IV SA/Wa 404/13
WyrokWSA w Warszawie2013-05-21
Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję zezwalającą na usunięcie drzew, prawidłowo oceniło zebrany materiał dowodowy i odniosło się do zarzutów strony skarżącej, w szczególności w kontekście zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz potencjalnego zatruwania drzew?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a zebrane dowody ocenił z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie decyzji nie spełniało wymogów formalnych, a organ nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że drzewa przeznaczone do wycinki spełniają kryteria dopuszczające ich usunięcie w świetle zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.Stan faktyczny
Stowarzyszenie Z. zaskarżyło decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. zezwalającą na usunięcie drzew kolidujących z planowaną inwestycją budowlaną. Stowarzyszenie zarzucało naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, brak uwzględnienia okresu lęgowego ptaków, potencjalne zatruwanie drzew oraz niewystarczającą rekompensatę przyrodniczą. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i stwierdzono, że nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia Z. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 13 maja 2010 r. N. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w K. wystąpiła do Prezydenta Miasta O. o udzielenia zezwolenia na usunięcie wskazanych drzew rosnących na terenie nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] i [...] obręb [...] przy ul. [...] w O., kolidujących z planowaną inwestycją budowlaną
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., do udziału w przedmiotowym postępowaniu dopuszczone zostało Stowarzyszenie "Z.". Z kolei postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., dopuszczono P.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 roku, znak: [...], Prezydent Miasta O. zezwolił N. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w K. na usunięcie wymienionych w decyzji drzew.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosły organizacje społeczne - Stowarzyszenie "Z." oraz P.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji przedwcześnie rozstrzygnął wniosek N. sp. z o.o. S.K.A. o udzielenie zezwolenia na wycięcie wnioskowanych drzew, bez rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w tym także zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przekraczając w tym zakresie zakaz dowolności w rozstrzyganiu.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta O. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 roku, znak: [...], zezwolił N. sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w K.:
- w pkt. I na usunięcie 41 sztuk drzew iglastych i liściastych, rosnących na terenie nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] i [...] obręb [...] przy ul. [...] w O., kolidujących z planowaną inwestycją budowlaną, w terminie do 1 roku od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna;
- w pkt. II zezwolił na usunięcie 23 sztuk drzew iglastych i 7 szt krzewów, rosnących na terenie ww. nieruchomości, kolidujących z planowaną inwestycją budowlaną, w terminie do 1 roku od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna pod warunkiem zastąpienia ich nowymi nasadzeniami, zgodnie z planem nasadzeń zastępczych;
- w pkt III zezwolił na przesadzenie 2 sztuk drzew liściastych w terminie do 1 roku od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna;
- w pkt IV zezwolił na usunięcie na ww. nieruchomości w terminie 1 miesiąca kiedy decyzja stanie się ostateczna 25 sztuk drzew martwych i powalonych, 20 sztuk drzew bez szans na dalszą wegetację i zagrażających bezpieczeństwu, 6 sztuk krzewów obumarłych i bez szans na wegetację,
- w pkt V, VI, VII i VIII ustalił opłatę za usunięcie drzew wymienionych pkt I i II;
- w pkt IX odroczył termin uiszczenia opłaty ustalonej w pkt. VI, VII i VIII na okres 3 lat;
- w pkt XI odmówił zezwolenia na usunięcie 7 sztuk drzew;
-w pkt XII umorzył postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie 5 sztuk drzew , a także w pkt. XII zobowiązał N.sp. z o.o. S.K.A. do zabezpieczenia na czas realizacji inwestycji drzewostanu przewidzianego do zachowania przed uszkodzeniami mechanicznymi i wyznaczenia stref ochronnych wokół pni drzew oraz przeprowadzenia przed rozpoczęciem prac budowlanych zabiegów pielęgnacyjnych drzew wymienionych w pkt. XI decyzji.
Odwołania od powyższej decyzji wniosły organizacje społeczne - Stowarzyszenie "Z." oraz P.
P. zaskarżonej decyzji zarzucił szereg naruszeń zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na tym terenie, zwłaszcza w zakresie zakazu wycinki drzew, podejmowania działań naruszających równowagę biologiczną, kompensację przyrodniczą, zakazu utwardzania i innego ograniczania przepuszczalności gleby. Podniesiono też, że projekt zagospodarowania nie spełnia podstawowych zasad kształtowania zieleni i kompensacji przyrodniczej. Zdaniem odwołującego się podmiotu na prawach strony przy określaniu terminu wycinki drzew organ pierwszej instancji nie uwzględnił okresu lęgowego ptaków.
Podobnie też Stowarzyszenie "Z." zaskarżonej decyzji zarzucił szereg naruszeń zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na tym terenie, zwłaszcza w zakresie zakazu wycinki drzew, obowiązku kompensacji przyrodniczej, zakazu utwardzania podłoża i prowadzenia robót budowlanych w pobliżu drzewostanu sosnowego.
Nadto też zaskarżonej decyzji zarzucono brak zapisów o uwzględnienie okresu ochronnego dla ptaków i związanego z tym czasowego zakazu wycinki drzew, zgodnie z ustawą o ochronie przyrody.
Podniesiono również, iż plan zagospodarowania zielenią nie uwzględnia warunków oświetlenia oraz szerokości roślin. Zastrzeżenia Stowarzyszenia wzbudziła także okoliczność zaplanowania jako nasadzeń zastępczych trującego cisu pospolitego.
W dalszej kolejności zakwestionowano przesunięcie nasadzeń do 2015 roku, kiedy dysponentem tego terenu będzie już wspólnota mieszkaniowa. Zachodzi obawa, że wówczas nie da się ustalić z czyjej winy obumarły drzewa.
Na koniec Stowarzyszenie "Z." zakwestionowało postanowienie Prezydenta Miasta O. z dnia [...] marca 2012 roku odmawiające wyłączenia ze sprawy Pani M. P.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołań Stowarzyszenia Z. oraz P. od decyzji Prezydenta Miasta O. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 roku, znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W pierwszej kolejności Kolegium odniosło się do zarzutów Stowarzyszenia "Z." wobec postanowienia Prezydenta Miasta O. z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia naczelnika Wydziału Gospodarki Gruntami, Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska M. P. od udziału w przedmiotowym postępowaniu. Zdaniem Składu Orzekającego podniesione przez Stowarzyszenie "Z." okoliczności wyłączenia M.P. nie mieszczą się w dyspozycji art. 24 § 1 k.p.a. pozostaje zatem do rozważenia, czy okoliczności te mogą świadczyć o bezstronności pracownika w rozpatrywaniu sprawy (art. 24 § 3 Kpa).
Nadto też Kolegium nie dostrzegło związku pomiędzy działaniami podejmowanymi przez tego pracownika w komisji przetargowej oraz Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej Miasta O. związanymi ze sprzedażą ww. działek oraz zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a treścią prowadzonego postępowania administracyjnego.
W istocie zarzuty Stowarzyszenia wskazują na nieprawidłowości związane z procedurą przetargu na sprzedaż działek, jak i bezpodstawną zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kolegium jednak stoi na stanowisku, że nie jest jego rolą badanie prawidłowości prowadzenia tych procedur. Wykazanie związku między tymi okolicznościami a przedmiotowym postępowaniem leżało w gestii podmiotu na prawach strony, która ostatecznie tego nie uczyniła.
Z powyższych przyczyn Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta Miasta O. o braku podstaw do wyłączenia M. P. od udziału w prowadzonym postępowaniu.
Organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie dopuszczono jako dowód w sprawie następujące opracowania: 1) "Ocena przyrodniczo-techniczna drzewostanu wielogatunkowego" z lipca 2010 roku, sporządzona przez P.; 2) "Ocena wartości przyrodnicze drzew" wg stanu w okresie IX-X 2010 sporządzona przez rzeczoznawcę [...] ds. leśnictwa J. S. w dniu 16 listopada 2010 roku; 3) "Inwentaryzacja i gospodarka drzewostanem oraz ekspertyza dendrologiczna przy wykorzystaniu sonicznego tomografu komputerowego metody SIA" z grudnia 2011 roku, sporządzona przez W.K. [...].
Kolegium podniosło, iż szczegółowe wnioski płynące z tych opracowań przytoczone zostały w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji i organ za niepotrzebne uznał ich powtórne powtarzanie.
Zdaniem Kolegium z wszystkich tych dokumentów wynika jeden ogólny wniosek, iż stan drzewostanu występujący na ww. działkach jest bardzo zły. W ostatniej z przywołanych opinii, uzupełnionej o brakujący dokument w toku postępowania odwoławczego, wprost wynika, że na 155 zainwentaryzowanych drzew 24 są martwe lub powalone, 47 jest w złym, a 29 złym/średnim stanie zachowania. Z 20 krzewów 1 jest powalony, a 4 w złym stanie zachowania. Najwięcej drzew w złej kondycji zdrowotnej stwierdzono u gatunków chronionych właśnie zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - sosny zwyczajnej i klonu jesionolistnego.
Wszystkie zawnioskowane do wycięcia sosny pospolite mają bardzo zły stan zdrowotny - zidentyfikowano u nich występowanie opieńkowej zgnilizny korzeni oraz huby. Patogeny te intensywnie przenoszą się pomiędzy sąsiadującymi ze sobą drzewami i powodują biokorozję podstawy pnia.
Po zapoznaniu się z powyższymi opiniami Kolegium stanęło na stanowisku, że jakkolwiek bezwzględny jest nakaz zawarty w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dotyczący ochrony nasadzeń sosny i innych nasadzeń związanych z borami sosnowymi, to jednak trudno uznać aby racjonalny prawodawca za wszelką cenę dążył do ochrony gatunkowej drzew chorych, które przyczyniają się dodatkowo do rozprzestrzeniania się chorób korzeniowych drzew rosnących w okolicy. Stąd też za prawidłowe Kolegium uznaje wyrażenie zgody na wycięcie tych drzew. Zwłaszcza, że kompensacja przyrodnicza przyczyni się do wprowadzenia na teren ww. działek odporniejszego gatunku sosny (pinius nigra).
Kolegium zauważyło, iż każdej ze stron służy prawo do podważenia wiarygodności dowodu jakim jest opinia eksperta, na przykład w postaci opinii sporządzonej przez inną niż autorzy opinii osobę posiadającą odpowiednią wiedzę jednak w niniejszym postępowaniu taka opinia, czy też inny dokument wskazujący na ewentualną wadliwość opracowań dotyczących stanu zdrowotnego drzew nie został przez podmioty na prawach strony przedstawiony.
Za wystarczający Kolegium uznało projekt nasadzeń zastępczych. W ocenie organu pozwoli on na zrekompensowanie ubytków w drzewostanie powstałych w wyniku wykonania badanej decyzji.
W odpowiedzi zaś na zarzuty związane z nieprawidłowościami dotyczącymi projektu nasadzeń zastępczych wyjaśnić trzeba, że w tym zakresie Kolegium zwróciło się o udzielenie wyjaśnień do organu pierwszej instancji. W wyniku przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego uzyskano stanowisko autorów tego projektu - E. i M. K. [...] Kompleksowe usługi ogrodnicze odnośnie trzech newralgicznych kwestii: 1) wprowadzenia w ramach nasadzeń cisu; 2) warunków oświetleniowych i szerokości roślin; 3) możliwości posadowienia roślin na gruncie utwardzonym.
Z uzyskanych wyjaśnień wynika, że cis jest gatunkiem objętym ochroną gatunkową. Na dzień dzisiejszy żadna norma nie zakazuje nasadzenia cisa. Co więcej jest to roślina ciesząca się dużą popularnością wśród ogrodników. Przyznano, że cis budzi obawy wśród rodziców dzieci przez swoje czerwone owoce. Owoce te są zjadane przez patki i nie zawierają żadnych trujących związków. W projekcie nasadzane cisy to klony męskie nie wydające owoców. Zauważono także, że w otoczeniu człowieka jest mnóstwo roślin trujących (jarząb, robinia, konwalia), a nikt ich z otoczenia nie eliminuje. Wyjaśniono, że warunki oświetleniowe i docelowe roślin zostały zaprojektowane zgodnie z ich wymaganiami świetlnymi. Szerokość roślin można korygować, w zależności od oczekiwań przyszłych mieszkańców.
Na koniec w odniesieniu do ostatniego zarzutu podano, że rośliny zostały zaprojektowane w miejscach przeznaczonych pod zieleń - są to miejsca nieutwardzone. Nasadzenie roślin wymaga jednak, co oczywiste, oczyszczenia i przekopania terenu pod nowe nasadzenia. Na uznanie nie zasługuje także zarzut braku uwzględnienia przy ustaleniu terminu wycięcia drzew okresu lęgowego ptaków.
Organ odwoławczy wskazał, iż prawdą jest, że na terenie ww. działek odnotowano występowania ptasich gniazd, niemiej jednak z uzupełnienia "Oceny wartości przyrodnicze drzew" wg stanu w okresie IX- X 2010 sporządzonej przez rzeczoznawcę [...] ds. leśnictwa J. S. w dniu 16 listopada 2010 roku, wynika, że na terenie tym nie stwierdzono występowania chronionych gatunków zwierząt, roślin i grzybów.
Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego przesunięcia nasadzeń do 2015 r., kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów odracza, na okres 3 lat od dnia wydania zezwolenia, termin uiszczenia opłaty za ich usunięcie, jeżeli zezwolenie przewiduje przesadzenie ich w inne miejsce lub zastąpienie innymi drzewami lub krzewami. Ustalony termin wynika zatem wprost z przepisu prawa więc brak jest podstaw do uznania, że został on wyznaczony nieprawidłowo.
Zdaniem Kolegium prawidłowo zobowiązano inwestora do wyznaczenia wokół pni drzew stref ochronnych a także zakazano utwardzania gleby w promieniu 1 m wokół pni. Nadto też wprowadzono zakaz poruszania się w strefach ochronnych ciężkim sprzętem.
Pismem z dnia 25 stycznia 2012 r. Stowarzyszenie Z. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, iż Kolegium w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., uchylającej poprzednią decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r. zezwalającą na wycięcie drzew na działce nr nr ew. [...] i [...] obręb, wskazało że organ wydający decyzję, nie może wykraczać poza ramy stanowionego prawa, w tym wypadku miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Zdaniem strony skarżącej organy dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem art. 80 k.p.a., albowiem powołały się wyłącznie na opinie korzystne dla inwestora, pomijając opinię dendrologiczną biegłego Wojewody [...] w zakresie ochrony przyrody z dnia 28 czerwca 2000 r. , mgr. Inż. Z. C., z której wynika iż drzewa będące przedmiotem decyzji były umyślnie zatruwane przez "nieznanego sprawcę" poprzez nawiercenie i podawanie środków chemicznych, największym sosnom na działce oraz podlanie środkami chemicznymi, kilku mniejszych drzew. Opinia ta precyzowała czas podania trucizny, był to okres po przejęciu własności działki przez dewelopera. W tym czasie starał się on o zezwolenie na wybudowanie wieżowca, w którego obrysie, znajdowała się część zatrutych drzew.
Skarżące stowarzyszenie podniosło, iż nie było stanie przedstawić opinii wykonanej na ich zlecenie z uwagi na bardzo wysokie koszty związane ze sporządzeni takiej opinii.
Odnosząc się do stanu drzew stowarzyszenie podniosło, iż występowanie opieńkowej zgnilizny korzeni, oraz huby, nie są wystarczającym powodem do usuwania drzewostanu z działek, bowiem oba te grzyby są bardzo częstym pasożytem nie tylko w mazowieckich, ale i otwockich miejskich lasach, a nie ma praktyki usuwania z tego powodu kompleksów leśnych. W otwockich miejskich lasach występują dość licznie inne grzyby które w swej istocie zawsze na jakiś korzeniach muszą pasożytować np. olszówki, kanie, maślaki, podgrzybki, gąski.
Zdaniem skarżącego nie ma dowodów na twierdzenie Kolegium, iż "trudno uznać by racjonalny prawodawca, za wszelką cenę dążył do ochrony gatunkowej drzew chorych, które przyczyniają się dodatkowo do rozprzestrzeniania się chorób korzeniowych drzew rosnących w okolicy". W zgromadzonych materiałach, nie ma dokumentów, które by potwierdzały, rozprzestrzenianie się patogenów na działki otaczające deweloperską działkę [...] i [...] obręb [...]. Organ nie wydawał żadnych zezwoleń na wycinkę drzew na przyległych działkach. Przyroda ma natomiast olbrzymie zdolności regeneracyjne.
W ocenie skarżącego nasadzenia zastępcze nie rekompensują strat przyrodniczych związanych z wycinką drzew. W zamian za dojrzałe drzewa, o dużej powierzchni asymiiacyjnej (dostarczającej tlen) ma być zasadzona "zielona galanteria". Jedynym wyjątkiem jest kilka sztuk sosny czarnej, ale i te jak wyjaśniono w toku postępowania egzemplarze sosny czarnej będą przycinane by nie niszczyć elewacji budynku.
Organ powinien wykazać, że stan drzew wnioskowanych do wycinki jest rzeczywiście gorszy, niż innych drzew rosnących w mieście. Organ mógł zwrócić się do dewelopera o takie uzupełnienie opinii i wskazać drzewa na innych osiedlach do przebadania sonograticznego.
Ponadto decyzja zezwalająca na wycięcie drzew powinna także uwzględniać okres lęgowy ptaków, opinia K., wyraźnie wskazywała na potrzebę okresu wstrzymania się od wycinki ze względu na istnienie śladów licznych gniazd. Zdaniem Kolegium jednak ustawa o ochronie przyrody chroni tylko lęgi ptaków chronionych prawnie, a ich występowanie nie zostało stwierdzone w opinii J.S. Strona skarżąca zwróciła jednak uwagę, że wiele ptaków chronionych rozpoczyna swą migracje w sierpniu, dlatego fakt braku ptaków chronionych w opinii z połowy listopada nie świadczy o tym, iż nie są one mieszkańcami tego terenu. Dlatego zarzut o potrzebie ochrony okresu lęgowego ptaków w zaskarżonej decyzji jest zdaniem skarżącego stowarzyszenia zasadny.
Zarzucono ponadto, iż Kolegium nie rozważyło uwag stowarzyszenia formułowanych w kierowanych do organu pismach.
Zdaniem strony skarżącej decyzja o wycince drzew była przedwczesna, a organ powinien najpierw wykorzystać wszelkie sposoby, by przywrócić da zdrowia osłabione drzewa. Wobec potwierdzonej w opiniach biegłych braku troski o posiadane drzewa i masowego ich wysychania, organ powinien w pierwszym rzędzie dążyć do ustalenia przyczyn obumierania drzew, z uwzględnieniem faktu, iż skoro już doszło do podlewania trucizną niewygodnych dla dewelopera drzew, proceder ten może dalej trwać, wobec gwałtownego pogarszania się zdrowotności drzew. Organ nie podjął takich czynności.
Stowarzyszenie zaskarżyło też postanowienie Prezydenta O., odmawiające odsunięcia od sprawy naczelnika M. P., wskazując na stronniczość i brak kompetencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Jak zasadnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na wstępie swojej decyzji ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) ma celu zapewnienie realizacji celów ochrony przyrody, Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ww. ustawy określa obowiązek dbania o przyrodę, będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym spoczywa m.in. na organach administracji publicznej.
Zezwolenie na usunięcie drzew jest wyjątkiem od reguły ich zachowania jako elementu przyrody, podlegającego ochronie prawnej.
Wniosek o usuniecie drzew winien spełniać przesłanki z art. 83 ust. 4 ww. ustawy i zawierać:
- nazwę i siedzibę właściciela nieruchomości;
- tytuł prawny władania nieruchomością;
- nazwę gatunku drzewa;
- obwód pnia drzew, mierzonego na wysokości 130 cm; -przeznaczenie terenu, na którym rosną drzewa;
- przyczynę i termin usunięcia drzew.
Wniosek inwestora o zezwolenie na usunięcie drzew z terenu inwestycji nie ma mocy wiążącej organ administracyjny w tym znaczeniu, iż skutkuje jego pozytywnym załatwieniem. Prawidłowo sporządzony wniosek odpowiadający przepisowi art. 83 ust. 4 ustawy, otwiera jedynie drogę postępowania administracyjnego.
Decyzja w tym przedmiocie ma zatem charakter uznaniowy.
Ocena występowania w konkretnej sprawie przesłanek do wydania zezwolenia może być dokonana tylko po wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, bowiem celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie indywidualnej. Rozstrzygnięcie takie możliwe jest wtedy, gdy organ administracji państwowej - zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) - podejmie wszelkie czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organ odwoławczy nie dokonał oceny występowania w przedmiotowej sprawie przesłanek do wydania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody oceniły z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art.107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazano, że obowiązkiem organu pierwszej instancji było przede wszystkim ustalenie, czy możliwe jest wydanie decyzji pozytywnej na usunięcie drzew w świetle zapisów obowiązującego na tym terenie planu zagospodarowania przestrzennego.
Zauważyć jednak należy, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.) i polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie organu II instancji jest bowiem takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Nie spełnia powyższego wymogu jedynie kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz .Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2005r. , s. 96- 97, por. także wyr. NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35; wyr. NSA z dnia 19 lipca 2001 r.? V SA 3872/00, niepubl.). Dlatego właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyr. NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 112/98, niepubl.; wyr. NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). Chodzi zatem o to, by "przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (uzasadnienie uch. SN z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż także obowiązkiem organu drugiej instancji było ustalenie, czy możliwe jest wydanie decyzji pozytywnej na usunięcie drzew w świetle zapisów obowiązującego na tym terenie planu zagospodarowania przestrzennego.
Jak wynika z zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren pomiędzy ulicami [...],[...],[...],[...] w obrębie [...] w O. zatwierdzonego uchwała Nr [...] Rady Miasta O. dnia [...] marca 2005 roku (Dz.Urz. Woj. [...] Nr [...] z [...] maja 2005 roku poz. 3285) przedmiotowe działki nr [...] i [...] znajdują się w strefie zabudowy usługowo - mieszkaniowej i usługowej.
Z ustaleń ogólnych tego planu wynika, że za najcenniejszy element zagospodarowania przestrzennego uznaje się reliktowe zadrzewienia sosny - pozostałości po borze sosnowym, które chroni się poprzez zakazy, nakazy, dopuszczenia i ograniczenia - zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego. Z kolei ze względu na ochronę i wzmocnienie walorów uzdrowiskowych O., ochronę charakterystycznego dla tej części miasta krajobrazu kulturowego oraz ochronę ładu przestrzennego plan ustala: 1) ochronę drzewostanu sosnowego, zadrzewień przyulicznych oraz wartościowych pojedynczych drzew poprzez: a) zakaz wycinki, b) zakaz utwardzania i innego ograniczania przepuszczalności gleby w promieniu 1 m od pnia, c) zakaz prowadzenia robót ziemnych w odległości mniejszej niż 1,5 m od pnia, d) obowiązek opracowania i zaopiniowania inwentaryzacji drzewostanu i projektu gospodarki drzewostanem przed przystąpieniem do prac prowadzących do zmiany warunków wegetacji roślin; 2) nakaz stosowania roślin charakterystycznych dla zbiorowiska borów sosnowych oraz zastępczych dla tych zbiorowisk przy urządzaniu terenów publicznych i terenów zielni towarzyszącej. Jednocześnie w planie dopuszczono odstępstwa od powyższych zasad jedynie w sytuacji realizacji niezbędnych inwestycji celu publicznego.
W warunkach rozpatrywanej sprawy Kolegium uznało, że planowane zamierzenie budowlane nie jest niezbędną inwestycją celu publicznego, a zatem możliwość wydania zezwolenia na wycięcie wnioskowanych drzew powinna być rozpatrywana przy respektowaniu zakazów wynikających z ogólnych ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem w pierwszej kolejności uwzględniony powinien być zakaz wycinki drzewostanu sosnowego sformułowany w pkt 6.1 lit. a planu.
Ponadto z ustaleń ww. planu wynika, że poprzez zakaz wycinki chronione powinny być także zadrzewienia przyuliczne oraz wartościowe pojedyncze drzewa.
Tymczasem z decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, iż w punkcie I i II zezwolono na wycięcie 64 drzew i 7 sztuk krzewów jako kolidujących z planowaną inwestycją i w odróżnieniu od punktu IV decyzji nie wskazano, iż są drzewa martwe lub powalone, bez szans na dalszą wegetację.
W ocenie Sądu nie jest, więc jasne dlaczego w świetle jednoznacznych zapisów planów obowiązującego na tym obszarze planu udzielono zezwolenia na wycięcie ww. drzew i krzewów.
Za niewystarczające przy tym uznać należy stanowisko organu odwoławczego które stwierdza, iż stan drzewostanu występującego na przedmiotowych działkach jest zły lub średni.
O ile zgodzić należy się zez stanowiskiem kolegium, iż racjonalny prawodawca za wszelką cenę nie będzie dążył do ochrony gatunkowej drzew chorych, bez szans najdalszą wegetację, które przyczyniają się dodatkowo do rozprzestrzeniania się chorób korzeniowych drzew rosnących w okolicy, to jednocześnie wobec jednoznacznych zapisów planów dotyczących ochrony drzew organ odwoławczy powinien w sposób nie budzący wątpliwości wykazać, iż konkretne drzewa przeznaczone do wycinki spełniają powyższe kryteria, Rozważania w tym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Strona skarżąca zarzucała w toku postępowania i wniesionej do Sądu skardze, iż w zgromadzonych materiałach, nie ma dokumentów, które by potwierdzały, rozprzestrzenianie się patogenów na działki otaczające działki [...] i [...] obręb [...]. Organ nie wydawał żadnych zezwoleń na wycinkę drzew na przyległych działkach. Przyroda ma natomiast olbrzymie zdolności regeneracyjne. Ponadto słaby czy zły stan drzewa nie oznacza, iż nie ma możliwości podjęcia działań mających na celu poprawę stanu tego drzewostanu. W ocenie Sądu powyższych okoliczności organ odwoławczy nie rozważył.
Ponadto zdaniem Sądu za niedopuszczalne w świetle art. 15 k.p.a. uznać należy stanowisko organu odwoławczego, który uznaje jako decydujący materiał dowodowy w sprawie opinie dotyczące oceny przedmiotowego drzewostanu, a następnie uchyla się od oceny tego materiału na podstawie art. 80 k.p.a. Zdaniem organu skoro wnioski płynące z tych opracowań przytoczone zostały w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji brak jest potrzeby ich powtórnego powtarzania.
Zauważyć w tym miejscy należy, iż sporządzone w sprawie opinie: 1) "Ocena przyrodniczo-techniczna drzewostanu wielogatunkowego" z lipca 2010 roku, sporządzona przez [...] J.S.; 2) "Ocena wartości przyrodnicze drzew" wg stanu w okresie IX-X 2010 sporządzona przez rzeczoznawcę [...] ds. leśnictwa J. S. w dniu 16 listopada 2010 roku; 3) "Inwentaryzacja i gospodarka drzewostanem oraz ekspertyza dendrologiczna przy wykorzystaniu sonicznego tomografu komputerowego metody SIA" z grudnia 2011 roku, sporządzona przez W.K. [...], są dowodami i organ rozpoznając sprawę nie może ograniczyć się do przytoczenia ich treści i wniosków z nich płynących. Organ odwoławczy tak jak organ pierwszej instancji powinien dokonać ich oceny w świetle art. 80 k.p.a., a w razie dostrzeżenia pewnych niejasności czy braków opinii może żądać od rzeczoznawcy uzupełnienia tego dokumentu albo wyjaśnień co do jego treści.
Obowiązkiem organu odwoławczego było również szczegółowe odniesienie do zarzutów skarżącego stowarzyszenia kierowanych pod adresem sporządzonych opinii oraz kwestii nieuwzględnienia opinii dendrologicznej biegłego Wojewody [...] w zakresie ochrony przyrody z dnia 28 czerwca 2000 r. , mgr. Inż. Z. C., co do przyczyn obumierania drzew. Bez znaczenia przy tym jest fakt, iż Stowarzyszenie nie przedstawiło własnej opinii, jak wyjaśniło z przyczyn finansowych.
Stanowisko organu co do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego wraz z odniesieniem się do stawianych zarzutów powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wskazać należy, że prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa.
Odnosząc to do przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji - nie sprostał opisanym wyżej wymogom.
Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono.
W tym stanie rzeczy - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzeczono jak w sentencji wyroku. Ponadto na podstawie art. 152 Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło