IV SA/Wa 3863/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sękowska, , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi V. P. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej wniósł V. P. Wskazaną decyzją objęto również H. P. oraz małoletnich R. P., R. P., A. P. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że co prawda sama decyzja nie nakazuje wydalenia z terytorium Polski, jednak określa, że powinien je opuścić. Skarżący podkreślił, że zarówno w skardze jak i we wniosku o nadanie statusu uchodźcy przedstawił nowe okoliczności uzasadniające zapewnienie ochrony tymczasowej jak również nadanie statusu uchodźcy. W piśmie procesowym z 9 marca 2016 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wskazał ponadto, że zastosowanie ochrony tymczasowej jest niezbędne z uwagi na możliwość nieludzkiego i poniżającego traktowania w kraju pochodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadą przyjętą w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji czy postanowienia. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z zestawienia treści art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. wynika, że zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznych, zaś ich wstrzymanie przez sąd administracyjny jest wyjątkiem, który zgodnie z powszechnie przyjętą reguła wykładni powinien podlegać wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Powyższy przepis p.p.s.a. zawiera dwie przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, mianowicie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog tych przesłanek jest więc zamknięty. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub postanowienia Sąd nie bada zasadności samej skargi. Z treści powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że to strona, która żąda "ochrony tymczasowej" jest zobowiązana do wskazania przesłanek jej zastosowania. Oczywiście, na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia sąd powinien wziąć pod rozwagę wszelkie okoliczności, jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek przyczyn mających uzasadniać wstrzymanie wykonania i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia nie stanowi wymogu formalnego, lecz jest materialnoprawną argumentacją wniosku. Dlatego treść uzasadnienia wniosku nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia, natomiast jest oceniana z punktu widzenia zasadności wniosku. Cudzoziemiec, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w powyższym przedmiocie stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona (art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.), opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca ma jednak charakter dobrowolny. Jeśli tego nie uczyni w określonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 16 powołanej ustawy) i wydane rozstrzygnięcie. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia [jak przewidywał to art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.)], lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). W podobnym tonie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w postanowieniach: z 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 1384/14, z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 41/15, z 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 310/15, z 21 maja 2015 r. sygn. akt II OZ 454/15 oraz z 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 552/15. Z kolei stanowisko przeciwne zostało zaprezentowane w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r. sygn. akt II OZ 65/15 i z 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 218/15. Sąd, rozpatrując wniosek w przedmiotowej sprawie, przychyla się do stanowiska, że decyzja z [...] października 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie skarżącego. W związku z takim stanem rzeczy nie dochodzi do ziszczenia podnoszonej w skardze potrzeby udzielania ochrony tymczasowej motywowanej koniecznością opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skutek taki nie jest bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonej obecnie decyzji, lecz decyzji, która może zostać wydana w przyszłości. W tym miejscu należy dodać, że zgodnie z art. 331 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. Reasumując, skarżący, nie będąc zobowiązany do powrotu do kraju, może skutecznie realizować swoje prawo do sądu, co zdawał się kwestionować w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Może podejmować działania procesowe, które zapewnią mu skuteczny udział w postępowaniu wywołanym jego skargą na decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy. Argumenty przywoływane w uzasadnieniu skargi a także w piśmie procesowym z 9 marca 2016 r. nie przemawiają – w ocenie Sądu – za zastosowaniem wyjątkowej instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy dodać, że zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania aktu nie może być poprzedzone oceną zasadności skargi, ponieważ takie działanie sądu, dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego, oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, sprowadzającą się do przedsądu. Niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pozostaje także bez wpływu na sądową kontrolę jej legalności. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.