IV SA/Wa 401/18
WyrokWSA w Warszawie2018-09-10
Skład orzekający: Alina Balicka, Katarzyna Golat, Anna Falkiewicz-Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku gospodarczego na maszyny rolnicze w ramach zabudowy zagrodowej, na działce położonej na terenie historycznego układu ruralistycznego wsi, narusza przepisy prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego była zasadna. Budowa budynku gospodarczego na terenie, który zachował historyczną funkcję wolnego od zabudowy terenu zielonego, stanowiłaby naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, prowadząc do degradacji zabytkowego układu ruralistycznego wsi. Organ konserwatorski działał w granicach uznania administracyjnego, a jego stanowisko było wnikliwie umotywowane.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku gospodarczego na maszyny rolnicze. Działka inwestycyjna znajduje się na terenie historycznego układu ruralistycznego wsi. Konserwator odmówił uzgodnienia, wskazując na naruszenie kompozycji przestrzennej wsi i zatarcie tradycyjnego podziału funkcjonalnego działek. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym nierozpoznanie istotnych kwestii i nierówne traktowanie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z [...]listopada 2017r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej "Minister, organ II instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia Z. M. (dalej "Skarżącego") na postanowienie [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej "Konserwator, organ I instancji") z [...]czerwca 2017r. nr [...], odmawiające uzgodnienia projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego na maszyny rolnicze, w ramach zabudowy zagrodowej, na działce nr [...] obręb [...], gm. [...]- utrzymał postanowienie Konserwatora w mocy.
Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonego obecnie postanowienia z [...]listopada 2017r., przedstawia się następująco:
Pismem z [...]czerwca 2017r. Wójt Gminy [...] (dalej "Wójt") wniósł do Konserwatora o uzgodnienie w trybie uregulowanym w art. 53 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017r., poz. 1073), dalej "u.p.z.p.", projektu decyzji, ustalającej na wniosek Skarżącego warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego na maszyny rolnicze, w ramach zabudowy zagrodowej, na działce nr [...]obręb [...], gm. [...].
Postanowieniem z [...]czerwca 2017r. Konserwator odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że realizacja budynku w tylnej części dawnej parceli, stanowiącej tradycyjnie obszar wolny od zabudowy przeznaczony na zieleń i uprawy, przyczyniłaby się do zatarcia czytelnego schematu zagospodarowania działek w układzie ruralistycznym [...], wywodzącego się z końca XIX i początku XX w. Inwestycja naruszyłaby podziały funkcjonalne i zakłócałaby relacje przestrzenne, wprowadzając chaos i niepożądane rozproszenie zabudowy. Działanie takie, w ocenie Konserwatora godzi w kompozycję przestrzenną układu i walory ekspozycyjne sylwety wsi.
Skarżący wniósł do Ministra zażalenie na ww. postanowienie Konserwatora, podnosząc, że organ I Instancji przekroczył dwutygodniowy termin na dokonanie uzgodnienia, niejasno określił motywy odmowy uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy i wydał rozstrzygnięcie niezgodne z dotychczasową praktyką. Ponadto, Skarżący argumentował, że "planowana inwestycja nie zaburzy układu, jakim charakteryzuje się ta wieś", co wywiódł ze stwierdzenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, iż zainwestowanie kubaturowe działki nr [...]w [...]będzie pozostawać w relacjach przestrzenno - formalnych z historyczną zabudową miejscowości, uzupełniając zabytkowa tkankę architektoniczną i układ ruralistyczny. Zdaniem Skarżącego, dowodem na harmonijne uzupełnienie istniejącej zabudowy planowanym budynkiem gospodarczym na maszyny rolnicze jest jego usytuowanie w drugiej linii zabudowy, nieingerujące w zabudowę historyczną w pierwszej linii. Inwestycja stanowi kontynuację zabudowy o podobnych parametrach i funkcji na pobliskich działkach i ma istotne znaczenie dla prowadzenia i rozwoju gospodarstwa rolnego skarżącego.
Jak już wskazano na wstępie, zaskarżonym obecnie postanowieniem z [...]listopada 2017r. Minister rozpatrzył zażalenie Skarżącego na postanowienie Konserwatora z [...]czerwca 2017r., utrzymując to postanowienie w mocy.
Uzasadniając w/w orzeczenie, Minister wskazał w szczególności, co następuje:
Przesłanką do obligatoryjnego przeprowadzenia w niniejszej sprawie postępowania o uzgodnienie przedłożonego projektu, wynikającą z art. 53 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., jest okoliczność, iż działka nr [...]obręb [...], gmina [...]jest położona na terenie historycznego układu ruralistycznego wsi [...], ujętego w wykazie zabytków nieruchomych o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Wskazano, że występują cechy zabudowy i rozplanowania chrakteryzujące historyczny układ ruralistyczny wsi [...]. Ponadto podano w uzasadnieniu, że wieś, wzmiankowana w źródłach już w 1245 r., rozwinęła się z pierwotnej owalnicy, której pozostałością jest czytelne nawsie. Układ przestrzenny miejscowości tworzy układ drożny i zabudowa mieszkalno-gospodarcza skupiona wokół głównego duktu biegnącego na linii północ-południe i jego rozwidlenia obejmującego obszerne wrzecionowate, zabudowane nawsie w centrum miejscowości, ze średniowieczną bryłą kościoła p.w. św. [...], stanowiącą dominantę przestrzenną. Nawsie rozdziela dwa ciągi zagród, mające charakter zwartej obustronnej zabudowy złożonej w części z dużych obejść zagrodowych o charakterze "Bauernhof" oraz mniejszych, mieszkalno-gospodarskich, usytuowanych na wąskich działkach siedliskowych. Zagrody zwyczajowo lokowane są w oparciu o układ czworoboczny - składają się ze szczytowo usytuowanej od frontu działki zabudowy mieszkalnej lub mieszkalno-gospodarczej, kilku budynków gospodarczych ulokowanych wokół podwórzy, po bokach szczytowo i na zamknięciu zespołu kalenicowo. Ciągi zabudowy respektują wykształcone tradycyjnie strefy podziałów funkcjonalnych - uwzględniają charakter historycznej kompozycji wsi [...], skupiającej zabudowę mieszkalną we frontach dawnych parceli, natomiast zatyla historycznych zagród stanowią obszary niezabudowane, zielone, przeznaczone na ogrody i uprawy. Sylwetę miejscowości kształtują budynki o prostych, zwartych bryłach, oparte na rzucie prostokąta, jedno lub dwukondygnacyjne o wysokości całkowitej budynku ok. 9 m, z drugą kondygnacją ukrytą w dachu, ze stromymi symetrycznymi dachami dwuspadowymi. Historyczną kompozycję przestrzenną wsi uzupełnia wolna od zabudowy strefa stanowiąca zaplecza posesji. Wieś [...] zachowała w znacznej mierze powyższy pierwotny charakter zabudowy oraz sposób zagospodarowania poszczególnych parceli, co potwierdza porównanie map archiwalnych z aktualnym planem wsi. Wyjątek stanowią działki nr [...],[...]oraz [...], na których powstały niedostosowane skalą do zabudowy wsi silosy i urządzenia z nimi związane, hala magazynowa i baza rolnicza o czworobocznym układzie zabudowy, zajmujące przestrzeń tradycyjnie wolną od zabudowy. Inwestycje zostały zrealizowane w okresie, w którym organ konserwatorski pozbawiony był podstaw prawnych do zajmowania stanowiska w tejże sprawie.
Z przedłożonego projektu decyzji wynika, że planowana inwestycja polega na budowie budynku gospodarczego na maszyny rolnicze, w ramach zabudowy zagrodowej, na działce nr [...]obręb [...], gm. [...]. Nieprzekraczalne linie zabudowy ustalono w odległości 15 m i 67 m od granicy drogi gminnej wewnętrznej (dz. nr [...]); wskaźnik wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni terenu określono na poziomie maksymalnie 0,20; wielkość powierzchni biologicznie czynnej w stosunku do powierzchni terenu: min. 0,30; szerokość elewacji frontowej budynku: do 13m; wysokość okapu planowanego budynku: do 6 m; kąt nachylenia połaci dachowych budynku: 30°; wysokość kalenicy dachu budynku: do 9,5 m; układ głównych połaci dachowych: dach dwuspadowy o symetrycznym nachyleniu połaci; kierunek głównej kalenicy równoległy do granicy z działki nr [...]. Jak wskazano w ww. projekcie decyzji, postępowanie dotyczy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji realizowanej w ramach zabudowy zagrodowej związanej z gospodarstwem rolnym, którego powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie [...], zatem stosownie do przepisu art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie jest uzależnione od łącznego spełnienia warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 ww. aktu.
Do kompetencji organu ochrony zabytków należy dokonanie kontroli planowego zamierzenia inwestycyjnego w zakresie zgodności z ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i ocenienie, czy to zamierzenie jest dopuszczalne, czy też nie. Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie organ ochrony zabytków jest obowiązany kierować się ustawowymi obowiązkami, określonymi w art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W świetle regulacji art. 4 ww. ustawy przyjąć należy, że wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i zapewnienia właściwego korzystania z zabytków. W związku z powyższym organ ochrony zabytków rozstrzyga w omawianej sprawie, czy ustalone warunki zabudowy i zagospodarowania terenu nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu lub obszaru.
W przedmiotowej sprawie zabytkiem podlegającym ochronie jest historyczny układ ruralistyczny wsi [...]. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, historyczny układ ruralistyczny jest to przestrzenne założenie wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Ochrona takiego układu ma na celu trwałe zachowanie jego historycznego rozplanowania oraz kompozycji przestrzennej. Oznacza to między innymi konieczność zachowania w niezmienionym kształcie rozplanowania placów i ulic, ich przebiegu, układu i sposobu zagospodarowania poszczególnych parceli, a także zachowanie gabarytów i linii zabudowy oraz zasadniczych proporcji wysokościowych kształtujących sylwetę całego układu.
Minister w pełni podzielił stanowisko Konserwatora, zawarte w postanowieniu pierwszoinstancyjnym. Zdaniem organu II instancji, budowa budynku gospodarczego na terenie, który zachował swoją historyczną funkcję wolnego od zabudowy terenu zielonego jest niedopuszczalna z konserwatorskiego punktu widzenia. Realizacja budynku gospodarczego o znacznych gabarytach na zapleczu istniejących budynków, ulokowanych w części parceli tradycyjnie przeznaczonej pod zabudowę, doprowadzi do zniszczenia wartości zabytkowych tej części układu ruralistycznego, tj. zachowanego, czytelnego układu podziałów funkcjonalnych i sposobu zagospodarowania przedmiotowej parceli, charakterystycznego dla całego obszaru wsi. Podkreślono również, że niewielkie przekształcenia, zachowanego w znakomitej większości układu przestrzennego wsi [...], nie implikują możliwości dalszego degradowania wartości zabytkowego układu ruralistycznego, jakim jest przyuliczny sposób zabudowy parceli z wolną od zabudowy za tylną częścią działki gruntowej. Czytelność podziałów funkcjonalnych terenu, skala zabudowy i sposób lokowania budynków w obrębie parceli stanowi o wartości tego terenu i podlega ochronie.
Odpowiadając na zarzut przekroczenia dwutygodniowego terminu na dokonanie uzgodnienia, o którym mowa w przepisie art. 53 ust. 5 u.p.z.p. Minister wyjaśnił, że wniosek Wójta Gminy [...] wpłynął do Konserwatora [...]czerwca 2017r., zatem ostatnim dniem na dokonanie uzgodnienia był [...]lipca 2017r. Zwrotne potwierdzenia odbioru postanowienia nr [...]nie zawierało stempla placówki nadawczej, natomiast kopia strony książki nadawczej urzędu nr [...]pozycja 1 i 2, opatrzona stemplem placówki pocztowej, potwierdza, że powyższe orzeczenie zostało nadane do strony postępowania i do organu głównego prowadzącego postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy [...]lipca 2017r., zatem z zachowaniem ustawowego terminu. Wbrew twierdzeniu strony Skarżącej, dla zachowania terminu uzgodnienia istotne jest wydanie przez organ aktu administracyjnego o charakterze zewnętrznym, a za datę jego uzewnętrznienia należy przyjąć datę nadania takiego postanowienia w placówce pocztowej, stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. W myśl tego przepisu, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe. Przyjęcie, iż dla zachowania terminu uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy konieczne jest wydanie i doręczenie w okresie dwóch tygodni orzeczenia stronie, skutkowałoby domniemaniem uzgodnienia wszystkich inwestycji, których strony postępowania korzystałyby z doręczenia, o którym mowa w art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a.
Organ II instancji nie dopatrzył się również niekonsekwentnego i niezgodnego z dotychczasową praktyką sposobu orzekania przez [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w analogicznych sprawach dotyczących realizacji inwestycji na terenach tradycyjnie wolnych od zabudowy w obrębie układu ruralistycznego wsi [...]. Dla przykładu Minister wskazał, że postanowieniem nr [...]z [...]maja 2015r. Konserwator odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną oraz zjazdem z drogi w ramach zabudowy zagrodowej na działce nr [...]w [...]. Wyjaśnił też, że postanowieniem nr [...]z [...]października 2016 r. Konserwator odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie czterech silosów na zboże na działce nr [...] w [...] z uwagi na planowaną wysokość obiektów (20 m), dominującą nad tradycyjną zabudową wsi. Organ wskazał wówczas na nieodpowiednią lokalizację i niewłaściwe gabaryty już istniejących na tej nieruchomości silosów, które powstały w stanie prawnym niewymagającym akceptacji organu konserwatorskiego i wyjaśnił, że powyższa negatywne działania nie mogą usprawiedliwiać dalszych niekorzystnych przekształceń. Organ przyznał również, że z uwagi na już dokonane (w okresie kiedy akceptacja konserwatorska nie była wymagana) istotne przekształcenie części parceli (tj. zabudowę zatyla działki), dopuściłby realizacją inwestycji polegającej na uzupełnieniu tej zabudowy o kolejne silosy przy ograniczeniu ich gabarytów. W przypadku obecnie planowanej inwestycji mamy do czynienia z nieprzekształconym funkcjonalnie zapleczem parceli, charakterystycznym dla układu ruralistycznego miejscowości. Rolą organu konserwatorskiego jest stworzenie warunków prawnych do trwałego zachowania tego zabytku w niepogorszonym stanie.
Reasumując, organ II instancji wskazał, że postanowienie Konserwatora z [...]czerwca 2017r. jest zasadne merytorycznie i nie narusza prawa. Minister podkreślił, że inwestycja nie może zostać zaakceptowana ze stanowiska konserwatorskiego z uwagi na wiążącą się z nią degradacją układu ruralistycznego wsi [...] poprzez zatarcie podziału funkcjonalnego i sposobu zagospodarowania parceli, charakterystycznego dla całego obszaru wsi.
Pismem z [...]stycznia 2018r. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do tut. Sądu skargę na postanowienie Ministra z [...] listopada 2017r., podnosząc przeciwko w/w postanowieniu następujące zarzuty:
I. naruszenia prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 8 § 1 - 2 K.p.a. poprzez uznanie, że budowa przedmiotowej wiaty jest niedopuszczalna z konserwatorskiego punktu widzenia, podczas gdy w identycznym stanie rzeczy w postanowieniu nr [...]organ stwierdził, że objęcie ochroną układu przestrzennego wsi [...] nie oznacza zakazu dokonywania jakichkolwiek zmian i że możliwość odmiennego zainwestowania tego terenu, pierwotnie wolnego od zabudowy, jest dopuszczalna, co skłoniło skarżącego do podjęcia analogicznej inwestycji, która w zaskarżonej decyzji została uznana za niedopuszczalną;
b) art. 15 K.p.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 K.p.a. i art. 140 K.p.a. poprzez nierozpoznanie istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii dotyczących tego, że planowana inwestycja stanowi odbudowę nieistniejącej historycznej zabudowy gospodarczej, które jak wskazał Konserwator w obrębie przedmiotowej i sąsiednich działek stanowiących historycznie całość i sięgała w głąb tej znacznie większej posesji niż obecnie;
c) art. 7, art. 8, art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jak w rzeczywistości daleko sięgała nieistniejąca historyczna zabudowa zagrodowa na przedmiotowej i sąsiednich działkach stanowiących historycznie całość oraz czy pokrywało się to z położeniem planowanej inwestycji;
d) art. 8 K.p.a. poprzez uznanie, że budowa przedmiotowego obiektu na terenach rzekomo tradycyjnie zielonych jest niedopuszczalna, podczas gdy organy dopuściły budowę na terenie analogicznego historycznego układu ruralistycznego wsi [...]na terach zielonych obiektu, którego inwestorem jest gmina, co prowadzi do nierównego traktowania podmiotów prawa;
e) art. 15 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przez zaniechanie rozpoznania wszystkich zarzutów zażalenia.
II. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 3 pkt 12 w zw. z art. 9 ust. 3 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez uznanie, że objęcie układem ruralistycznym w istocie oznacza zakaz dokonywania inwestycji na tym terenie, podczas gdy ochrona ta rozciąga się na wszystkie poszczególne obiekty tego układu, lecz wymaga szczegółowego rozważenie okoliczności danego przypadku, od który zależy uznanie istnienia bądź nie konieczności uzyskania pozwolenia konserwatorskiego przed udzieleniem pozwolenia na budowę;
b) § 3 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26.08.2003 r., w sprawie ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez zaniechanie uwzględnienia istniejącej legalnie zrealizowanej zabudowy.
Podnosząc powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie orzeczenia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z [...]lutego 2018r., Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...]listopada 2017 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...]czerwca 2017 r., odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego na maszyny rolnicze, w ramach zabudowy zagrodowej, na działce nr [...]obręb [...], gm. [...].
Zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1073) decyzję o warunkach zabudowy, w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Uzgodnienia dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a., według którego jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zatem tryb wskazany w art. 106 k.p.a. będzie miał zastosowanie w sytuacji, w której przed podjęciem decyzji organ zwraca się o wyrażenie stanowiska do innego organu administracji publicznej.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wynik postępowania uzgodnieniowego ma charakter wiążący dla organu orzekającego w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Co za tym idzie, może mieć on decydujący wpływ na końcowe rozstrzygnięcie podjęte w postępowaniu głównym.
Wszczęcie postępowania uzgodnieniowego następuje na wniosek organu wydającego decyzję. Organ występuje o dokonanie uzgodnienia warunków zabudowy dla inwestycji objętej wnioskiem inwestora i przekazuje projekt decyzji o warunkach zabudowy.
Zauważyć należy, że uzgodnienie aktu polega na wyrażeniu zgody na konkretną treść proponowanego rozstrzygnięcia, które wojewódzki konserwator zabytków zobowiązany jest - jako organ uzgadniający - ocenić przez pryzmat regulacji prawnych dotyczących ochrony zabytków.
Stosownie do brzmienia art. 3 pkt 2 w związku z pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 12 ww. ustawy historyczny układ ruralistyczny, to przestrzenne założenie wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące, w szczególności układami ruralistycznymi.
Z ustaleń organów wynika, że działka inwestycyjna nr [...]obręb [...], gmina [...], zlokalizowana jest na terenie historycznego układu ruralistycznego wsi [...], szczegółowo opisanego w postanowieniach obu instancji. Organy ustaliły, że obszar ruralistycznego układu wsi [...], w którym elementy dawnej struktury przestrzennej (w tym rozplanowanie, zabudowa) przetrwały w dobrym stanie. Działka inwestycyjna, wyodrębniona wtórnie z jednej parceli, powiela wzorzec planistyczny parceli wsi. Działka inwestycyjna, stanowi zaplecze dawnej działki, który zgodnie z regułami kompozycji przestrzennej, stanowi obszar wolny od zabudowy (tereny zielone z uprawami).
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że przedstawiony do uzgodnienia organowi konserwatorskiemu projekt decyzji o warunkach zabudowy, narusza przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami a w szczególności art. 4 i 13 tej ustawy. Art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada na organy konserwatorskie obowiązek podejmowania wszelkich działań mających na celu m.in. zapobieganie wszelkim działaniom, mogącym prowadzić do uszkodzenia zabytków, względnie do ich całkowitego zniszczenia. W warunkach przedmiotowej sprawy, pozytywne uzgodnienie przedstawionego projektu decyzji o warunkach zabudowy, stoi w sprzeczności z celami jakim mają służyć działania organów konserwatorskich.
Uzgodnienia dokonywane przez organy konserwatorskie w trybie art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mają charakter uznania administracyjnego. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia nie dopatrzył się, aby stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jako organu konserwatorskiego, w niniejszej sprawie przekroczyło granice uznawania administracyjnego, miało charakter arbitralny, czy też dowolny. Minister dokonał, w ocenie Sądu, wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przekonująco umotywował odmowę uzgodnienia warunków zabudowy dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego. Uprawnione jest stanowisko organu, że budowa budynku gospodarczego na terenie, ktory zachował swoją historyczną funkcję wolnego od zabudowy terenu zielonego jest niedopuszczalna z konserwatorskiego punktu widzenia. Realizacja planowanego budynku gospodarczego na zapleczu istniejących budynków , ulokowanych w części parceli tradycyjnie przeznaczonych pod zabudowę, doprowadzi do zniszczenia wartości zabytkowych tej części objętego ochroną układu ruralistycznego, tj. zachowanego, czytelnego układu podziałów funkcjonalnych i sposobu zagospodarowania przedmiotowej parceli, charakterystycznego dla całego obszaru wsi. Natomiast częściowe, niewielkie przekształcenie tego układu przestrzennego wsi [...], nie implikuje możliwości dalszego degradowania wartości zabytkowego układu ruralistycznego wsi [...].
Wbrew zarzutom skargi, w sprawie dokładnie ustalono, że częściowo już nie istniejąca historyczna zabudowa zagrodowa sięgała niemal jednej trzeciej głębokości dawnej działki. Zachowany dawny budynek mieszkalny usytuowany jest w układzie szczytowym w strefie przydrożnej (do niego wtórnie dostawiono budynek w układzie równoległym do drogi), za nim w głębi posesji - ale w ramach strefy budowlanej - ulokowano zabudowę gospodarczą. Położenie zabudowy gospodarczej wyznaczało głębokość zabudowy. Natomiast zaplecze dawnej działki, obecnie działka nr [...], zgodnie z regułami kompozycji przestrzennej, stanowi obszar wolny od zabudowy, tereny zielone z uprawami, na którym to zaplanowano planowaną inwestycję.
Wobec powyższego niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8 § 1 - 2, art. 15 w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 i art. 140, art. 80 k.p.a.
Ponadto organ wskazał, że rozstrzygnięcie to jest zgodne z dotychczasową praktyką orzekania w analogicznych sprawach dotyczących realizacji inwestycji na terenach tradycyjnie wolnych od zabudowy w obrębie układu ruralistycznego wsi [...].
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie narusza obowiązujące prawo -na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło