IV SA/Wa 389/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego K. K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. T. S. (skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego i zwróciła się z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W dniu 18 kwietnia 2018 r. r. pr. K. K. stawiła się w sądzie w celu zapoznania się z aktami sprawy. W dniu 7 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę i uchylił zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. W piśmie z dnia 25 października 2018 r. pełnomocnik z urzędu – w związku z doręczeniem odpisu wyroku - wniosła o rozstrzygniecie o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych i oświadczyła, że nie zostały one uiszczone w jakiejkolwiek formie, w całości lub w części. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej ppsa, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który referendarz sądowy rozpoznający przedmiotowy wniosek w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 ppsa nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 ppsa, należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 ppsa, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – www.cbois.nsa.gov.pl). Nie budzi przy tym większych wątpliwości, że w ramach oceny czy pomoc prawna w sprawie została rzeczywiście udzielona mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze wyżej wskazane stanowisko judykatury stwierdzono, że wniosek r. pr. K. K. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie pełnomocnik z urzędu jeden raz stawiła się w sądzie i przeglądał akta. Następnie sprawa w pierwszej instancji rozstała rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Po zakończeniu sprawy w pierwszej instancji pełnomocnik z urzędu wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc taka polega np. na sporządzaniu wniosków procesowych i opinii prawnych, udzielaniu porad prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie. W rozpoznawanej sprawie tak rozumiana pomoc nie została udzielona. Z akt sądowych nie wynika, aby pełnomocnik – poza przejrzeniem akt sprawy – złożył jakiekolwiek pismo odnoszące się merytorycznie do sprawy. W ocenie referendarza sądowego samo przejrzenie akt sprawy, stanowi jedynie czynność przygotowawczą do udzielenia właściwej pomocy prawnej. Mając na uwadze powyżej opisane okoliczności stwierdzić należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Mając powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.