IV SA/Wa 3878/15

Dnia 23 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 3878/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. S. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2015 roku, numer [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 3878/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu, odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, albowiem nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Referendarz sądowy wskazał, że skarżący, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Przede wszystkim skarżący nie wykazał przekonująco źródeł swojego utrzymania, nie podał w jaki sposób zaspokaja swoje podstawowe potrzeby (np. żywnościowe). Skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że utrzymuje się ze sprzedaży płodów rolnych, a uzyskane z tego tytułu środki finansowe "nie wystarczają na dostateczny zakup środków do produkcji płodów". Nie przedstawił również dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem. W tej sytuacji, zdaniem referendarza sądowego, skarżący powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy podkreślił, że w oparciu o sam tylko wniosek skarżącego brak było choćby możliwości poczynienia jakichkolwiek racjonalnych ustaleń odnośnie bieżących wydatków skarżącego i źródeł ich pokrycia. Referendarz sądowy podkreślił, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Na referendarzu sądowym nie ciążył obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego, lecz wyłącznie ocena złożonego przez stronę oświadczenia i dokumentów (postanowienie k. 53 – 57). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 69) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia 14 kwietnia 2016r. został doręczony skarżącemu w dniu 25 kwietnia 2016r. W ustawowym terminie, w dniu 26 kwietnia 2016r., skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2016r. zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 2, art. 7, art. 32 i art. 45 Konstytucji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że postanowienie obarczone jest błędem wynikającym ze złej interpretacji przepisów ustaw i braku logiki przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (sprzeciw k. 61). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Skarga nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cytowanej ustawy. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom stawianym przez skarżącego referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że to na skarżącym jako stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywał ciężar wykazania spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Skarżący będąc prawidłowo wezwany, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy skarżący nie wykazał przekonująco źródeł swojego utrzymania, albowiem nie podał w jaki sposób zaspokaja swoje podstawowe potrzeby (np. żywnościowe). Skarżący nie przedstawił również dokumentów (rachunków, faktur, dowodów wpłaty itp.) wskazujących wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy nie był zobowiązany do wykazania prawdziwości twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do wniesionego sprzeciwu skarżący nie załączył również żadnych dokumentów (rachunków, faktur, zaświadczeń), które pozwoliłby Sądowi ocenić aktualną sytuację majątkową skarżącego, w tym w szczególności wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego z tytułu kosztów utrzymania własnego. Ponadto na podstawie wykazu beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (http://beneficjenciwpr.minrol.gov.pl/search) Sąd ustalił, iż skarżący z tytułu uprawy ziemni rolnej otrzymuje dopłaty bezpośrednie, które w 2014r. osiągnęły łączną kwotę 24.435,88 zł. Powyższe pozwala stwierdzić, iż skarżący dysponuje środkami pozwalającymi mu ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Sądu z przedłożonego wniosku i oświadczenia majątkowego oraz załączonych dokumentów nie wynika, aby skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a skarga skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.