Próby były pobierane przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K., numer akredytacji [...]. 3. Spółka przedłożyła Protokoły pobierania próbek i pomiarów w terenie - woda/ścieki. Z przykładowych protokołów (z 15.06.2022 r. i 22.07.2022 r.) wynika, że: próby zostały pobrane czerpakiem teleskopowym, punktem poboru prób były "ścieki po piaskowniku" - nie określono dokładnego miejsca poboru prób, typ próbki - próba uśredniona z 3 próbek pobranych w ciągu godziny (przykładowe protokoły z poboru prób ścieków oczyszczonych stanowią załącznik nr 10 do protokołu kontroli). 4. W związku z powyższym, analizie poddano sprawozdania z badań jakości ścieków oczyszczonych odprowadzanych do rzeki [...] od roku 2018. Ustalono, że wszystkie analizowane sprawozdania z badań zawierają taką samą datę poboru próbki oraz datę dostarczenia próbki do laboratorium, co wskazuje na uproszczony pobór prób. Wskazując, że w posiadanym przez Spółkę pozwoleniu zintegrowanym organ nie określił uproszczonego sposobu pobierania prób, a więc powinny one zostać pobrane jako próby średniodobowe proporcjonalne do przepływu, powstałe ze zmieszania prób pobieranych ręcznie lub automatycznie w okresie doby, w odstępach co najwyżej dwugodzinnych, proporcjonalnych do przepływu, organ I instancji stwierdził naruszenie pkt XIV ppkt 5c) pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Starosty [...] z 29 listopada 2006 r. i w konsekwencji uznał, że przedstawione wyniki badań nie mogą być uznane. Protokół kontroli podpisany został przez Dyrektora Zakładu w B., z zastrzeżeniami, w dniu 19 września 2022 r. W odniesieniu do tych ustaleń, [...] decyzją z 12 kwietnia 2023 r. znak: [...], na podstawie art. 280 pkt 2 lit. b, art. 283 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, art. 284 pkt 1, art. 287, art. 288 pkt 4, art. 289, art. 290 pkt 1, art. 292 ust. 1 oraz art. 293 i art. 294 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm.), dalej jako: P.w. oraz § 2 pkt 1 i § 8 pkt 1,2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie ustalania opłat podwyższonych za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. z 2017 r. poz. 2501) oraz art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.) w związku z art. 300 ust. 1 ustawy P.w., ustalił wysokość i wymierzył B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. opłatę podwyższoną w wysokości 3.014.839,00 (słownie: trzy miliony czternaście tysięcy osiemset trzydzieści dziewięć) złotych za korzystanie z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód poprzez odprowadzanie, w roku kalendarzowym 2018, ścieków opadowych, pochłodniczych, barometrycznych ze stacji uzdatniania wody po ich oczyszczeniu na mechanicznej oczyszczalni ścieków, zlokalizowanej pod adresem [...] B., ul. [...], do rzeki [...] w km 197+280, z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym, udzielonym decyzją Starosty [...] z 29 listopada 2006 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 280 pkt 2 lit. b P.w., opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym. Podstawą stwierdzenia przekroczenia określonych w pozwoleniu zintegrowanym warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, o których mowa w art. 283 ust. 1 ww. ustawy, są pomiary prowadzone przez podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne (art. 284 pkt 1). Zgodnie z treścią art. 287 P.w., właściwy organ Inspekcji Ochrony Środowiska może nie uznać przedkładanych mu wyników wymaganych pomiarów ilości, stanu i składu ścieków albo minimalnego procentu redukcji substancji zanieczyszczających w procesie oczyszczania ścieków, (...), jeżeli pomiary te nasuwają zastrzeżenia. Wyniki pomiarów, o których mowa w art. 287, prowadzonych przez podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne nasuwają zastrzeżenia, jeżeli nie były przestrzegane zasady pobierania próbek, przez co wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia ilości, stanu i składu ścieków albo minimalnego procentu redukcji substancji zanieczyszczających w procesie oczyszczania ścieków [...] - art. 288 pkt 4 P.w. [...] WIOŚ wskazał, że mając na uwadze niepowtarzalność wyników pomiarów oraz wobec stwierdzenia, że przy wykonywaniu pomiarów Spółka nie przestrzegała zasad pobierania próbek w zakresie sposobu poboru, które mają na celu zapewnienie miarodajności wyników, zobowiązany był do nieuznania wyników pomiarów, jako niemiarodajnych, co skutkowało obowiązkiem wymierzenia opłaty podwyższonej. Organ I instancji podał, że w toku postępowania, w oparciu o przepisy art. 7, art. 9, art. 50 § 1 k.p.a., wezwał stronę do złożenia oświadczenia w zakresie sporządzenia przez Laboratorium [...] Polska Sp. z o.o. zmiany (zgodnie z wymogami ISO 17025) do zrealizowanych na zlecenie Spółki raportów z badań za rok 2018. Pismem 9 marca 2023 r. strona wykonała wezwanie, przedkładając sporządzone w dniu 8 marca 2023 r. uwierzytelnione korekty raportów z badań. [...] WIOŚ wskazał, że włączył do akt sprawy wszystkie dokumenty przesłane przez stronę, dokonując ich wnikliwej analizy, w wyniku której stwierdził podstawy do wymierzenia opłaty podwyższonej. Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom strony, ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, aby Spółka w spornym okresie zachowywała warunki poboru prób jakości odprowadzanych ścieków w sposób określony w pozwoleniu zintegrowanym, a ewentualna niejasność w dokumentacji wynikała z błędu laboratorium [...]. Jak wyjaśnił WIOŚ, do pisma z 25 stycznia 2023 r. strona przedłożyła odręcznie wypisane protokoły pobierania próbek średniodobowych za cały rok 2018 (dwanaście protokołów), a także komputerowe wydruki Raportów z badań opracowanych przez laboratorium na podstawie tych protokołów (osiem raportów) za miesiąc: styczeń, luty, kwiecień, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad. Organ zauważył jednak, że skorygowane dokumenty okazały się sprzeczne w swej treści. W protokołach wskazano, że próbki ścieków pobierane były każdorazowo przez dwa dni, tymczasem w Raportach z badań wskazano tylko jeden dzień poboru próbek. Organ przyznał, że laboratorium [...] oświadczyło, iż próby pobierane były średniodobowo, a jedynie w dokumentacji, w tym w raportach z badań, było wskazane inaczej, za co odpowiedzialność ponosi laboratorium, stwierdził jednakże, że do lutego 2023 r., pomimo upływu czterech lat, w tym ponad 6 miesięcy od daty zakończenia kontroli i ujawnienia nieprawidłowości w zakresie poboru próbek, laboratorium nie dokonało korekty raportów, jakkolwiek było do tego zobowiązane standardami jakości. Korekty raportów sporządzone zostały dopiero 8 marca 2023 r. na wezwanie organu, i, co zdaniem WIOŚ istotne, nadal w swej treści wskazują tylko jeden dzień pobierania próbek. Laboratorium skorygowało bowiem w pozycji "Data pobrania" jedynie datę dzienną, dokonując jej literalnej zmiany, nie sprostowało natomiast zapisu, że chodzi w tej pozycji o dwa dni pobierania próbek. Wbrew twierdzeniom laboratorium, zawarta w treści korekty punkt drugi "Data pobierania" nie jest tożsama wyłącznie z datą zakończenia czy datą rozpoczęcia czynności pobierania próbek, lecz wskazuje wyraźnie na czynność dokonaną tj. datę pobrania wszystkich próbek. W innym przypadku raport zawierałby dwie pozycje: datę rozpoczęcia pobierania i datę zakończenia pobierania. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji uznał, że strona nie przedstawiła dowodów, iż wykonywała pobory prób ścieków do badań zgodnie z zapisami pozwolenia zintegrowanego, czyli poboru prób średniodobowych. Odwołanie od decyzji [...] WIOŚ do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosła B. sp. z o.o. z siedzibą w K., wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość oraz zarzucając wydanie tej decyzji z naruszeniem, m.in.,: 1) art. 280 pkt 2 lit. b P.w.; 2) § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie ustalania opłat podwyższonych za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, a także 3) art. 77 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że Spółka pobierała próbkę uproszczoną, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że pobierała próbkę średniodobową. W stanowiącym rozszerzenie odwołania piśmie z 27 lipca 2023 r. strona podtrzymała wszystkie twierdzenia i wnioski zawarte w odwołaniu. Do pisma załączyła wyrok sądu karnego – tj. Sądu Rejonowego w B. z 26 czerwca 2023 r. sygn. [...], w którym Sąd stwierdził, m.in., że Dyrektor Zakładu Produkcyjnego w B. nie ponosi odpowiedzialności wykroczeniowej za eksploatację instalacji z naruszeniem warunków przewidzianych w pozwoleniu zintegrowanym, a odpowiedzialność za prowadzenie badań i ewentualne niejasności w dokumentacji ponosi laboratorium. W wyniku rozpoznania tego odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z 11 grudnia 2023 r. GIOŚ utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie GIOŚ przypomniał, że odpowiedzialność administracyjną dotyczącą poprawności wykonywania pomiarów i przedstawiania ich właściwym organom ponosi podmiot posiadający pozwolenie, zobowiązany do zapewnienia wykonywania pomiarów zgodnie z pozwoleniem i przepisami. GIOŚ stwierdził, że w tej sprawie w obu analizowanych okresach Spółka wykonała po 8 pomiarów jakości odprowadzanych ścieków i w żadnym z nich nie stwierdzono przekroczenia stężeń zanieczyszczeń. Natomiast z dotyczących tych pomiarów sprawozdań z badań wynika, że data pobierania poszczególnych próbek do badań jest taka sama jak data dostarczenia tych próbek do laboratorium. Ponadto, według tych sprawozdań, próbka każdorazowo została opisana jako "próbka uśredniona". Konkludując, GIOŚ stwierdził, że z ustaleń kontroli interwencyjnej wynika, iż próby do badań od 2018 r. były próbami uśrednionymi z 3 próbek pobranych w ciągu godziny. Stanowi to naruszenie zarówno warunków pozwolenia (pkt XIV ppkt 5c pozwolenia z 29 listopada 2006 r. obowiązującego w ocenianych w tej sprawie okresach), jak i przepisów prawa, bowiem zgodnie z § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia z 2006 r., przez próbkę średnią dobową rozumie się wartość zmierzoną w próbce powstałej ze zmieszania próbek pobieranych ręcznie lub automatycznie w okresie doby, w odstępach co najwyżej dwugodzinnych, proporcjonalnych do przepływu. Oznacza to, że na taką próbę składa się co najmniej 12 podpróbek pobranych przez całą dobę. Wskazanie takiej samej daty pobierania próbek i ich dostarczenia do laboratorium, zdaniem organu, dowodzi, że próbka nie była próbką średniodobową, a próbką uproszczoną, złożoną z mniej niż 12 podpróbek, co nie wypełnia legalnej definicji próbki średniej dobowej. Organ wskazał, że podczas kontroli inspektorzy zastosowali sankcję w postaci mandatu karnego, jednak Dyrektor Zakładu odmówił przyjęcia mandatu. Odnosząc się do załączonej do odwołania kopii wyroku Sądu Rejonowego z 26 czerwca 2023 r. sygn. [...], mocą którego sąd karny uniewinnił Dyrektora Zakładu od zarzutu popełnienia wykroczenia, a w jego uzasadnieniu przyznał, że "pobierane próby były próbami średniodobowymi, tj. takimi jakich oczekuje WIOŚ", a "wszelkie wątpliwości dotyczące prawidłowości poboru próbek wynikały z błędnej dokumentacji przygotowanej przez laboratorium", GIOŚ wskazał, że zgodnie z art. 11 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako: p.p.s.a., tylko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W związku z tym nie wiążą sądu administracyjnego, a przez to także organów administracji publicznej, ustalenia zawarte w wyrokach karnych nieprawomocnych, uniewinniających lub umarzających postępowanie. Przywołany wyrok jest wyrokiem uniewinniającym, zatem organ odwoławczy nie jest związany oceną Sądu w nim przedstawioną i powinien orzec zgodnie z prawem na podstawie własnej oceny zebranego materiału dowodowego. GIOŚ wskazał ponadto, że zgodnie z pkt 7.8.8.1 Polskiej Normy PN-EN ISO/IEC 17025:2017 pn. "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących", tj. normy, której wymagania muszą spełniać wszystkie laboratoria objęte akredytacją (takie jak [...] Sp. z o. o., ale też Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ), gdy "wydany raport wymaga zmiany, poprawy lub ponownego wydania, każda zmiana informacji powinna być wyraźnie zidentyfikowana oraz, jeżeli to właściwe, w raporcie powinna być podana przyczyna zmiany". GIOŚ stwierdził, że korekta sprawozdania w zakresie metody pobierania próbek jest istotną merytoryczną zmianą wymagającą wyjaśnienia. Jeśli pierwotne zapisy (protokoły z pobierania próbek) oraz Raporty z badań zawierały dane o uśrednionym sposobie pobierania próbek z jedną datą dzienną poboru i na etapie raportowania, przeglądu i autoryzacji wyników w laboratorium nikt nie zauważył tak istotnego błędu merytorycznego, to należałoby wyjaśnić na podstawie jakich dokumentów i zapisów teraz, po kilku latach, stwierdza się błąd, zwłaszcza, że osoby korygujące protokół pobierania próbek i Raporty z badań, to osoby inne niż na pierwotnych dokumentach. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, skorygowane dokumenty przedstawione przez Spółkę na etapie postępowania nie mogą stanowić wiarygodnych dowodów potwierdzających prawidłowy sposób pobierania próbek do badań. Zdaniem GIOŚ, strona nie przestrzegała zasad pobierania próbek przy wykonywaniu badań określonych w pozwoleniu zintegrowanym, co powoduje, że uzyskane wyniki budzą zastrzeżenia i są niemiarodajne dla ustalenia stanu i składu ścieków (art. 288 pkt 4 P.w.). Poboru uśrednionego me można traktować jako poboru średniodobowego, dlatego w analizowanym przypadku organ I instancji odrzucił wszystkie pomiary wykonane przez zakład w ocenianych okresach i słusznie przyjął, że warunki wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniu zintegrowanym zostały przekroczone. Odnosząc się podniesionego w toku postępowania odwoławczego zarzutu Spółki dotyczącego niezastosowania w sprawie art. 31 ust. 4 P.w., zgodnie z którym nie ponosi się opłaty podwyższonej w czasie suszy lub niskiego stanu wód, GIOŚ stwierdził, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wskazane w tym przepisie okoliczności nic mają żadnego wpływu na sposób pobierania próbek. Ja wyjaśnił organ, susza i niski stan wód tym bardziej wymagają rzetelnego monitorowania wielkości emisji (czyli jakości odprowadzanych ścieków, których wyniki zależą od sposobu pobrania próbek do badań), bo przy niskim stanie wód wywołanym suszą wprowadzany w ściekach ładunek zanieczyszczeń w sposób szczególnie szkodliwy oddziałuje na środowisko z uwagi na mniejszy stopień rozcieńczenia tych ścieków przy niskim stanie wód. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną powyżej decyzję GIOŚ z 11 grudnia 2023 r. wniosła B. sp. z o.o. z siedzibą w K., zaskarżają tę decyzję w całości i podnosząc, że została ona wydana z naruszeniem: I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. - poprzez błędne przyjęcie, że próbki ścieków pobierane przez Spółkę nie były próbkami średniodobowymi, których pobór wymagany był zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym, w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż były to próbki średniodobowe; 2) art. 15 w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez brak oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego i brak odniesienia się przez organ do licznych twierdzeń oraz dowodów przedkładanych przez stronę, które świadczyły o tym, iż Spółka prawidłowo wypełniała swoje obowiązki wynikające z pozwolenia zintegrowanego, co prowadziło do braku realizacji przez organ zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; 3) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak odstąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej, mimo spełnienia ku temu przesłanek; II. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 280 pkt 2 lit. b, art. 283 ust. 1, ust. 2 i ust. 4. art. 284 pkt 1, art. 287, art. 288 pkt 4, art. 289, art. 290 pkt 1, art. 292 ust. 1 oraz art. 293 i art. 294 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, że spełnione są przesłanki nałożenia opłaty podwyższonej za korzystanie z wód w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż ww. przesłanki nie były spełnione, 2) art. 31 ust. 4 P.w. poprzez nałożenie opłaty podwyższonej w czasie suszy lub niskiego stanu, w sytuacji gdy w występowanie suszy lub niskiego stanu wód stanowi przesłankę niewymierzenia opłaty podwyższonej. Do skargi strona załączyła kopię sentencji wyroku Sądu Okręgowego w [...] (VII Wydział Karno-Odwoławczy) z 6 grudnia 2023 r. sygn. [...], wydanego na skutek apelacji wniesionej przez [...] WIOŚ, utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w [...] z 26 czerwca 2023 r., a więc wyrok uniewinniający obwinionego. W odniesieniu do powołanych zarzutów, szczegółowo uzasadnionych w dalszej części skargi, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zobowiązanie organu do umorzenia postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od wydania wyroku, a także o zwrot na rzecz Spółki kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę GIOŚ podtrzymał stanowisko dotychczas zajęte z sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 20 maja 2024 r. skarżąca Spółka przedstawiła swoje podsumowujące stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Przedmiotem sporu jest zasadność wymierzenia skarżącej Spółce na podstawie art. 280 pkt 2 lit. b P.w. opłaty podwyższonej za przekroczenie w 2018 r. warunków wprowadzania ścieków opadowych, pochłodniczych, barometrycznych ze stacji uzdatniania wody po ich oczyszczeniu na mechanicznej oczyszczalni ścieków do rzeki [...] określonych w pozwoleniu zintegrowanym udzielonym decyzją Starosty B. z 29 listopada 2006 r. znak: [...] (ze zmianami). Porządkująco przypomnieć należy, że zgodnie z zastosowanym w tej sprawie przez organy przepisem art. 280 pkt 2 lit. b P.w., opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym. Zgodnie z art. 286 P.w., właściwy organ Inspekcji Ochrony Środowiska stwierdza przekroczenie określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, o których mowa w art. 283 ust. 1, na podstawie pomiarów, o których mowa w art. 284 pkt 1, jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne prowadzi wymagane pomiary ilości, stanu i składu ścieków albo minimalnego procentu redukcji substancji zanieczyszczających w procesie oczyszczania ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych, dopuszczalnej ilości substancji zanieczyszczających, w szczególności substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz dopuszczalnej masy substancji, w tym substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu oraz zapewnił wykonanie pomiarów, w tym pobieranie próbek, przez akredytowane laboratorium w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2019 r. poz. 155) w zakresie badań, do których wykonywania jest obowiązany. Stosownie zaś do przepisów art. 290 pkt 1 i 3 P.w., m.in. w przypadku, jeżeli pomiary nasuwają zastrzeżenia przyjmuje się, że warunki wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym, dla każdego z tych pomiarów, zostały przekroczone o 80% - w przypadku składu ścieków oraz w stopniu powodującym zastosowanie maksymalnej stawki opłaty podwyższonej - w przypadku stanu ścieków. Zgodnie z art. 288 pkt 4 p.w., wyniki pomiarów, o których mowa w art. 287, prowadzonych przez podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne nasuwają zastrzeżenia, jeżeli nie były przestrzegane zasady pobierania próbek, przez co wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia ilości, stanu i składu ścieków albo minimalnego procentu redukcji substancji zanieczyszczających w procesie oczyszczania ścieków, a w przypadku ścieków przemysłowych, dopuszczalnej ilości substancji zanieczyszczających, w szczególności substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1, wyrażone w jednostkach masy przypadających na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu oraz przewidywany sposób i efekt ich oczyszczania, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji, w tym substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu. Zgodnie z art. 289 P.w., właściwy organ Inspekcji Ochrony Środowiska wymierza opłatę podwyższoną za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym. W przedmiotowej sprawie przedmiotem sporu jest to, czy w objętych posiadanym przez skarżącą Spółkę pozwoleniem zintegrowanym i analizowanych w tej sprawie okresach obowiązywania pozwolenia zintegrowanego, tj.: 28.12.2017 r. - 27.12.2018 r. oraz 28.12.2018 r. - 27.12.2019 r., Spółka korzystała z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym udzielonym jej decyzją Starosty B. z 29 listopada 2006 r. ze zmianami. Naruszenie warunków określonych w ww. pozwoleniu polegało, jak uznały organy obu instancji, na nieprzestrzeganiu zasad pobierania próbek poprzez pobór próbek uśrednionych zamiast całodobowych. Podkreślić zarazem należy, że nie jest przedmiotem sporu to, iż pozwolenie zintegrowane nie uprawniało Spółki do poboru próbek uśrednionych. W pkt X.3. pozwolenia Starosta B. zezwolił stronie na wprowadzanie do środowiska ścieków w określonej ilości, ustalając przy tym dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń, zaś w z pkt XIV.5 lit. e pozwolenia ustalił, że monitoring jakości ścieków powinien być prowadzony zgodnie z aktualnymi przepisami wykonawczymi do ustawy Prawo wodne w regularnych odstępach czasu, stale w tym samym miejscu z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące. Strona nie kwestionuje, że zobowiązana była na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy do poboru prób całodobowych. Rozstrzygnięcie sporu zaistniałego na gruncie tej sprawy wymaga zatem dokonania oceny, czy na podstawie całokształtu materiału dowodowego w niej zgromadzonego zasadne było przyjęcie przez organy, że w analizowanym w tej sprawie okresie próbki ścieków pobierane były w sposób uproszczony (a nie jako próbki całodobowe), co było zachowaniem zakazanym, a w konsekwencji sankcjonowanym zastosowanym jako podstawa materialnoprawna objętych skargą decyzji przepisem art. 280 pkt 2 lit. b P.w. Jak wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, w obu ocenianych okresach Spółka wykonała po 8 pomiarów jakości odprowadzanych ścieków i w żadnym z nich nie stwierdzono przekroczenia stężeń zanieczyszczeń. Wniosek, że pomiary zostały dokonane niezgodnie z pozwoleniem zintegrowanym, organy powzięły po analizie sprawozdań z badań dotyczących wykonanych w 2018 roku pomiarów, z których wynika, że data pobierania poszczególnych próbek do badań jest taka sama jak data dostarczenia tych próbek do laboratorium. Ze sprawozdań tych wynika, że próbki każdorazowo zostały opisane jako "próbki uśrednione". Tymczasem, zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia z 2006 r., przez próbkę średnią dobową rozumie się wartość zmierzoną w próbce powstałej ze zmieszania próbek pobieranych ręcznie lub automatycznie w okresie doby, w odstępach co najwyżej dwugodzinnych, proporcjonalnych do przepływu. Oznacza to. że na taką próbę składa się co najmniej 12 podpróbek pobranych przez całą dobę. Z oceną organów dotyczącą nieprzestrzegania przez Spółkę zasad pobierania próbek poprzez pobór próbek uśrednionych zamiast całodobowych skarżąca Spółka w toku postępowania administracyjnego polemizowała podnosząc, że w jej Zakładzie próbkowanie prowadzone jest przez autosampler zintegrowany z przepływomierzem i jedna próbka pobierana jest co każde 10 m3 (obecnie) przepływających ścieków (wcześniej co 15 m3), co zapewnia spełnienie warunku min. 12 próbek. W ramach toczącego się postępowania Spółka przedstawiła obszerne wyjaśnienia i materiał dowodowy w celu wykazania, że próbki były próbkami całodobowymi. Materiał ten obejmuje, między innymi, dwa pisma akredytowanego laboratorium prowadzącego badania ścieków, z których wynikało, iż prowadzono pomiar średniodobowy, a jedynie w dokumentacji tego faktu wprost nie wskazano z powodu formalnego układu graficznego raportu wykorzystywanego przez ww. laboratorium. Ponadto Spółka przedłożyła odręcznie sporządzone protokoły z pobrania próbek, w których wyraźnie wskazano, iż pomiary prowadzono przez 24h, czyli w sposób całodobowy. W odniesieniu do tych dokumentów podkreślić należy, po pierwsze, iż organ I instancji nie kwestionował protokołów z pobrania próbek, gdyż w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przyznał, że "w protokołach wskazano, że próbki ścieków pobierane były każdorazowo przez dwa dni", a po wtóre, że z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, iż organy dopuściły możliwość uznania, że próbki pobierane były w prawidłowy sposób, a jedynie raporty z badań zostały wadliwie sporządzone, skoro kierując się dyrektywami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 9, art. 50 § 1 k.p.a., organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień oraz przedstawienia korekty raportów z badań. Przypomnieć zaś należy, że zastosowany w sprawie art. 50 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. W rozważanym przypadku raporty korygujące zostały przez stronę przedstawione i wyraźnie podano w nich informację, że pobrane próbki były próbkami średniodobowymi. Pomimo tego organy uznały, że pomiary nasuwają zastrzeżenia, gdyż, według nich, materiał zgromadzony w sprawie dowodzi, iż Spółka nie przestrzegała zasad pobierania próbek. Sąd stwierdza, że analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż wymierzenie stronie opłaty podwyższonej w wysokości 3.014.839,00 zł de facto opiera się w tej sprawie na stwierdzeniu przez WIOŚ i GIOŚ, iż na skorygowanych raportach widnieje nadal tylko jedna data dzienna poboru próbki, co nie znajduje akceptacji organów, jak i na stwierdzeniu przez GIOŚ, że korekta raportów nie spełnia wymagań przyjętych w pkt 7.8.8.1 Polskiej Normy PN-EN ISO/IEC 17025:2017 pn. "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących". Takie stanowisko organów nie znajduje aprobaty Sądu, przyjąć bowiem w związku z nim w sprawie należało, iż zaskarżone rozstrzygnięcie narusza art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej. Powyższa ocena Sądu jest wynikiem stwierdzenia, że podjęte w tej sprawie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie opiera się na materiale źródłowym nie włączonym do akt sprawy, gdyż akta sprawy nie zawierają dokumentu ujawniającego treść Polskiej Normy PN-EN ISO/IEC 17025:2017. Aczkolwiek powody tego stanu rzeczy pełnomocnik organu wyjaśniła na rozprawie podnosząc, że osoba przygotowująca projekt decyzji z treścią ww. normy się zapoznała, jednakże z przyczyn prawnych (granice wykupionej licencji) nie mogła załączyć treści tej normy do akt sprawy, to nie zmienia to faktu, że ani strona skarżąca, ani Sąd nie mogą zweryfikować treści pkt 7.8.8.1 Polskiej Normy PN-EN ISO/IEC 17025:2017 przywołanej jako prawnie relewantna przez organ odwoławczy. Nawet gdyby jednak uznać, że organ II instancji prawidłowo wskazał, że norma ta stanowi, że jeśli "wydany raport wymaga zmiany, poprawy lub ponownego wydania, każda zmiana informacji powinna być wyraźnie zidentyfikowana oraz, jeżeli to właściwe, w raporcie powinna być podana przyczyna zmiany", to nie sposób uznać, iż w rozważanym przypadku zmiana informacji dotyczących sposobu poboru próbek nie została wyraźnie zidentyfikowana. W skorygowanych raportach wyraźnie wskazano, że próbki nie są próbkami uśrednionymi. W odniesieniu zaś do zapatrywania organów, iż "należałoby wyjaśnić na podstawie jakich dokumentów i zapisów teraz (po kilku latach) stwierdza się błąd, zwłaszcza, że osoby korygujące protokół pobierania próbek i Raporty z badań to osoby inne niż na pierwotnych dokumentach" zauważyć trzeba, że do powyższych wątpliwości organów strona w toku postępowania wyczerpująco się odniosła. Przedstawiciel Spółki do protokołu kontroli nr [...] podał, że Zakład od wielu lat posiada zainstalowaną za piaskownikiem automatyczną stację do poboru próbek ścieków. Prowadzenie poboru próbek ścieków z wykorzystanie autosamplera, jako urządzenia służącego do wykonywania średniodobowych próbek, jest istotne dla faktu potwierdzenia poboru średniodobowego. Pracownicy działu Oczyszczalnia ścieków w oświadczeniu z 19 września 2022 r. potwierdzili, że próbki pobierane były za pomocą automatycznej stacji poboru próbek przez próbkobiorcę z laboratorium [...]. Dyrektor Zakładu w Protokole przesłuchania z 19 września 2022 r. (załącznik Nr 28 do ww. protokołu kontroli) również zeznał, że próbki do badań pobierane były zgodnie z przepisami. [...] WIOŚ po zakończeniu kontroli skierował do Spółki zarządzenie pokontrolne z 14 października 2022 r., w którym przypomniał o obowiązku przestrzegania wynikających z pozwolenia zintegrowanego wymagań w zakresie monitorowania jakości odprowadzanych ścieków. W odpowiedzi, przy piśmie z 28 października 2022 r., Spółka przekazała organowi pozyskane z laboratorium wybrane protokoły poboru prób (z okresu 2018 - 2021) odręcznie wypełniane przez próbkobiorcę. Wynika z nich, że badanie rozpoczynało się o godzinie 8 rano i trwało całą dobę, tzn. kończyło się kolejnego dnia o godzinie 6 rano. Pomiar pH i temperatury odbywał się co 2 godziny a próbki były pobierane automatycznie co 15 m3 przepływających ścieków. Protokoły poboru prób ze wszystkich pomiarów wykonanych w ocenianych w tej sprawie okresach przekazane zostały również w toku postępowania pierwszoinstancyjnego przy piśmie z 25 stycznia 2023 r. Zdaniem Sądu, są to dowody istotne w sprawie, gdyż dowodzą iż zasady pobierania próbek były przestrzegane, a jedynie wadliwie sporządzono raporty z badań. Nie można też pomijać, że pismem z 9 marca 2023 r. Spółka – co istotne - w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji z 23 lutego 2023 r., przedłożyła korekty Raportów z badań za 2018 r. (i odrębnym pismem za rok 2019), z których wynika, że pobieranie próbek było prowadzone średniodobowo. Ponadto, laboratorium [...]Polska sp. z o.o. wykonujące pomiary jakości odprowadzanych ścieków na zlecenie Spółki oświadczyło (oświadczenie z 16 stycznia 2023 r.), że próbki do badań w latach 2018-2022 "były pobierane średniodobowo, a jedynie w dokumentacji było wskazane inaczej". Odnośnie do kwestii daty pobierania ujawnionej na raportach wyjaśniono, że wpisanie jednej daty wynika z tego, że laboratorium generuje raporty z systemu, w którym w rubryce "data pobierania" jest możliwość wpisania tylko jednej daty, a ponadto, jak wyjaśniono, za rok 2018 laboratorium nie miało możliwości przedłożenia raportów zastępujących, gdyż w tych latach wyniki badań wpisywane były do innej bazy danych niż wykorzystywana aktualnie i Laboratorium nie ma już możliwości dokonywania zmian i generowania raportów ze starej bazy. Dlatego też Laboratorium za rok 2018 sporządziło korekty do raportów. Informacja o braku możliwości sporządzenia raportów zastępujących za rok 2018 r. znajduje się w uzasadnieniu do każdej korekty sprawozdania, które zostały przedłożone WIOŚ w [...] a następnie do GIOS. w trakcie postępowania administracyjnego. W korektach zawarto zapisy dotyczące zmiany w zakresie "daty pobierania" oraz że data ta jest tożsama z datą rozpoczęcia czynności pobierania próbki ścieków, ponadto skorygowano zapis dot. sposobu pobierania próbki na zapis, który wskazuje dwa dni poboru. Wszystkie te okoliczności łącznie ocenione, prowadzą, zdaniem Sądu, do wniosku, że nie ma uprawnionych podstaw by w tej sprawie zarzucić skarżącej Spółce, że w badanym okresie strona nie przestrzegała zasad pobierania próbek. Tym samym stwierdzić należy, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 280 pkt 2 lit. b P.w. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Ubocznie należy zauważyć, że nie inaczej kwestię tę ocenił, jak wynika z akt sprawy, sąd karny (Sąd Rejonowy w B. II Wydział Karny), który rozstrzygając o winie Dyrektora Zakładu w odniesieniu do dyspozycji art. 351 ustawy z dnia 27 kwietnia 2021 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U.z z 2021 r. poz. 1973 ze zm.), wyrokiem z 26 czerwca 2023 r. [...] (wyrok w aktach sprawy) uniewinnił obwinionego od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 351 ustawy Prawo ochrony środowiska (w brzmieniu: "Kto eksploatuje instalację bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków, podlega karze aresztu albo ograniczenia wolności, albo grzywny.".). Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego (odpis sentencji wyroku SO strona załączyła do skargi). Oczywiście ma rację GIOŚ twierdząc, że wyłącznie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, o czym jednoznacznie stanowi art. 11 p.p.s.a. Wyrok uniewinniający bez wątpienia nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Nie jest on także wiążący dla organu administracji publicznej rozstrzygającego sprawę administracyjną, co oznacza, że organ ma obowiązek samodzielnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Z tego względu ani organ, ani tut. Sąd nie są związani ustaleniami ww. wyroku sądu karnego. Nie można jednakże nie dostrzec, że w sprawie karnej sąd oceniał tożsamą co w niniejszej sprawie kwestię, tj. to, czy należące do strony instalacje eksploatowane były z naruszeniem pkt XIV ppkt 5c pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Starosty B. z 29 listopada 2006 r. (co expressis verbis wynika z sentencji tego wyroku), i dokonywał tego na podstawie dokumentów, które podlegały ocenie organów w niniejszej sprawie (protokołu z kontroli, pism Laboratorium [...], korekt raportów – zob. str. 5 uzasadnienia ww. wyroku z 26 czerwca 2023 r.). Ustalenia sądu karnego będące podstawą ww. wyroku dotyczyły zatem istotnych elementów stanu faktycznego stanowiącego przedmiot ustaleń organów administracji w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, wobec stwierdzenia naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 280 pkt 2 lit. b P.w. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, które to naruszenie dotyczyło decyzji organów obu instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku. Z uwagi na ocenę prawną Sądu wyrażoną powyżej, pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za dotyczące kwestii niemających wpływu na wynik sprawy. W związku zaś z oceną prawną Sądu, na skutek uprawomocnienia się niniejszego wyroku, organ I instancji zobowiązany będzie umorzyć postepowanie administracyjne w tej sprawie. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących kwotę 30.149,00 zł uiszczoną tytułem wpisu stosunkowego od skargi, opłatę od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej (adwokata) orzeczono jak w pkt 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 8 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).