IV SA/Wa 398/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych powyżej kwoty 100zł., 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. K. L. - w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia ustalonego na 200 zł. wpisu od skargi na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia - wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego. We wniosku podała, że nie ma oszczędności, jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,8 ha. oraz działki (551m2) wraz z domem (82m2). Oświadczyła też, że otrzymuje rentę w wysokości 1398 zł. netto miesięcznie. Podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ponadto wyjaśniła, że jej stan zdrowia wymaga ponoszenia znacznych wydatków na leczenie. Z przedstawionej referendarzowi rachunku bankowego skarżącej za okres od 1 stycznia 2013 r. do 22 kwietnia 2013 r. wynika po pierwsze, że otrzymuje ona świadczenie emerytalne w wysokości 1453,58 zł., po drugie, że z tego rachunku co miesiąc potrącana jest kwota 90 zł (zlecenie stałe) tytułem "dar na cele kultu religijnego". Stwierdzono, co następuje: Jak wynika z treści formularza PPF, wniosek skarżącej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. K. L. ubiega się więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uwagi na tak szerokie rozmiary swego żądania, strona zobowiązana była wykazać, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Na te koszty składają się opłaty i wydatki sądowe oraz wynagrodzenie przysługujące fachowemu pełnomocnikowi. Do udowodnienia takiego stanu zobowiązuje wnioskodawcę norma art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.. dalej p.p.s.a.). Referendarz stwierdza, że stan majątkowy skarżącej nie pozwala uznać ją za osobę wymagającą pomocy państwa, a tym samym uwzględnić wniosku skarżącej w żądanym zakresie. Jednocześnie stwierdza, że strona wykazała przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli udowodniła że poniesienie części kosztów postępowania spowoduje uszczerbek na poziomie utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim jakiego przyznania domaga się skarżąca, jest udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Instytucja ta nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione potrzeby bytowe i stały dochód miesięczny. Nie ulega wątpliwości, że okoliczności przedstawione przez K. L. nie dawały podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego). Decyzja taka byłaby usprawiedliwiona w sytuacji, w której strona nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek opłat czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie referendarza sądowego, w sprawie niniejszej taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżąca uzyskuje stały dochód miesięczny (świadczenie emerytalne w kwocie 1.453,58 zł. netto), który przy racjonalnym gospodarowaniu pozwala na poniesienie kosztów sądowych w części. Należy zwrócić uwagę, że skarżąca ma możliwość dysponowania wolnymi środkami finansowymi. Ponadto wnioskodawczyni, przy ograniczeniu niektórych wydatków, nie mających niezbędnego charakteru, będzie w stanie ponieść koszty sądowe w części ich wysokości samodzielnie i nie spowoduje to utraty jej płynności finansowej. Zauważyć trzeba, że z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że z tego rachunku co miesiąc potrącana jest kwota 90 zł (zlecenie stałe) tytułem "daru na cele kultu religijnego", wobec czego nie można uznać, aby sytuacja skarżącej była na tyle trudna, skoro stać ją ma czynienie darowizny. Uwzględniając powyżej opisane okoliczności a także bieżące i konieczne koszty utrzymania K. L., referendarz zwolnił skarżącą od kosztów sądowych ponad wysokość 100 zł. Zniesienie kosztów sądowych (tj. opłat i wydatków) ponad wysokość 100 zł oznacza, że poza tą kwotą skarżąca nie będzie zobowiązana do uiszczenia jakichkolwiek innych kosztów sądowych związanych z niniejszym postępowaniem. Innymi słowy - pokrycie połowy wysokości wpisu sądowego, nie spowoduje zachwiania podstaw egzystencji strony wnoszącej o prawo pomocy. Strona uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody i ma zagwarantowane środki lokalowe. Strona nie utrzymuje innych osób. Posiada także nieruchomość rolną. Uiszczając 100 zł wpisu sądowego skarżąca wypełni obowiązek do współuczestniczenia w wydatkach spowodowanych złożeniem skargi sądowoadministracyjnej. Generalną zasadą postępowań sądowych jest ponoszenie kosztów procesu przez tego uczestnika, którego działanie spowodowało powstanie tych kosztów. Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z orzecznictwa sądowo-administracyjnego wynika, że przepisy p.p.s.a. nie określają terminów, które zawężałyby czas, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem przyznanie prawa pomocy, ani nie zakazują występowania z takim wnioskiem wielokrotnie w toku postępowania. Strona ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy podczas całego postępowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.), (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2012 r. , sygn. akt I FZ 526/11, LEX nr 1103923). Przyznane prawo pomocy może być również na każdym etapie postępowania cofnięte. W zakresie postanowień wydawanych w przedmiocie prawa pomocy, nie można mówić o powadze rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.