IV SA/Wa 400/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. sp. z o.o. z siedzibą w T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie warunków odprowadzania ścieków do środowiska postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. E. Sp. z o.o. z siedzibą w T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie warunków odprowadzania ścieków do środowiska. Do skargi dołączono na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu wnioskodawczyni zawartym w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r., wskazano, że Spółka nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi. W chwili obecnej przechodzi proces restrukturyzacji, który polega na utworzeniu spółek córek i przeniesieniu do nich części przedsiębiorstwa w postaci kilku wydziałów wraz częścią pracowników. W Spółce nastąpiło znaczne zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych. Ponieważ Spółka przynosi stratę, zmuszona była zawiesić część płatności. Suma wymagalnych a niezapłaconych zobowiązań handlowych wynosi [...] zł, a zobowiązań z tytułu podatków [...] zł. Spółka jest w trakcie zawierania układu ratalnego z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w sprawie spłaty zaległych należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Majątek Spółki stanowią stare, całkowicie zamortyzowane maszyny oraz nieruchomości, na których znajdują się hale fabryczne i budynki. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej Spółce. W sprzeciwie wniesionym od powyższego postanowienia skarżąca Spółka wskazała, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny. Podniesiono, iż skarżący fizycznie nie ma środków do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż wszystkie środki znajdujące się na rachunkach bankowych przeznacza na spłatę zobowiązań spółki w tym należności pracowniczych, składek ZUS oraz zobowiązań podatkowych, których ilość przewyższa kwoty zgromadzone na rachunku bakowym ze względu na proces restrukturyzacji w świetle problemów finansowych i strat spółki. Wszelkie bieżące wpływy są natychmiast rozdysponowywane, co sprawia że spółka nie jest w stanie w obecnej sytuacji zaoszczędzić nawet małej kwoty. Dodatkowo podano, iż skarżący przedstawił dowody potwierdzające, że spółka nie posiada innego niż maszyny oraz hale fabryczne i budynki majątku. Nie jest możliwe, aby spółka pozyskała środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych poprzez spieniężenie majątku. Możliwe jest to jedynie poprzez zaoszczędzenie środków na koncie bankowym, co jest równoznaczne z przerwaniem płynności finansowej i zaniechaniem spłaty zobowiązań co mogłoby doprowadzić do zagrożenia układu ratalnego w zakresie płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto, jak podkreślono, przy bardzo wysokiej kwocie wymagalnych a niezapłaconych zobowiązań handlowych, zobowiązań z tytułu podatków i prowadzonej restrukturyzacji z powodu bardzo dużych problemów finansowych, nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla wymagalnych zobowiązań. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę, zważył co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy wskazać, że Spółka prowadząc działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego - także kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi, których właściwość obejmuje m.in. kontrolę wydawanych przez organy administracji publicznej aktów (decyzji administracyjnych, postanowień). Powinna zatem w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych. Jedynie w sytuacji, gdy Spółka wykazałaby, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.), można byłoby przyznać jej prawo pomocy w zakresie częściowym. Trzeba jednak przy tym podkreślić, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). W ocenie Sądu rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawczyni nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie na obecnym etapie postępowania koszty sądowe, do których uiszczenia Spółka aktualnie jest zobowiązana wynoszą 620 zł należne tytułem wpisu od skargi. Jakkolwiek jak wynika z nadesłanych przez Spółkę dokumentów Spółka odnotowała w ubiegłym roku stratę w wysokości [...] zł, przechodzi proces restrukturyzacji i realizuje układ ratalny w zakresie płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, przeznaczając wszelkie bieżące wpływy na spłatę wymagalnych zobowiązań, a jej majątek stanowią wyłącznie maszyny oraz hale fabryczne i budynki, to analiza wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawczyni prowadzi do stwierdzenia, że posiada ona środki pieniężne, pozwalające na wygospodarowanie kwoty 620 zł należnej tytułem wpisu od skargi, a także środki niezbędne do uiszczenia pozostałych, ewentualnie należnych opłat sądowych. Jak wynika z wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawczyni w [...] Banku [...] S.A.: z dnia 5 stycznia 2010 r. saldo dostępnych środków wyniosło [...] zł, z dnia 30 stycznia 2010 r. [...] zł, z dnia 27 lutego 2010 r. [...] zł, a z dnia 31 marca 2010 r. [...] zł. Z kolei jak wynika z wyciągów z rachunku bankowego w [...] Banku [...]: z dnia 4 stycznia 2010 r. Spółka dysponowała wolnymi środkami w kwocie [...] zł, z dnia 15 stycznia 2010 r. nie dysponowała wolnymi środkami, z dnia 31 stycznia 2010 r. dysponowała środkami w kwocie [...] zł, z dnia 15 lutego 2010 r. środkami w kwocie [...] zł, z dnia 28 lutego 2010 r. środkami w kwocie [...] zł, z dnia 15 marca 2010 r. środkami w kwocie [...] zł, z dnia 31 marca 2010 r. środkami w kwocie [...] zł. We wszystkich okresach objętych nadesłanymi przez Spółkę wyciągami z rachunku bankowego w [...] Banku [...], poczynając od 4 stycznia 2010 r., a kończąc na 31 marca 2010 r., suma uznań była równa sumie obciążeń. Z rachunku bankowego w [...] Banku [...] z dnia 31 marca 2010 r. wynika, iż Spółka dysponowała wolnymi środkami w kwocie [...] zł. Od stycznia do kwietnia 2010 r., dysponowała wolnymi środkami w wysokości przewyższającej kwotę należnego wpisu od skargi. Również na rachunku bankowym w [...] Banku [...] S.A., do marca 2010 r. Spółka posiadała środki przekraczające wysokość wpisu od skargi. Na koniec marca dostępne saldo na rachunku wnioskodawczyni w tym banku wyniosło [...] zł, zaś w styczniu 2010 r. wynosiło [...] zł. Biorąc przy tym pod uwagę powyższe oraz uwzględniając wielkość kwot dokonywanych operacji bankowych, nie sposób uznać, że Spółka nie posiada środków niezbędnych do zapłaty 620 zł wpisu od skargi oraz ewentualnie dalszych opłat sądowych. Odnosząc się z kolei do podniesionej w sprzeciwie okoliczności, iż Spółka wszystkie środki znajdujące się na rachunkach bankowych przeznacza na spłatę zobowiązań spółki w tym należności pracowniczych, składek ZUS oraz zobowiązań podatkowych, których ilość przewyższa kwoty zgromadzone na rachunku bankowym ze względu na proces restrukturyzacji należy stwierdzić, iż przeznaczenie środków na inne cele niż pokrycie kosztów sądowych, nie może być przyczyną uznania, iż Spółka taka spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Uznanie wszelkich zobowiązań za priorytetowe wobec kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym należy uznać za nieuzasadnione, albowiem takie rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że jakiekolwiek problemy finansowe przedsiębiorcy powinny każdorazowo skutkować koniecznością obciążenia tymi kosztami Skarbu Państwa. Zauważyć należy przy tym, że z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych wynika, iż wobec Spółki nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i nie jest w stanie upadłości. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 260 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.