IV SA/Wa 385/05

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. i H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) listopada 2003 r. nr (...) w przedmiocie uznania działek za wspólnotę gruntową postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2008 r. ( data nadania pisma w urzędzie pocztowym) złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący J. S., wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) listopada 2003 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz bezrobotnym synem. Z rubryki dotyczącej majątku wynika natomiast, że jest właścicielem domu o pow. ok. 100 m², nieruchomości rolnej o pow. ok. 5 ha oraz budynków gospodarczych. Wnioskodawca osiąga dochód miesięczny w kwocie 1. 339,00 zł tytułem emerytury, jego żona – 636,00 zł (emerytura) oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 200,00 zł netto. Skarżący wskazał ponadto, iż posiada zasoby pieniężne w kwocie ok. 10.000,00 zł. Pismem z dnia 17 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy, stosownie do treści art. 252§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wezwał J. S. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy– w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania – poprzez przedstawienie: 1) zaświadczenia z odpowiedniego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej, 2) oświadczenia, czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to czy otrzymał tę pomoc i w jakiej wysokości, 3) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 4) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych na leczenie żony oraz na bieżące utrzymanie. Odpowiadając na powyższe wezwanie J. S. pismem z dnia 25 kwietnia 2008 r. poinformował Sąd, iż urząd gminy odmówił mu bezpłatnego wydania zaświadczenia odnośnie dochodowości z gospodarstwa rolnego, podając jedynie statystyczne dane dotyczące gospodarstwa, tj. dochód w kwocie 3. 959,61 zł rocznie, które zdaniem skarżącego nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistości. Wnioskodawca oświadczył ponadto, iż otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości 2. 781,68 zł. Wskazał również, iż oszacowanie wydatków na leczenie żony nie jest w tej chwili możliwe, gdyż żona przebywa w szpitalu, natomiast koszty bieżącego utrzymania znacznie przekraczają wysokość uzyskiwanych przez jego rodzinę dochodów. Z nadesłanego wyciągu bankowego wynika natomiast, że saldo końcowe na rachunku skarżącego na dzień 24 kwietnia 2008 r. wskazywało kwotę 5.859,85 zł. Rozpoznając wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że wnioskodawca i jego żona mają stałe źródło dochodu z tytułu świadczeń emerytalnych oraz z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości ok. 2300 zł. J. S. jest zatem osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Poza tym skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a na koncie posiada środki w wysokości znacznie przekraczającej koszty sądowe, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł ( opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia do wyroku). Uwzględniając nawet stałe wydatki skarżącego na leczenie żony oraz koszty bieżącego utrzymania należy stwierdzić, iż wysokość uzyskiwanego przez skarżącego oraz jego żonę dochodu oraz kwota zgromadzonych oszczędności pozwala na przyjęcie, że dysponuje on wystarczającymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nadto należy mieć na uwadze, iż skarżący zarówno we wniosku złożonym na urzędowym formularzu jak i w piśmie z dnia 25 kwietnia 2008 r. nie określił wielkości ponoszonych wydatków zarówno na leczenie żony jak i na bieżące utrzymanie. Przedstawienie przez skarżącego oświadczenia co do wysokości miesięcznych obciążeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez skarżącego kosztów utrzymania. Na marginesie należy jednocześnie zaznaczyć, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. post. Sądu Apelacyjnego I Acz 17/03 z dnia 13 stycznia 2003 r., OSA 2003/9/38). W związku z powyższym po przeanalizowaniu wniosku skarżącego, należy stwierdzić, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nie występują. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cytowanej ustaw – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.