IV SA/Wa 3860/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 16.08.2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. G. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 3860/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący M. G. po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w kwocie 2 540 zł netto. Jest właścicielem domu o powierzchni 80 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,8135 ha. Podkreślił także, że jest w trudnej sytuacji losowej, ponieważ podczas budowy autostrady zniszczono i podpalono jego nieruchomość oraz że pomaga finansowo swoim dzieciom w utrzymaniu wnucząt. Skarżący wymienił następujące stałe wydatki: światło 86 zł, woda 94 zł, wywóz śmieci 20 zł, telefon 100 zł, ogrzewanie gazowe 280 zł, podatek rolny 30 zł, ochronę Solid 60 zł, wyżywienie 436 zł, utrzymanie auta 230 zł, środki czystości 160 zł, leki 150 zł, paliwo 250,78 zł, utrzymanie domu i nieruchomości rolnej 344 zł, utrzymanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej 300 zł. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez: złożenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią rachunku); nadesłanie dokumentów (np. sporządzonych przez odpowiednie organy Straży Pożarnej lub Policji), potwierdzających pożar nieruchomości oraz wskazujących wysokość szacowanych strat w tego tytułu; wyjaśnienie, czy skarżący starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za 2014 i 2015 r., ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to należy wskazać, czy je otrzymał i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy. W piśmie z dnia 4 kwietnia 2016 r. skarżący oświadczył, że zwrócił się: do banku o nadesłanie wyciągu z konta; do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w [...] oraz do Policji o potwierdzenie pożaru jego nieruchomości; do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wyjaśnienie, dlaczego jego wnioski o dopłaty od 2008 r. załatwiane są odmownie. Skarżący oświadczył, że po otrzymaniu żądanych dokumentów, niezwłocznie prześle je do Sądu. Ponadto do wniosku dołączył kopie zeznań podatkowych za 2014 r. (PIT-36, PIT-B, PIT-0). Postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowe, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, gdyż nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o żądane informacje i dokumenty. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw w ustawowym terminie. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci emerytury w wysokości 2540,78 zł. Uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący złożył wraz ze sprzeciwem następujące dokumenty: - wyciągi z dwóch rachunków bankowych wraz z historia konta za okres: od 01.06.2016 r. do 07.06.2016 r. (saldo końcowe: 451,07 zł), za okres od 01.04.2016 r. do 30.04.2016 r. (saldo końcowe: 22.495,71 zł), za okres od 01.04.2016 r. do 30.04.2016 r. (saldo końcowe: 443,58 zł), za kres od 31.03.2016 r. do 31.03.2016 r. (saldo końcowe: 21.738,29 zł); - zaświadczenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Biura Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. stwierdzające, ze w sprawach o przyznanie płatności za 2014 r. zostały wydane decyzje o odmowie przyznania płatności ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, zaś w sprawach o przyznanie płatności za 2015 r. nie zostały wydane decyzje ze względu na złożoność procesu weryfikacji wniosków i prowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie; - dwie decyzje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Biura Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji w wysokości 7.642,20 zł oraz o odmowie przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW; - dwie decyzje Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Biura Powiatowego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji w wysokości 3.537,08 zł oraz o odmowie przyznani płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW; - raport Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z kontroli nieruchomości skarżącego; - pismo Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 15 kwietnia 2016 r. informujące o pożarze stodoły należącej do skarżącego; - zawiadomienie Komisariatu Policji w [...] z dnia 25 października 2010 r. o wszczęciu dochodzenia oraz postanowienie z dnia [...] października 2010 r. o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego. Skarżący stwierdził, że dane zawarte w formularzu PPF są wiarygodne, lecz nie odzwierciedlają jego stałych wydatków, które łącznie wynoszą około 2540,78 zł. Na powyższą kwotę składają się m.in. wydatki na: światło – 86 zł, wodę – 94 zł, wywóz śmieci – 20 zł, telefon – 100 zł, podatek rolny – 30 zł, ochronę Solid – 60 zł, wyżywienie – 516,78 zł, środki czystości – 160 zł, leki – 150 zł, utrzymanie gruntów rolnych – 500 zł, utrzymanie domu i nieruchomości rolnej w dobrym stanie technicznym (materiały, bieżące naprawy) – 544 zł. Poinformował, że poniósł wysokie koszty naprawy ogrzewania gazowego, a także koszty związane z ubezpieczeniem i przeglądem pojazdu oraz koszty utrzymania domu w dobrym stanie technicznym. Wyjaśnił, że w efekcie zużycia swoich oszczędności nie dysponuje już wolnymi środkami na ogrzewanie gazowe, ogranicza wyżywienie oraz zakup paliwa. Skarżący wskazał, że działania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa doprowadziły go do utraty płynności finansowej. Oświadczył, że podczas budowy autostrady [...] zdewastowano i okradziono jego działki, a praca ciężkim sprzętem budowlanym spowodowała pęknięcia murów domu i drugiej stodoły. Powołując się na nałożone przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa sankcje finansowe oraz dokonane wydatki, skarżący stwierdził, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cytowanej ustawy. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.540,78 zł (3.088,77 zł brutto). Jest właścicielem domu o pow. 80 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 4.8135 ha. Wprawdzie skarżący dodał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą tyle, ile uzyskiwany dochód, jednak należy mieć na względzie okoliczność, iż w toku niniejszego postępowania sądowego skarżący dysponował zgromadzonymi na rachunkach bankowych środkami finansowymi znacznie przekraczającymi wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie, jak również pozwalającymi na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, jak wynika z nadesłanych rachunków bankowych. Inicjując postępowanie sądowe strona winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych związanych z nim oraz zabezpieczyć środki finansowe na ten cel. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i z tego względu może znaleźć zastosowanie wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy strona bezspornie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych bądź jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedłożone przez skarżącego dokumenty nie pozwalają stwierdzić, aby skarżący nie był w stanie wygospodarować środków finansowych na potrzeby niniejszego postępowania sądowego. Odnosząc się do ponoszonych przez skarżącego wydatków związanych z koniecznością utrzymania nieruchomości w należytym stanie technicznym, a także nałożonych na skarżącego sankcji finansowych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, należy ponadto zwrócić uwagę na okoliczność, iż decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Wojewoda [...] ustalił na rzecz skarżącego odszkodowanie za dokonane wywłaszczenie w kwocie 621.544,00 zł. Przysługujące odszkodowanie również nie może pozostać bez wpływu na ocenę sytuacji finansowej skarżącego. W opisanych okolicznościach nie sposób przyjąć, aby wnioskodawca był pozbawiony środków do życia bądź aby poniesienie kosztów sądowych spowodowało dla skarżącego uszczerbek utrzymania koniecznego. Zarzuty podniesione w sprzeciwie pozostają bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.