IV SA/Wa 386/18
WyrokWSA w Warszawie2018-06-13
Skład orzekający: Katarzyna Golat, Anna Falkiewicz-Kluj, Marzena Milewska-Karczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obecny właściciel nieruchomości, który nabył ją w drodze darowizny po wydaniu decyzji ograniczającej prawo własności, ma prawo do odszkodowania, jeśli nie był właścicielem w momencie wydania tej decyzji, a jedynie jego poprzednik prawny (ojciec) był pierwotnym właścicielem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie zbadały wystarczająco twierdzeń skarżących o następstwie prawnym (sukcesji uniwersalnej) po pierwotnym właścicielu nieruchomości. Choć generalnie odszkodowanie przysługuje osobie wywłaszczonej lub jej następcy prawnemu na zasadzie sukcesji uniwersalnej, a nie nabywcy w drodze umowy cywilnoprawnej (sukcesja singularna), organy miały obowiązek zbadać, czy obecny właściciel (syn) jest spadkobiercą pierwotnego właściciela (ojca) i czy odszkodowanie nie zostało już wypłacone.Stan faktyczny
Skarżący A. i B. O. domagali się ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości w związku z budową linii energetycznej, które nastąpiło na mocy decyzji z 1968 r. wydanej wobec poprzedniego właściciela, C. O. Organy administracji odmówiły ustalenia odszkodowania, uznając, że skarżący nabyli nieruchomość w drodze darowizny w 1996 r. i nie są pierwotnie wywłaszczonymi właścicielami ani ich następcami prawnymi na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Skarżący wnieśli skargę, argumentując, że A. O. jest synem C. O. i jego spadkobiercą (sukcesorem uniwersalnym), a organy nie zbadały tej kwestii.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty i zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. O. i B. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. O. i B. O. solidarnie kwotę 680 (słownie: sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2017r. nr [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości położonej w [...] w obr. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr ewid. [...] w związku z realizacją inwestycji, polegającej na budowie linii napowietrznej WN 15 kV, słupowej stacji transformatorowej.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia [...] stycznia 2016r. A. i B. małż. O. wnieśli na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2016r. poz. 2147 z późn. zm. –dalej: u.g.n.) wniosek do Starosty Powiatu [...] (dalej Starosta) o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy al. [...] dla której Sąd w [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], (działka nr ew. [...] obr. [...]) wraz ze wskazaniem, że zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest [...] S.A. z siedzibą w [...]. Ograniczenie prawa własności nastąpiło w związku realizacją inwestycji polegającej na budowie linii napowietrznej WN 15 kV, słupowej stacji transformatorowej.
Decyzją z dnia [...] marca 2017r. (nr wskazany na wstępie) Starosta [...] po przeprowadzeniu postępowania odmówił ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności ww. nieruchomości położonej w [...], działka nr ew. [...] obr. [...] w związku z realizacja wskazanej wyżej inwestycji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalił, iż decyzją z dnia [...] stycznia 1968r. znak: [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] zezwoliło, Zakładom [...], na budowę, eksploatację i konserwację linii energetycznej napowietrznej 15 kV oraz stacji transformatorowej słupowej na nieruchomościach położonych w miejscowości [...] a stanowiących własność osób fizycznych. Decyzja została wydana na podstawie art. 35 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (jt. Dz.U. z 1961r. Nr 18 poz. 94 z późn. zm.). Przedmiotowa inwestycja została zrealizowana m. in. na
nieruchomości stanowiącej własność C. O.. Obecnie jest to nieruchomość stanowiąca własność A. i B. małż. O. na podstawie umowy darowizny sporządzonej w dniu [...] maja 1996r. (rep. [...] nr [...]). Organ przywołał brzmienie art. 128 ust.1 i 129 ust. 5 u.g.n. i wskazał, że w jego ocenie wskazane przepisy nie pozwalają na stwierdzenie, iż uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności, w związku z realizacją inwestycji celu publicznego, jest każdorazowy właściciel nieruchomości. Podmiotem posiadającym legitymację prawną do żądania odszkodowania jest tylko i wyłącznie osoba wywłaszczona, a nie późniejszy właściciel, który nabył nieruchomość z istniejącym obciążeniem, mając świadomość jej istnienia. Organ wskazał przy tym że jak zostało ustalone przez organ, wnioskodawcy nabyli prawo własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy darowizny. A zatem mechanizm następstwa prawnego pod tytułem szczególnym, a takie powstaje w wyniku przeniesienia prawa własności nieruchomości, nie dotyczy sfery publicznej i powstałych w jej ramach uprawnień i obowiązków. Wraz z przejściem prawa na nowego właściciela przechodzą jedynie prawa i obowiązki w sferze cywilnoprawnej. Organ podkreślił ze kwestie odszkodowawcze są ściśle związane ze szkodą jaką poniósł właściciel nieruchomości w związku z realizacją inwestycji celu publicznego. A zatem skoro wnioskodawcy ( w konsekwencji nabycia nieruchomości z obciążeniem), nie ponieśli szkody, to brak jest podstaw do przyznania odszkodowania.
Odwołanie od wskazanego wyżej rozstrzygnięcia Starosty wnieśli A. i B. małż. O. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odwołaniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77§ 1, 80, 8 i art. 105 § 1 k.p.a. a także przepisów prawa materialnego tj. art. 124 ust.4, 128 ust.4 w zw. z art. 128 ust.1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. (o nr wskazanym na wstępie) utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z dnia [...] marca 2017r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] maja 1967r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] wyraziło zgodę na budowę linii napowietrznej WN 15 kV, słupowej stacji transformatorowej na terenie położonym w [...], zgodnie z naniesieniami na dołączonej do decyzji mapie. Następnie decyzją z dnia [...] z dnia [...] września 1967r. wydano zezwolenie na budowę linii 15 kV niskiego napięcia oraz stacji transformatorowej 15/0,4 kV w miejscowości [...]. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 1967r. Prezydium Powiatowej Rady narodowej w [...] zezwoliło [...] w [...], na budowę, eksploatację i konserwację linii energetycznej napowietrznej 15 kV oraz stacji transformatorowej słupowej na nieruchomościach w miejscowości [...] (decyzją tą objęta została m. in. nieruchomość C. O.- pkt 2 w decyzji). Kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 1968r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] znak: [...], zezwoliło [...] w [...] na budowę, eksploatację i konserwację linii energetycznej napowietrznej 15 kV oraz stacji transformatorowej słupowej na nieruchomościach w miejscowości [...] należących do wymienionych w treści decyzji właścicieli (w decyzji w pkt 2 wskazano C. O..
Organ wskazał na obowiązujące w zakresie odszkodowań przepisy oraz zauważył, że nieruchomość objęta ww. decyzją Prezydium Rady narodowej w [...] w dniu jej wydania nie stanowiła własności odwołujących się . Prawo własności nabyli bowiem oni na podstawie umowy darowizny z dnia [...] maja 1996r. (akt notarialny Rep. [...]). Organ odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazał że odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przysługuje wyłącznie na rzecz osoby, która została wywłaszczona bądź jej następcy prawnego na zasadzie sukcesji uniwersalnej, bowiem to "osoba wywłaszczona" poniosła uszczerbek majątkowy. Wobec czego skoro uszczerbek majątkowy powstał w majątku "osoby wywłaszczonej" to jedynie ta osoba albo jej spadkobiercy, jako dysponenci tego samego prawa majątkowego, byliby uprawnieni do ubiegania się o ustalenie odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości. W przypadku bowiem sukcesji uniwersalnej, tj. spadkobrania, na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym również prawa do uzyskania odszkodowania za ograniczone prawa własności. Prawo to nie wynika bowiem z faktu nabycia konkretnej nieruchomości, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa własności na skutek zbycia
nieruchomości w drodze umowy (np. sprzedaży, darowizny ) stanowi sukcesję singularną, do której nie można stosować zasad sukcesji uniwersalnej, w zakresie przechodzenia na nabywcę wszelkich praw i obowiązków.
Podnosząc powyższe organ wskazał że A. i B. O. nie udokumentowali następstwa prawnego na zasadzie sukcesji uniwersalnej po C. O., wobec którego została wydana przez Prezydium Rady narodowej w [...] decyzja z dnia [...] stycznia 1968r. znak: [...] gdyż wnioskodawcy nie przedstawili żadnego dokumentu na potwierdzenie, że są spadkobiercami po C. O.. Natomiast z umowy darowizny z dnia [...] maja 1996r. nie można wywieść uprawnienia dla odwołujących się do otrzymania odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości.
Reasumując organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców za ograniczenie prawa własności decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1968r. Organ wyjaśnił również, iż w jego ocenie nie było podstaw do umorzenia postępowania, bowiem odwołującym się jako obecnym właścicielom nieruchomości objętej postępowaniem przysługiwał przymiot strony na podstawie art. 28 k.p.a.
Niezgadzając się z wyżej wskazanym orzeczeniem A. O. i B. O. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję w całości i zarzucając naruszenie:
1/ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77§ 1 k.p.a. poprzez niedokonanie wyczerpujących i pełnych ustaleń faktycznych w zakresie następstwa prawnego skarżących po C. O. a w szczególności nie ustalenie faktu, iż A. O. jest spadkobiercą C. O. (synem), jak również okoliczności przeniesienia na skarżących prawa do żądania odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości w drodze umowy darowizny z dnia [...] maja 1996r., a w konsekwencji bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;
- art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego zaoferowanego przez skarżących i błędne uznanie, iż skarżący nie są następcami prawnymi C. O. w zakresie roszczenia o odszkodowanie, mimo że z przedłożonej do akt sprawy umowy darowizny z dnia [...] maja 1996r. wynika jednoznacznie, iż skarżący A. O. jest synem C. O., a zatem przysługują mu wszelkie prawa majątkowe, którymi dysponował jego poprzednik prawny na mocy sukcesji generalnej;
- art. 8 k.p.a. przez nieustalenie w sposób wyczerpujący następstwa prawnego skarżących po C. O. wynikającego z umowy darowizny z dnia [...] maja 1996r., co narusza zasadę zaufania do państwa i prawa, a także zasadę pogłębiania zaufania do administracji publicznej;
2/ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 124 ust.4, art. 128 ust.4 w zw. z art. 128 ust.1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje odszkodowanie, a w konsekwencji jego nie ustalenie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmowną.
Podnosząc wskazane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2017r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu skarżący szczegółowo uzasadnili stawiane zarzuty podkreślając, że A. O. jest następcą uniwersalnym po C. O. oraz wskazując, że organy w tym zakresie nie podjęły żadnych czynności wyjaśniających.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
W piśmie z dnia [...] marca 2018r. skarżący zawarł stanowisko, iż nie sprzeciwia się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym oraz nie żąda przeprowadzenia rozprawy w sprawie prowadzonej przez Sąd pod sygn.. akt IV SA/Wa 386/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Kontrolowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017r. (nr wskazany na wstępie) oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...] marca 2017r. (nr wskazany na wstępie), zostały wydane na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jt.Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm – dalej: u.g.n.), zgodnie z którym Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
W rozpoznawanej sprawie ograniczenie korzystania z nieruchomości nastąpiło w oparciu o decyzję Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1968r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji zezwalającej, organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z kolei art. 36 ust. 1 powołanej ustawy stanowił, że odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (art. 36 ust. 2). Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody (art. 36 ust. 3).
Zatem zgodnie z powołanym regulacjami termin przedawnienia roszczeń (3-letni) został ustanowiony jedynie w odniesieniu do odszkodowania za straty w zasiewach, uprawach i plonach. Takiego terminu nie przewidziano natomiast dla pozostałych roszczeń, co oznacza - zgodnie z zasadami prawa administracyjnego – że termin przedawnienia w tym zakresie nie obowiązuje (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obecnie kwestie odszkodowania za wywłaszczenie i ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości regulują przepisy rozdziału 5 (art. 128 - 135) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przy czym, w orzecznictwie przyjmuje się, że przepisy te mają zastosowanie także do stanów faktycznych, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1111/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 335/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 397/11 – wszystkie dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 1/06, dostępnej na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl) nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i do zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych.
Zgodnie zaś z art. 128 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Przy czym, stosownie do ust. 4 tego artykułu, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
Z powołanych przepisów wynika, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, na co słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 325/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 408/05 - dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odszkodowanie takie przysługuje
wyłącznie osobie wywłaszczonej, a więc takiej, która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub decyzji ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 34/17, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowadministracyjnym ustalono przy tym, że prawo takie przysługuje także spadkobiercom osoby wywłaszczonej. W takim wypadku bowiem ma miejsce sukcesja uniwersalna, w ramach której, bez konieczności podejmowania żadnych działań, nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika jednak wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1001/14 – dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl). Osobą uprawnioną do odszkodowania jest więc były, tj. w dacie wywłaszczenia, właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Po 180/15, dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie wnioskujący – A. i B. O. nie są osobami wywłaszczonymi i wymienionymi w decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1968r. W pkt 2 wskazanej wyżej decyzji jednoznacznie zostało wskazane, że właścicielem nieruchomości przez którego grunt planowany był przebieg inwestycji był C. O.. Z akt sprawy wynika, że A. i B. małż. O. działkę nr [...] obr. [...] położoną w [...] nabyli umową cywilnoprawną - umową darowizny w roku 1996 (akt notarialny sporządzony w dniu [...]maja 1996r. - Rep. [...] nr [...]). Powyższe wskazywałoby, w świetle przytoczonego powyżej orzecznictwa, że rozstrzygniecie organu o odmowie przyznania odszkodowania byłoby prawidłowe. Jednakże, zdaniem Sądu, na uwagę w niniejszej sprawie zasługuje podnoszona przez skarżących okoliczność, a co znajduje również częściowe potwierdzenie w zapisach wskazanego wyżej aktu notarialnego, że A. O. jest synem C. O. i jak twierdzi skarżący jego sukcesorem uniwersalnym (spadkobiercą). Ta okoliczność przez organy nie została zbadana i przeanalizowana mimo podnoszenia jej zarówno w odwołaniu jak i w skardze przez skarżących. Nie można bowiem uznać za wystarczające stwierdzenie przez organ w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2017r., że skarżący nie udokumentowali swych twierdzeń w zakresie sukcesji generalnej po C. O.. Szczególnie gdy się uwzględni, że mimo uzyskania stosownych informacji w tym zakresie przez organ z treści odwołania, organ odwoławczy nawet nie wezwał skarżących do przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających, iż A. O. jest spadkobiercą C. O.. Sam fakt, iż skarżący do odwołania nie załączyli takich dokumentów nie zwalnia organu od podjęcia stosownych czynności celem ich pozyskania. Należy przy tym zauważyć, że organ prowadząc postępowanie administracyjne jest zobligowany do realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co oczywiście nie zwalnia strony od współdziałania z organem. Nie mniej to na organie ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd wskazuje również, iż organy nie podjęły żadnych czynności wyjaśniających i ustalających, czy odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności przedmiotowej nieruchomości nie zostało już wypłacone C. O.. Zapewnienia skarżących w tym zakresie nie mogą być bowiem uznane za wystarczające.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skarżących co do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego tj. 124 ust.4, art. 128 ust.4 w zw. z art. 128 ust.1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. bowiem jak wskazano już powyżej organ zastosował prawidłową wykładnie w szczególności art. 129 ust. 3 pkt 5 u.g.n. Nie ulega żadnej wątpliwości, że osobą wywłaszczoną w niniejszej sprawie był C. O. a nie skarżący. Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. uprawnia starostę do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania, w związku z uprzednim wydaniem wobec nieruchomości decyzji wywołującej skutek ograniczenia praw, które do niej przysługiwały. Jednakże skierowanie decyzji z dnia [...] stycznia 1968r. znak: [...] do ówczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości spowodowało, że to jego prawo zostało ograniczone tą decyzją. Skutek tej decyzji w postaci ograniczenia prawa na czas założenia tej linii należy zatem odnieść do podmiotu tego prawa ustalonego w czasie wydania tej decyzji. Współczesne regulacje dotyczące administracyjnoprawnego trybu ustalania odszkodowania za skutki decyzji powodującej ograniczenia prawa przysługującego do nieruchomości poprzez założenie na niej określonych urządzeń infrastruktury technicznej (np. art. 128 ust.4 w zw. z art. 124 u.g.n.) stosuje się właśnie wtedy, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości doznał takiego ograniczenia z decyzji wydanej wobec tego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2017r. sygn.. akt I OSK 1235/15, podobnie wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2017r. sygn. akt I OSK 2781/15).
Mając powyższe na względzie należy wskazać, że w orzecznictwie sądowym ugruntowany został już pogląd, który niniejszy skład orzekający w całości podziela, że uprawnionym do domagania się odszkodowania nie może być osoba, która nabyła nieruchomość w drodze np. umowy sprzedaży, umowy darowizny po wybudowaniu urządzeń. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się bowiem ściśle z faktem doznania uszczerbku w przysługującym danemu podmiotowi prawie własności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15, dostępne na stronie internetowej https:orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnienia do żądania odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 w związku z art. 128 ust. 4 nie ma nabywca nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej (nabywca syngularny). To nie on bowiem poniósł ewentualną szkodę wywołaną budową linii energetycznej, lecz zbywca nieruchomości. W przedmiotowej sprawie ograniczenie nastąpiło już w dacie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1967r. a następnie z dnia [...] stycznia 1968r. wydanych w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1961, nr 18, poz. 94), mocą której udzielono [...] zezwolenia na budowę, eksploatację konserwację linii energetycznej napowietrznej 15 kV oraz stacji transformatorowej 15/0,4 kV słupowej na nieruchomościach w miejscowości [...], przy czym faktyczna data ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości (wybudowanie linii ) nie ma znaczenia dla oceny legitymacji do uzyskania przedmiotowego odszkodowania.
Mając zatem na względzie, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postepowania w tym w szczególności art. 7,8, 77 § 1 a przez to również art. 107 § 3 k.p.a. i art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego
postępowania wyjaśniającego do czego był zobligowany informacją o następstwie uniwersalnym A. O. po C. O., Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu tego wyroku i po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego ( z zebraniem stosownych dowodów) w szczególności w zakresie wyjaśnienia czy skarżący A. O. jest następcą prawnym C. O. oraz czy jest to ewentualnie jedyny sukcesor uniwersalny, wydać stosowne rozstrzygniecie mając jednocześnie na uwadze, że nie zostały obecnie poczynione przez organy żadne ustalenia w zakresie czy w przeszłości na rzecz osoby będącej właścicielem przedmiotowej działki nie zostało ustalone już odszkodowanie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło