IV SA/Wa 407/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant ref. Natalia Berkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej na rzecz skarżącego M. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019r. znak [...]Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (dalej organ) po rozpatrzeniu wniosków J. K. oraz M. G. (dalej skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej, decyzją tego organu z dnia [...] stycznia 2019 r. znak: [...], odmawiającą uchylenia decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...] udzielającej Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, rozbiórkę urządzeń wodnych oraz szczególne korzystanie z wód - wprowadzanie wód opadowych i roztopowych pochodzących z dachu budynku pompowni "[...]" oraz terenu utwardzonego - placu postojowego przed budynkiem pompowni do wód Kanału [...], dla przedsięwzięcia pn. "[...]", gm. [...], pow. [...], m. [...], woj. [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan sprawy był następujący: W dniu [...]sierpnia 2016 r. r. Marszałek Województwa [...] wydał decyzję znak: [...]udzielającą Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, rozbiórkę urządzeń wodnych oraz szczególne korzystanie z wód polegające na wprowadzaniu ścieków - wód opadowych i roztopowych pochodzących z dachu budynku pompowni "[...]" oraz terenu utwardzonego - placu postojowego przed budynkiem pompowni do wód Kanału [...], dla przedsięwzięcia pn. "[...]". Decyzja została prawidłowo doręczona stronom postępowania i w terminie przewidzianym prawem nie wniesiono od niej środków zaskarżenia. Do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w [...] wpłynęły wnioski – w tym m.in. M. G. z dnia 7 grudnia 2016 r. - w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną. Marszałek Województwa [...]wznowił ww. postępowanie, a w dniu [...] stycznia 2019 r. Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wydał decyzję znak: [...], którą odmówił uchylenia wyżej opisanej decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...]. Wnioskiem z dnia 13 lutego 2019 r. M. G. wystąpił do tut. organu o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawiając szereg argumentów za uznaniem go za stronę w postępowaniu zakończonym decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r, znak: [...]. Powyższe Skarżący wywiódł z okoliczności, że grunt stanowiący jego własność zlokalizowany jest na obszarze polderu w znaczeniu potocznym, a nie polderu rozumianego jako urządzenie wodne. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...], którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. znak: [...]. o odmowie uznania m.in. M. G.za stronę postępowania zakończonego decyzją znak: [...], Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na brzmienie art. 127 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne określający, jakie podmioty uzyskują status strony w postępowaniach w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Wskazał, że w toku postępowania przeprowadzono badanie czy działka nr ewid. [...]obręb [...], m. [...], której właścicielem jest M. G. położona jest w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych, a tym samym, czy skarżący posiada przymiot strony postępowania na podstawie art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa wodnego z 2001 r. Powyższy przepis uzależnia status strony od tego czy określony podmiot jest właścicielem powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Organ podkreślił, że ustawa Prawo wodne z 2001 r. nie precyzuje pojęcia polderu. Obszar, na którym zlokalizowana jest nieruchomość oznaczona jako działka nr ewid. [...]obręb [...], m. [...], której właścicielem jest Pan M. G. nie jest otoczony wałami, co nie ulegnie zmianie także po przebudowie i wykonaniu wałów objętych zakresem zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że sposób regulowania stanu wód nie był przedmiotem postępowania Marszałka Województwa [...] ani obecnego postępowania, a przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] była przebudowa istniejących urządzeń wodnych - wałów oraz wykonanie nowych wałów na dalszym odcinku, a nie zaś wykonanie polderu i późniejsze korzystanie z niego. Szczególnym korzystaniem z wód, na które było udzielone powyższe pozwolenie wodnoprawne, jest jedynie wprowadzanie wód opadowych i roztopowych z dachu budynku pompowni "[...]" oraz placu utwardzonego przed budynkiem pompowni do wód - Kanału [...]. Zatem zasięg oddziaływania planowanej inwestycji był wyznaczony adekwatnie do rodzaju planowanych prac, tj. obejmował jedynie zasięg planowanych do wykonania urządzeń wodnych i zasięg planowanego odprowadzania wód do Kanału [...]. Z takim stanowiskiem nie zgodził się skarżący, zarzucając decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] grudnia 2019r. znak [...] naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, mających wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, tj.: a) art. 7 kpa i art. 77 kpa polegające na zaniechaniu obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego do jej załatwienia, które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy b) art 7 kpa, art. 77 kpa w zw. z art. 84 kpa polegające na zaniechaniu obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego do jej załatwienia, w szczególności na ustaleniu, czy teren o którym mowa w zaskarżonej decyzji może być uznany za polder przeciwpowodziowy, tj. stwierdzenie, czy wlewanie się tej wody na jego teren jest efektem jego funkcji wynikającej z art. 9 ust 1 pkt 19 p.w., jako urządzenia wodnego przystosowanego do pełnienia takiej właśnie funkcji, które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a nadto czy można w ogóle mówić o polderze w sytuacji kiedy jak wynika z uzasadnienia decyzji nie jest ona z jednej strony niczym ograniczony, a zatem nie ma granicy, podczas gdy w literaturze nie figuruje pojęcie tzw. polderu otwartego c) art. 35 i 36 kpa poprzez permanentną zwłokę w rozpoznawaniu sprawy i nie informowanie o terminie jej rozpoznania i przyczynach takiego stanu rzeczy. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o: 1. uchylenie w całości decyzję Ministra Gospodarski Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Gospodarski Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...] odmawiającą uchylenia decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] udzielającej Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, rozbiórkę urządzeń wodnych oraz szczególne korzystanie z wód - wprowadzanie wód opadowych i roztopowych pochodzących z dachu budynku pompowni "[...]" oraz terenu utwardzonego - placu postojowego przed budynkiem pompowni do wód Kanału [...], dla przedsięwzięcia pn. "[...]" 2. uchylenie w całości decyzji Ministra Gospodarski Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...] odmawiającą uchylenia decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] udzielającej Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, rozbiórkę urządzeń wodnych oraz szczególne korzystanie z wód - wprowadzanie wód opadowych i roztopowych pochodzących z dachu budynku pompowni "[...]" oraz terenu utwardzonego - placu postojowego przed budynkiem pompowni do wód Kanału [...], dla przedsięwzięcia pn. "[...]" 3. uchylenie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...] udzielającej Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, rozbiórkę urządzeń wodnych oraz szczególne korzystanie z wód - wprowadzanie wód opadowych i roztopowych pochodzących z dachu budynku pompowni "[...]" oraz terenu utwardzonego - placu postojowego przed budynkiem pompowni do wód Kanału [...], dla przedsięwzięcia pn. "[...]" 4. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ ze wskazaniem wytycznych co do sposobu postępowania 5. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, bowiem Sąd stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). W niniejszej sprawie przesłanka uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego wynika z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i jest nią okoliczność, że strona bez własnej winy mogła nie brać udziału w postępowaniu. Gwarantowana w art. 10 § 1 Kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności proceduralnych w obronie swoich interesów. W kontrolowanej sprawie krąg stron postępowania prowadzonego z wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego został określony w art. 127 ust. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121, z późn. zm.). Słusznie zauważył organ, że w postępowaniach wodnoprawnych inaczej definiuje się stronę niż w każdym innym postępowaniu toczącym się według ogólnych reguł postępowania administracyjnego określonych w art. 28 kpa. Zgodnie bowiem z zapisami art. 127 ust.7 ww. ustawy, stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest: 1. wnioskodawca ubiegający się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, 2. właściciel wody w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub zamierzonych do wykonania urządzeń wodnych, 3. właściciel urządzeń kanalizacyjnych, do których będą wprowadzone ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, 4. właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, 5. właściciel powierzchni ziemi położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, 6. uprawniony do korzystania oraz uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Skarżący wywodził swój przymiot strony z brzmienia pkt 5 powołanego przepisu wskazując, że dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości – działki nr [...] obręb [...], m. [...] – będącej w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Sąd nie podzielił stanowiska organu, że skarżący nie spełnia przesłanki wskazanej w ostatnio powołanym przepisie, bowiem jego działka zlokalizowana jest poza zasięgiem oddziaływania planowanej przebudowy [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka położenia w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych jest przesłanką legitymacyjną, a więc jej ustalenie nie może prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia części sprawy co do istoty. Dla przyjęcia, że przesłanka legitymacyjna została spełniona, nie jest zatem konieczne ustalenie, że planowane wykonanie urządzenia wodnego faktycznie, realnie i bezpośrednio będzie oddziaływać na daną nieruchomość. W tym zakresie konieczne i wystarczające jest ustalenie, że planowane prace związane z wykonaniem urządzenia wodnego co najmniej mogą choćby pośrednio oddziaływać na daną nieruchomość sąsiednią. Nie ma znaczenia również, czy inwestycja wpływ będzie miała na całość, czy tylko na część nieruchomości położonej w zasięgu jej oddziaływania. Dla oceny, czy w sprawie doszło do naruszenia art. 127 ust.7 pkt 5 ustawy prawo wodne, niezbędne było sprawdzenie lokalizacji nieruchomości skarżącego w odniesieniu do terenu całego przedsięwzięcia wyznaczonego liniami rozgraniczającymi, jak też poszczególnych budowli przeciwpowodziowych objętych inwestycją pn. "[...]". Na podkreślenie zasługuje okoliczność nie kwestionowana przez organ, że "[...]" jest jedną z inwestycji, przeprowadzanych metodą etapowania. W wyniku realizacji tych inwestycji działka skarżącego oznaczona nr [...] znalazła się w obszarze tzw. międzywału i polderu przewidzianego do przebudowy i zwiększenia jego powierzchni z ok. 200 ha do 400 ha, a więc stała się częścią inwestycji, podczas gdy wcześniej leżała poza polderem i została na podstawie stosownych decyzji zagospodarowana poprzez urządzenie stawów budowlanych, wybudowanie domu letniskowego oraz domu jednorodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca 2018r., sygn. akt II OSK 1015/18, zaakceptował stanowisko skarżącego wyrażone w odrębnym postępowaniu, że zrealizowanie – w tym przypadku - zaprojektowanych wałów przeciwpowodziowych trwale zmieni charakter jego nieruchomości, stwarza zagrożenie zalania wodami powodziowymi nowo budowanego budynku, który znajdzie się ok. 1,5 m poniżej korony wału. W ocenie NSA, zaprezentowanej w przywołanej sprawie, zasadniczym zagadnieniem stała się właśnie potrzeba określenia oddziaływania przedmiotowej inwestycji na nieruchomość skarżącego wobec objęcia jej terenem polderu przeciwpowodziowego oraz wskutek budowy wału przeciwpowodziowego. Rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej aspekcie, tj. mając na względzie, że inwestycja pn. "[...]" jest jednym z etapów większego przedsięwzięcia, Sąd podzielił zaprezentowane wyżej stanowisko, że w niniejszej sprawie kluczowe było rozstrzygnięcie, czy z uwagi na charakter budowli przeciwpowodziowych objętych wszystkimi etapami przedsięwzięcia działka nr [...]. obręb [...], m. [...] należąca do skarżącego znajdzie się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Takich wyjaśnień organ nie przeprowadził, co w konsekwencji spowodowało, że jego stanowisko co do braku przesłanek wskazanych w art. 127 ust.7 pkt 5 ustawy prawo wodne okazało się przedwczesne. W tych okolicznościach należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ obowiązków wynikającemu z art. 7, art. 77 oraz art. 84 kpa za słuszne. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 35 oraz art. 36 kpa, należało wskazać, że bezczynność albo przewlekłość Sąd bada w odrębnym postępowaniu. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za słuszne zarzuty skargi i mając powyższe na uwadze, w oparciu o podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku.