IV SA/Wa 393/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W. T. i Agencji [...] na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego W. T. kwotę 100 (sto) złotych oraz na rzecz skarżącej Agencji [...] kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. P. wystąpił z wnioskiem do Starostwa Powiatowego w P. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Urzędu Miasta i Gminy w P. z dnia [...] maja 1976 r. Nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa części gospodarstwa rolnego składającego się z działki nr [...] o powierzchni 0,99 ha położonego na terenie miejscowości P. , stanowiącego wówczas własność K. T. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. znak: [...] Starosta P. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W wyniku wniesionego przez W. T. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] października 2007 r. znak: [...] uchyliło powyższą decyzję Starosty P. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż Starosta P. przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku strony nie zbadał, czy jest właściwy do orzekania w niniejszej sprawie. Starosta P. stwierdzając swą niewłaściwość, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. znak: [...] wydanym na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); zwanej dalej Kpa, oraz art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego ( Dz. U. Nr 64, poz. 593) przekazał według właściwości przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania Agencji Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w O. celem jego rozpatrzenia. Następnie Agencja Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w O. pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] przekazała wniosek W. T. do rozpoznania Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzając, iż rozpoznanie wniosku W. T. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Urzędu Miasta i Gminy w P. z dnia [...] maja 1976 r. należy do właściwości organu właściwego do sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, przekazał przedmiotowy wniosek Agencji Nieruchomości Rolnych. Sygn. akt IVSA/Wa 393/09 Od powyższego postanowienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. Rozpoznając wniosek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. znak: [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2008 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ naczelny wskazał, iż od wejścia w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. Nr 58, poz. 280) sprawy odpłatnego przejęcia nieruchomości przeszły do właściwości Agencji Nieruchomości Rolnych. W ocenie Ministra w świetle art. 148 § 1 Kpa organ ten jest zatem właściwy do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Urzędu Miasta i Gminy w P. z dnia [...] maja 1976 r. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Sądu, w której Agencja Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy w O. wniosła o jego uchylenie, ewentualnie stwierdzenie jego nieważności. Wskazując stan faktyczny sprawy Agencja Nieruchomości Rolnych przedstawiła szereg argumentów, które jej zdaniem uzasadniają twierdzenie, iż nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku W. T. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia [...] maja 1974 r. Strona skarżąca podkreśliła, iż nigdy nie była dysponentem działki objętej decyzją z dnia [...] maja 1976 r., uznanie zatem, iż jest organem właściwym w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania, rażąco narusza prawo. Na poparcie swoich twierdzeń Agencja Nieruchomości Rolnych przytoczyła regulacje prawną zawartą w art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.). Zdaniem strony skarżącej nieruchomości rolne, które nie zostały przekazane do Zasobu Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w terminie określonym w ust. 1, cyt. ustawy, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Gmina zatem przejmuje te nieruchomości wraz ze zobowiązaniami wobec osób trzecich. W ocenie Agencji Nieruchomości Rolnych w związku z tym, że żądanie W. T. nie wypełnia dyspozycji art. 58 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie jest ona organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania. Sygn. akt IVSA/Wa 393/09 Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2009 r. wniósł również W.T. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż przejęcie na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia [...] maja 1974 r. nieruchomości należącej do jego matki, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz mając na uwadze treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd doszedł do przekonania, że skargi złożone w rozpatrywanej sprawie są zasadna, choć z innych przyczyn niż w nich podniesione. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydane z rażącym naruszeniem prawa. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając wniosek Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. przekazującym Prezesowi Agencji Nieruchomości Rolnych do rozpoznania wniosek W. T. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Urzędu Miasta i Gminy w P. z dnia [...] maja 1976 r., pominął kwestię zasadniczą, a mianowicie legitymację Agencji Nieruchomości Rolnych do złożenia przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują wyczerpująco postępowania zażaleniowego i odsyłają do odpowiedniego stosowania do przepisów dotyczących odwołania , o czym stanowi art. 144 Kpa. Stosownie do art. 134 Kpa w związku z art. 144 Kpa organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym jest zobligowany ustalić , czy zażalenie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać między innymi z przyczyn o charakterze podmiotowym . Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy środek zaskarżenia został wniesiony przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka. Należy mieć na uwadze, iż unormowanie zawarte w art. 65 § 1 Kpa wprost stanowi, że na postanowienie o przekazaniu sprawy według właściwości przysługuje Sygn. akt IVSA/Wa 393/09 zażalenie. Na postanowienie wydane w tym przedmiocie przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, stosownie do art. 127 § 3 Kpa przysługuje natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślenia wymaga, iż przepis art. 65 § 1 Kpa, stanowiący podstawę wydania w niniejszej sprawie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżonego postanowienia podlega wykładni ściśle w związku z art. 141 § 1 Kpa, stanowiącym o prawie strony do zażalenia na wskazane przez ustawodawcę postanowienia wydane w toku postępowania. Następstwem takiej ustawowej regulacji jest brak uprawnienia organu, któremu sprawa została przekazana, do skutecznego inicjowania postępowania zażaleniowego. Jak już wskazano powyżej, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają bowiem podstaw organowi odwoławczemu, gdy zażalenie ( wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie pochodzi od strony, na prowadzenie postępowania odwoławczego i rozpatrzenia sprawy co do istoty. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż stroną uprawnioną do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r. był jedynie W. T., a nie organ administracji publicznej, któremu według właściwości przekazano sprawę do załatwienia. Agencja Nieruchomości Rolnych, której postanowieniem wydanym na podstawie art. 65 § 1 Kpa przekazano podanie w takiej sprawie, uznając brak swej właściwości do jego rozpatrzenia może natomiast zwrócić się do sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość. Istotą postępowania o przekazaniu podania do rozpatrzenia organowi właściwemu przez organ, który uznał się niewłaściwy jest wiążące stwierdzenie braku właściwości do załatwienia sprawy przez organ przekazujący i wskazanie organu administracji, który powinien sprawę załatwić. W tym stanie rzeczy po wydaniu postanowienia na podstawie art. 65 § 1 Kpa niezależnie od tego, który organ jest właściwy w sprawie, organy nie mogą wielokrotnie przekazywać sobie wzajemnie sprawy do załatwienia. Organ, do którego przekazano sprawę na podstawie wyżej wymienionego przepisu, jeżeli uważa, że nie jest właściwym do załatwienia sprawy, powinien wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięciem sporu kompetencyjnego. Nie jest natomiast uprawnionym do wniesienia zażalenia Sygn. akt IVSA/Wa 393/09 ( wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) na postanowienie o przekazaniu sprawy według właściwości. Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie w ugruntowanej już w tej mierze linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1757/06 (Lex 308137), postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OW10/07) W niniejszej sprawie, Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowienia z dnia [...] listopada 2008 r. uważając, że nie jest organem właściwym do załatwienia wniosku W.T. o wznowienie postępowania, winna była wystąpić na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 Kpa o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego do właściwego sądu administracyjnego. Wydanie zatem zaskarżonego postanowienia w wyniku złożonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 134 Kpa. Jak podkreślono bowiem powyżej organ, któremu została przekazana sprawa według właściwości nie jest legitymowany do wniesienia środka zaskarżenia na postanowienie o przekazaniu sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, która skutkuje koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Poza oceną Sądu pozostają natomiast pozostałe zarzuty podniesione w skargach. Z tych wszystkich względów z mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.