IV SA/Wa 401/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia WSA Łukasz Krzycki Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Naczelnik Gminy w B. decyzją z dnia [...] marca 1979r. Nr [...] powołując się na art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz.140). orzekł o przejęciu na własność Państwa, za spłaty pieniężne, działki gruntu nr [...] o pow. 0,0947 ha położonej w S., stanowiącej część gospodarstwa rolnego będącego własnością S. i S.L.. Wnioskiem z dnia 18 stycznia 2000r. skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., S. L. wystąpiła o zwrot działki przejętej na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] marca 1979r. Wojewoda [...] po rozpoznaniu ww. wniosku decyzją z dnia [...] listopada 2000r. Nr [...] stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] marca 1979r. została wydana z naruszeniem prawa. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 157 § 1 k.p.a. oraz art. 158 § 1 i 2 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki wskazał, że wniosek o przejęcie wskazanej działki za spłaty pieniężne podpisany został jedynie przez S. L., podczas gdy do przejęcia nieruchomości za spłaty pieniężne konieczna była zgoda obojga małżonków będących współwłaścicielami gospodarstwa. Od powyższej decyzji odwołała się S.L., żądając zwrotu przedmiotowej działki. Pismem dnia 14 lutego 2001 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., poinformował S. L., iż Wojewoda [...] reprezentujący Skarb Państwa, nie ma możliwości zwrotu działki w naturze, jak również przyznania zamiennika gruntowego – wskazał natomiast na możliwość żądania odszkodowania za wydanie z naruszeniem prawa decyzji o przejęciu działki nr [...]. Wobec podtrzymania przez skarżącą żądania zwrotu nieruchomości (pismo z dnia 21 lutego 2001r. ) akta sprawy przekazane zostały do organu odwoławczego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania S.L., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000r. W uzasadnieniu organ naczelny wskazał, że decyzja Wojewody stwierdzająca, że decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] marca 1979r. została wydana z naruszeniem prawa jest zasadna, ponieważ wniosek o przejęcie na własność Państwa wskazanej działki za spłaty pieniężne podpisany został jedynie przez S.L., podczas gdy do przejęcia nieruchomości za spłaty pieniężne konieczna była zgoda obojga małżonków będących współwłaścicielami gospodarstwa. Skargę na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła S.L.. Skarżąca podniosła, iż przejęta działka leży odłogiem i w związku z tym powinna zostać jej zwrócona. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazano. W pierwszej kolejności należy wskazać, że działające w sprawie organy obu instancji nie ustaliły jaki jest faktyczny zakres żądania strony. S. L. zarówno we wniosku z dnia 18 stycznia 2000r. jak też w innych pismach kierowanych do organów administracji nie zwracała się o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] marca 1979r. lecz o zwrot działki nr [...] o pow. 0,0947 ha położonej w S.. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W sprawie niniejszej wniosek strony nie dotyczył prowadzenia postępowania nadzorczego w odniesieniu do decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] marca 1979r. lecz o zwrot działki nr [...], co strona konsekwentnie powtarzała w kolejnych swoich pismach. Skoro organ wojewódzki, do którego wpłynął wniosek S. L. nie miał pewności, co do intencji wnioskodawczyni winien był zwrócić się do zainteresowanej o sprecyzowanie wniosku i dopiero po uzyskaniu odpowiedzi podejmować stosowne działania. Nie powinien natomiast sam dokonywać interpretacji żądania strony i bez jej jednoznacznego stanowiska przyjąć, iż domaga się ona stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy wnioskodawczyni domagała się zwrotu przejętej przez Państwo działki. Oprócz wskazanych powyżej braków postępowania polegających na nieustaleniu zakresu żądania strony, podkreślić należy, że samo rozstrzygnięcie zaprezentowane w decyzji Wojewody [...] jest wadliwe. Organ wojewódzki stwierdził jedynie, że decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] marca 1979r. została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 158 § 2 k.p.a. jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a, (gdy np. decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne) organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Organ stwierdzając, że badana decyzja wydana została z naruszeniem prawa, ma obowiązek wskazać okoliczności, które uniemożliwiały stwierdzenie nieważności tej decyzji a w przypadku, gdy okoliczności takie nie zachodziły jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji. W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] marca 1979r. została wydana z naruszeniem prawa nie wskazując jednak żadnych okoliczności, które uniemożliwiały stwierdzenie nieważności tej decyzji, co skutkuje tym, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem art. 158 § 2 k.p.a. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.