IV SA/Wa 385/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym; Asesor WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.S. i H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) listopada 2003 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący J. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 maja 2008 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Skarżący w przewidzianym przez prawo terminie wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) spowodowało, iż postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy utraciło moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd zważył, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania w sprawie, zaś instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 245 § 2 i § 3 cytowanej wyżej ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania , natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, iż kryterium uzasadniającym zwolnienie od kosztów postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest ubóstwo strony skarżącej. Analiza przepisów powołanej wyżej ustawy wskazuje także, iż skarżący winien wykazać, poprzez przedstawienie odpowiednich argumentów i dowodów ( m. in. dokumentów źródłowych świadczących o wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej ), iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak więc to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku a także spełnienia ustawowych przesłanek w tym przedmiocie. O przyznaniu prawa pomocy decyduje stan majątkowy w chwili orzekania przez Sąd. Należy mieć na uwadze, iż osoby inicjujące postępowanie przed sądem administracyjnym powinny liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. W niniejszej spawie skarżący oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i niepracującym synem. Tytułem emerytury osiąga dochód w wysokości 1.339,00 zł, żona zaś w wysokości 636,00 zł. Nadto skarżący jest właścicielem domu o powierzchni ok. 100 m2 , nieruchomości rolnej o powierzchni ok. 5 ha oraz budynków gospodarczych. Dochód z gospodarstwa rolnego wynosi ok. 200,00 zł netto, skarżący posiada także oszczędności w kwocie ok. 10.000, 00 zł. Składając wniosek o udzielenie prawa pomocy, jak już wskazano wyżej, na wnioskodawcy spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania a jak wynika z oświadczenia skarżącego posiada ona oszczędności w wymienionej wyżej kwocie. Skoro zatem strona posiada środki finansowe, powinna partycypować w kosztach postępowania. W tym wypadku nie można zatem stwierdzić, iż została spełniona ustawowa przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy tj., że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania ... Nadto należy wskazać, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem posiadanie przez stronę skarżącą nieruchomości wyłącza co do zasady możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie ( tak również na gruncie przepisów kpc J. Gudowski /w:/, T. Ereciński, J. Gudowski,M. Jędrzejewska " Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, tom 1, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2001 s. 268-269 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego ). Należy podnieść, iż opłacenie kosztów sądowych jest zasadą w postępowaniu sądowym i każdy wszczynający postępowanie sądowe powinien się z taką konsekwencją liczyć, a co za tym idzie tak planować swój budżet domowy, aby wygospodarować kwotę konieczną do uiszczenia. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Prawo pomocy oznacza bowiem przerzucenie kosztów tej pomocy na Skarb Państwa, a zatem na wszystkich podatników. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ma on wraz żoną stałe źródło dochodu z tytułu świadczeń emerytalnych, oraz z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości ok. 2300 zł., posiada również środki na koncie w kwocie znacznie przekraczającej koszty sądowe wynoszące na obecnym etapie 100 zł. Należy stwierdzić, iż stałe wydatki skarżącego a także koszty leczenia jego żony nie wskazują -przy osiąganych przychodach-, iż jest on osobą ubogą i pozbawioną środków do życia a do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie powołanych przepisów oraz art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 oraz w zw. z art. 254 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.