IV SA/Wa 396/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2011 r. sprawy ze skargi E. R. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] maja 2008r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a., umorzył postępowanie z wniosku E. R. w sprawie dotyczącej gruntów rolnych położonych we wsi S., gmina U. o powierzchni 5,88ha, stanowiących byłą własność A. R., przejętych na rzecz Skarbu Państwa jako gospodarstwo opuszczone. Organ wskazał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa wystąpić może właściciel przejętego gospodarstwa lub jego następcy prawni. Udokumentowanie następstwa prawnego po osobie zmarłej powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. E. R. nie dołączył żądanego postanowienia i tym samym nie wykazał legitymacji do występowania jako strona w niniejszym postępowaniu. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł w dniu 10 września 2009r. (dowód: data stempla pocztowego na kopercie) E. R. wskazując następców prawnych A. R. i R. R. i załączając jednocześnie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku E. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2008r., na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podał, iż zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Stosownie do art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji stronie. Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2008r. zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie odwołania i jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru, została doręczona E. R. w dniu 21 maja 2008r., co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem. Bieg terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy rozpoczął się zatem w dniu 22 maja 2008r., natomiast upłynął w dniu 4 czerwca 2008r. Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy E. R. złożył osobiście w siedzibie Ministerstwa w dniu 16 września 2009r. Organ stwierdził, iż w świetle powyższych okoliczności poza sporem zostaje, ze wniosek ten został wniesiony z ponad rocznym przekroczeniem terminu do jego wniesienia. W skardze na powyższe postanowienie E. R. podniósł, iż w dniu 10 sierpnia 2007r. organ wezwał go do wykazania legitymacji do występowania w sprawie jako strony poprzez dołączenie do akt odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po byłym właścicielu przedmiotowej nieruchomości A. R. Skarżący nie mógł wypełnić tego zobowiązania, gdyż postępowania spadkowe były w toku. Po zakończeniu postępowań o stwierdzenie nabycia spadku skarżący wystąpił z pismem z dnia 10 września 2009r. do Ministra Rolnictwa o ponowne rozpatrzenie wniosku, dołączając odpisy postanowień o nabyciu spadku. Wobec bezczynności Ministra w imieniu skarżącego wystąpiła radca prawna M. C., która pismem z dnia 19 marca 2010r. sprecyzowała wniosek skarżącego z dnia 10 września 2009r., wnosząc o potraktowanie wymienionego pisma jako wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W związku z brakiem reakcji organu , skarżący wystąpił ze skargą na jego bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po wpłynięciu do organu pisma Sądu przesyłającego skargę na bezczynność, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu [...] stycznia 2011 r. zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie. W odpowiedzi na skargę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie zauważyć należy, iż analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy przedstawionych Sądowi wskazuje, iż organ przedwcześnie stwierdził na podstawie art. 134 k.p.a. uchybienie przez E. R. terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] maja 2008 r. o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie wziął pod uwagę tego, iż skarżący do pisma z dnia 10 września 2009 r., zawierającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, załączył sześć postanowień Sądów Rejonowych o stwierdzeniu nabycia spadku na okoliczność wykazania, iż posiada interes prawny w żądaniu domagania się stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa. Zauważyć należy, iż postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sierpnia 2009r.- sygn. akt. [...] uprawomocniło się w dniu 26 sierpnia 2009r., zaś klauzulę o prawomocności Sąd ten nadał w dniu 3 września 2009r. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nadał w placówce pocztowej w dniu 10 września 2009r. Okoliczność ta z pewnością może mieć wpływ na ocenę zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. tj. braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Z akt sprawy wynika, iż organ pismem z dnia 29 listopada 2007 r. na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał skarżącego do nadesłania odpisów postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabyciu spadku po byłym właścicielu przedmiotowej nieruchomości, z tym że nie pouczył prawidłowo, iż nieusunięcie wskazanych braków podania w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wskazać należy, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] skierowanym do pełnomocnika skarżącego radcy prawnego E. C., w związku z jej podaniem z dnia 19 marca 2010 r. zawierającym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wezwał do usunięcia jego braków formalnych poprzez nadesłanie pełnomocnictwa, jak również jednoznacznego wyjaśnienia przedmiotu żądania. Jednocześnie stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. pouczył, iż nieusunięcie tych braków w terminie siedmiu dni spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W świetle powyższych okoliczności wydanie przez organ w tym samym dniu (t.j. [...] stycznia 2011 r.) zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6-12 kpa. W opisanym powyżej stanie sprawy niedopuszczalnym było wydanie zaskarżonego postanowienia przed upływem terminu wyznaczonego przez organ pełnomocnikowi skarżącego w piśmie z dnia [...] stycznia 2011 r. wzywającego do uzupełnienia braków formalnych. W przypadku bowiem zastosowania się pełnomocnika do wezwania organu i sprecyzowania żądania wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku, o którym, mowa a art. 127 § 3 kpa, obowiązkiem organu byłoby najpierw wydanie rozstrzygnięcia w kwestii wniosku o przywrócenie terminu. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 kpa, gdyż decyzja o umorzeniu postępowania, jak również zaskarżone postanowienie zostały podpisane przez tę samą osobę działającą z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a mianowicie przez Sekretarza Stanu K. P. Stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji, tj. [...] stycznia 2011 r., pracownik organu administracji publicznej podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie przyjmuje się, że reguła ta ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zatem także do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (m. in. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06, publ. LEX nr 235133; uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, publ. ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 61). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 20 maja 2010 r. (sygn. akt I OPS 13/09, publ. NSAiWSA 2010/5/82 i Lex nr 579940) stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Zatem osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę - zgodnie z istotą przywołanej uchwały - jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zarówno decyzja z dnia [...] maja 2008r., jak i zaskarżone postanowienie wydane i podpisane zostały przez tę samą osobę, tj. działającego z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sekretarza Stanu - K. P., nie zaś samego piastuna funkcji - czyli Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wydanie zaskarżonego postanowienia na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez tę samą osobę upoważnioną do działania w imieniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji stanowi istotne naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i jest to podstawą do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. (wyrok NSA z 23.06.2010r., sygn. akt I OSK 36/10, publ. Lex nr 595359). Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie zaskarżonego postanowienia. Organ rozpoznając ponownie sprawę uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i b i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.