IV SA/Wa 392/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi O.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen oddala skargę O.S. (dalej: Cudzoziemiec, Strona, Skarżący) wnioskiem z [...] czerwca 2015 r., złożonym za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w M. (dalej: organ I instancji, Komendant), zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] listopada 2015 r. postanowił odmówić nadania Cudzoziemcowi statusu uchodźcy oraz odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej. W wyniku złożonego odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] lutego 2016 r. podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji i utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Cudzoziemiec zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 25 października 2016 r. oddalił skargę. Cudzoziemiec [...] marca 2016 r. złożył kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z [...] lipca 2016 r. stwierdził niedopuszczalność wniosku. Strona odwołała się od powyższej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców. Równolegle postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. Komendant wszczął wobec Cudzoziemca postępowanie w sprawie zobowiązania go do powrotu do kraju pochodzenia. Z przeprowadzonego tego dnia przesłuchania Strony wynika, że na terytorium Polski przebywał od czerwca 2015 r., wraz z nim przyjechała jego żona, [...], a ok. 4 miesięcy wcześniej siostra i brat. Miejscem zamieszkania na [...] było miasto M., nie próbował zamieszkać w innej części kraju. Do Polski Strona przyjechała w związku ze strachem przed toczącymi się na [...][...] działaniami wojennymi. Obawiał się, że z racji bycia osobą [...]języczną mógłby zostać wzięty za [...] i spotkałyby go z tego powodu problemy. Ponadto obawiał się zagrożeń płynących z zamieszkiwania w strefie działań zbrojnych. Nie ubiegał się o żaden inny sposób zalegalizowania pobytu na terytorium Polski poza wnioskiem o przyznanie statusu uchodźcy. Komendant wydał [...] lipca 2016 r., na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a, art. 310 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 315 ust. 1 i art. 319 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2017 poz. 2206) decyzję nr [...] , orzekającą o zobowiązaniu Strony do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania w/w. decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu i o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru [...] na okres 1 roku od dnia wykonania w/w. decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w w/w decyzji nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji w pierwszej kolejności zaznaczył, że w przypadku Strony wystąpiła pozytywna przesłanka orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu do kraju pochodzenia, wskazana w art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach, tj. została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakreślonym terminie. Powołano wskazaną wyżej decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2015 r., utrzymaną w mocy zarówno przez Radę do Spraw Uchodźców, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto nie stwierdzono w toku postanowienia występowania w sprawie przesłanek wskazanych w art. 303, art. 348 oraz art. 351 ustawy o cudzoziemcach. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wobec Strony nie zachodzą żadne przeszkody przed podjęciem próby osiedlenia się w innej części [...], na terenach nieobjętych działaniami zbrojnymi, a deklarowana w toku postępowania [...]języczność nie stanowi wystarczającej podstawy do obaw przed podjęciem takich działań. Nie zachodzi także ryzyko narażenia Strony oraz jego bliskich na nieludzkie i poniżające traktowanie, bądź pozbawienia rzetelnego procesu sądowego. Wobec powrotu żony Cudzoziemca na terytorium [...] nie można mówić także o naruszeniu jego prawa do poszanowania życia rodzinnego. Strona wniosła od powyższej decyzji odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wnosząc o jej uchylenie. Podniesiono zarzut naruszenia art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach, poprzez pominięcie okoliczności, iż wobec Cudzoziemca toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi na decyzję w sprawie odmowy nadania statusu uchodźcy, i w opinii Cudzoziemca postępowanie zobowiązujące powinno zostać zawieszone. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2017 poz. 1257; dalej: k.p.a.) poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ponownie stwierdzono, że w sprawie zaszła przesłanka pozytywna wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu do kraju pochodzenia, tj. pomimo odmowy nadania Stronie statusu uchodźcy oraz odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej, ta nie opuściła terytorium Polski. Szef Urzędu stwierdził, że w takim przypadku obligatoryjne jest wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy Szef Urzędu nie stwierdził również występowania przesłanek uniemożliwiających wydanie takiej decyzji, wskazanych w treści art. 303 ust. 1 w zw. z art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach. W sprawie nie stwierdzono także, że zobowiązanie cudzoziemca do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego i prywatnego – zaznaczono przy tym, że chociaż wraz z cudzoziemcem przyjechała do Polski jego małżonka, to po otrzymaniu ostatecznej decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej, [...] listopada 2016 r. opuściła ona terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez przejście graniczne w K. i powróciła na [...]. Ponadto Cudzoziemiec nie posiada w naszym kraju majątku trwałego ani stałych źródeł dochodu stanowiących podstawę jego egzystencji, jego centrum życiowe nie zostało przeniesione do Polski, co nie pozwala przyjąć, że jego powrót do kraju pochodzenia w drastyczny sposób pogorszy jego sytuację osobistą. Nie negując oczywiście trudnej sytuacji na [...] związanej z prowadzonymi działaniami zbrojnymi, Szef Urzędu podkreślił, że po pierwsze – władze [...] podjęły działania prawne i faktyczne w celu ustabilizowania sytuacji życiowej osób zamieszkujących w bezpośrednim sąsiedztwie terenów zagrożonych, a po drugie – istnieje możliwość wewnętrznej relokacji mieszkańców tych obszarów na inne tereny [...] , w czym również pomagają władze kraju. Powołano się tu na przyjęte [...] sierpnia 2015 r. przez Gabinet Rady Ministrów [...] Postanowienie nr [...], które ujednoliciło wcześniejsze postanowienia dotyczące osób wewnętrznie przesiedlonych i które uznaje za "osoby wewnętrznie przesiedlone" na [...] osoby pochodzące z terenów okupowanych ([...]), osoby pochodzące z terenów prowadzenia operacji antyterrorystycznej (rejony [...] i [...]) oraz osoby pochodzące ze strefy przyfrontowej ("z linii styku"). Rozporządzeniem rządu [...] nr [...] z [...] grudnia 2015 r. ustalono wykaz miejscowości znajdujących się w strefie operacji antyterrorystycznej, w którym znajduje się miasto M. Szef Urzędu zaznaczył, że Cudzoziemiec jest objęty, jako mieszkaniec M., działaniem ww. aktów prawnych i może liczyć na pomoc ze strony władz [...] , bez względu na okoliczność bycia osobą [...]języczną. Jednocześnie podkreślono, że nie podjął on próby zamieszkania w innym rejonie [...] , a przyjechał do Polski motywowany jednoznacznie chęcią poprawienia swoich warunków bytowych, co nie stanowi jednakże jakiejkolwiek istotnej przesłanki dla udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany lub pobyt ze względów humanitarnych. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że orzeczony zakaz wjazdu na terytorium Polski nie jest bezterminowy, a zatem ewentualna ingerencja w prawa człowieka jest tymczasowa. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Cudzoziemca do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której domagał się on jej uchylenia w całości. W skardze podniesiono zarzut naruszenia: – art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie sytuacji osób przesiedlonych w [...] i brak zbadania indywidualnych przesłanek możliwości zamieszkania w części terytorium [...] kontrolowanej przez rząd w [...] i związanego z tym zagrożenia nieludzkim lub poniżającym traktowaniem w przypadku powrotu na [...] ; – art 348 pkt 1 lit. b oraz art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez brak udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt humanitarny, pomimo iż powrót na [...] spowoduje, iż będę poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu poprzez brak odpowiednich warunków życiowych i środków do życia. W uzasadnieniu skargi Cudzoziemiec podniósł, że z jego informacji wynika, że osoby wewnętrznie przesiedlone na [...] borykają się z wieloma problemami związanymi ze znalezieniem mieszkania i pracy, spowodowanymi brakiem zaufania do przesiedleńców z rejonu [...], ich możliwości finansowych oraz uprzedzeniami i stereotypami skierowanymi wobec nich. W ocenie Skarżącego jego mogą spotkać identyczne problemy, przez co za błędną uznać należy dokonaną przez Szefa Urzędu ocenę dotyczącą zagrożenia Cudzoziemca nieludzkim traktowaniem. Jego zdaniem powinna zostać mu wydana zgoda na pobyt ze względów humanitarnych. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna. Podstawą materialną do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Przepis ten nie daje organowi żadnej swobody w zakresie orzekania. Jeżeli skarżący spełnia przesłanki wynikające z tej normy organ wydaje stosowną decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, chyba, że da się ustalić, że zachodzą ustawowe wyjątki pozwalające na odstąpienia od takiego rozstrzygnięcia. Wyjątki te określone są w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a pośrednio również art. 348 oraz 351 ustawy. W związku z podnoszonymi przez Skarżącego w toku postępowania oraz w skardze argumentami, za ewentualny powód braku wydania decyzji zobowiązującej należałoby uznać zaistnienie przesłanek umożliwiających uzyskanie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Skarżący wskazywał, że obawia się powrotu do rodzinnego miasta z uwagi na toczące się działania zbrojne, a osiedlenie się w innych rejonach [...] wyklucza z uwagi na problemy finansowe oraz negatywne postrzeganie przesiedleńców z [...] przez mieszkańców reszty kraju. Podnosi, że przesiedleńcy spotykają się z negatywnym nastawieniem, mają problemy ze znalezieniem miejsca zamieszkania i pracy. Jego zdaniem, miałby on porównywalne problemy z uwagi na fakt, iż posługuje się językiem [...]. Podniesione okoliczności wystarczają w opinii Cudzoziemca do uznania, że powinien on otrzymać zgodę na pobyt ze względów humanitarnych. W ocenie Sądu, organy słusznie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i na jego podstawie uznały, że wobec Skarżącego nie zaistniały powody do udzielenia takiej zgody. Ustawowymi przesłankami jej udzielenia, wskazanymi w art. 348 ustawy o cudzoziemcach są: – zagrożenia dla prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego; – ryzyko poddania torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu; – ryzyko zmuszenia do pracy; – ryzyko pozbawienia prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukarania bez podstawy prawnej; – naruszenie prawa do życia rodzinnego lub prywatnego; – naruszenie praw dziecka. W toku postępowania Skarżący nie wykazał w żaden sposób, że po powrocie na [...] byłby zagrożony zaistnieniem którejkolwiek z wyżej wskazanych sytuacji. Nie dotyczy go ewentualność naruszenia praw dziecka. Nie wystąpi również przesłanka naruszenia prawa do życia rodzinnego lub prywatnego. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów, Cudzoziemiec przyjechał do Polski wraz z żoną, ale po odmownym rozpatrzeniu złożonego przez nią wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, opuściła ona dobrowolnie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że zobowiązanie do powrotu również jego, spowoduje naruszenie jego życia rodzinnego. Ponadto, z uwagi na ciągłą niepewność co do legalności pobytu Skarżącego na terytorium Polski, trudno mówić o jakimkolwiek ustabilizowaniu jego sytuacji bytowej i materialnej, prze co nie można uznać, ze wytworzyły się jakieś szczególne więzi, których zerwanie w wyniku wyjazdu do kraju pochodzenia byłoby naruszeniem prawa do życia prywatnego. W istocie jedynym powodem opuszczenia [...] przez Skarżącego były toczone na części jej terytorium działania wojenne. W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgodnie z pozyskanymi przez organy informacjami miejsce zamieszkania Skarżącego sprzed przyjazdu do Polski – miasto M. – jest obecnie pod kontrolą władz [...] i nie stanowi strefy zagrożenia. Natomiast gdyby nawet Skarżący w dalszym ciągu obawiał się powrotu do poprzedniego miejsca zamieszkania, istnieje możliwość osiedlenia się w innych częściach kraju, nieobjętych działaniami zbrojnymi, gdzie brak jest bezpośredniego zagrożenia utraty życia lub zdrowia. Władze [...] podejmują będące w ich możliwościach działania pomocowe dla osób podejmujących decyzję o wewnętrznej migracji. Ponadto nie można w żaden sposób zaakceptować tezy, że [...] jest państwem, w którym obywatelowi grożą bezpodstawne szykany i zorganizowane prześladowania ze strony władz, objawiające się narażeniem na tortury albo poniżające traktowanie, karanie lub zmuszenie do pracy. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że twierdzenia Skarżącego o problemach przesiedleńców są jedynie zasłyszanymi przez niego opiniami i nie wynikają z jego własnych doświadczeń, gdyż jak sam wskazał w toku postępowania, nie próbował zamieszkać w innej części [...] po wyjeździe z M., a od razu wyjechał do Polski. Jakkolwiek zrozumiała jest chęć poprawy warunków życiowych, pogorszonych niewątpliwie z uwagi na działania zbrojne na [...], nie stanowi ona wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania Skarżącego dotyczącego legalizacji jego pobytu na terytorium Polski i udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Ponownego podkreślenia wymaga fakt, że [...] w przeważającej części jest normalnie funkcjonującym państwem, zapewniającym swoim obywatelom konieczną pomoc w zaistniałej sytuacji. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia. W szczególności nie sposób uznać, aby - wobec informacji udzielonej przez Stronę w toku postępowania - organ zaniechał właściwego wyjaśnienia sprawy, w istotnych kwestiach. Z wszystkich powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) Sąd skargę oddalił.