IV SA/Wa 389/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia Zwykłego "P". z siedzibą w M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego "P." z siedzibą w M. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie Zwykłe "P." z siedzibą w M. wezwane do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2009 r. znak: [...], w piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2010 r. złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wobec tego, iż przedmiotowy wniosek nie został złożony w przewidzianej prawem formie, pismem Sądu z dnia 27 kwietnia 2010 r. wezwano skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie tym wezwano jednocześnie skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, w terminie 7 dni, poprzez nadesłanie następujących dokumentów źródłowych: 1) odpisów z bilansu oraz rachunków zysków i strat za II i III kwartał 2009 r. oraz I kwartał 2010 r. 2) wyszczególnienia oraz udokumentowania wydatków poniesionych na działalność statutową w II i III kwartale 2009 r. oraz I kwartale 2010 r. 3) uchwały określającej wysokość składek członkowskich stowarzyszenia oraz informacji o liczbie członków stowarzyszenia, 4) aktualnego stan środków finansowych w kasie Stowarzyszenia lub na rachunku bankowym. Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 kwietnia 2010 r. W dniu 11 maja 2010 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącego Stowarzyszenia, w którym wskazano, iż przesyłka adresowana do Stowarzyszenia została odebrana przez osobę nieupoważnioną. W związku z powyższym Stowarzyszenie wniosło o przedłużenie, o dodatkowe 7 dni, terminu na wykonanie zarządzenia Sądu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Do pisma Stowarzyszenie dołączyło: wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF, regulamin Stowarzyszenia oraz uchwałę z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] określającą wysokość składki członkowskiej. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych (w tym wypadku na koszty sądowe), strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw. Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o wszelkich posiadanych przez stronę aktywach jest warunkiem koniecznym do dokonania prawidłowej oceny, iż strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Stowarzyszenie Zwykłe "P." zawarło co prawda w formularzu informacje o braku kapitału zakładowego, środków trwałych oraz kont bankowych, jednak nie przedstawiło jakichkolwiek informacji o wydatkach poniesionych na swoją działalność statutową. Ponadto powołując się na trudną sytuację majątkową Stowarzyszenia nie udokumentowało w żaden sposób tego faktu, w szczególności nie przedstawiło bilansu oraz rachunków zysków i strat, wskazujących na stan majątkowy i podejmowane przez Stowarzyszenie operacje finansowe w ubiegłym oraz roku 2010. Przedłożenie przez stronę skarżącą żądanych dokumentów pozwoliłoby na pełną ocenę sytuacji materialnej, w jakiej Stowarzyszenie się znajduje. Wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy zostało doręczone Stowarzyszeniu w dniu 30 kwietnia 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki). Przyjmując nawet, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy zawartym w piśmie procesowym z dnia 7 maja 2010 r., iż o treści wezwania Sądu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Stowarzyszenie dowiedziało się dopiero w dniu 6 maja 2010 r., termin do uzupełnienia braków przedmiotowego wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 13 maja 2010 r. Wnioskodawca, pomimo upływu ponad 30 dni od dnia zapoznania się z wezwaniem Sądu z dnia 27 kwietnia 2010 r., nie uzupełnił wniosku o dokumenty wymienione w pkt 1 i 2 tego wezwania. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące stanu majątkowego wnioskującego Stowarzyszenia oraz jego możliwości finansowych, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji - do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Skoro skarżące Stowarzyszenie nie wykazał w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej je do skorzystania z pomocy państwa, na podstawie art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.