IV SA/Wa 408/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Maria Rzążewska, po rozpoznaniu w dniu 29 października 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi z dnia [...] lipca 2003r. Nr [...] 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T. S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu wniosku T. S. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Nr [...] z dnia [...] lipca 2003r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] sierpnia 1959r. Nr [...] i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lutego 1959 roku Nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa gruntów o powierzchni ok. 0,56 ha, położonych w P., stanowiących b. własność Z. S. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z akt sprawy przejęcie przedmiotowej nieruchomości rolnej na rzecz Państwa nastąpiło na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz.U. Nr 17, poz.71), zgodnie z którym przejęcie nieruchomości rolnych i leśnych, na rzecz Państwa mogło nastąpić, jeżeli przejmowana nieruchomość objęta została we władnie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy tj. 5 kwietnia 1958r. i nadal znajdowała się w jego władaniu, lub zastała przekazana przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, iż przedmiotowe grunty zostały objęte we władanie Państwa i przekazane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. w użytkowanie osobie fizycznej na podstawie umowy dzierżawy i taki stan faktyczny istniał zarówno w dacie wejścia w życie ustawy, jak i wydania decyzji z dnia [...] lutego 1959r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa. Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. ( następca prawny Z. S.), domagając się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Nr [...] z dnia [...] lipca 2003r. Zdaniem skarżącego decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszają art. 7, art. 77 § 1, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia i przedstawienia dowodów, świadczących o tym, że przedmiotowa nieruchomość została objęta przez Państwo we władanie w 1945r, jak również zaniechanie zebrania i oceny dowodów, którymi są: - dokumenty potwierdzające przyjmowanie przez Skarb Państwa podatków z przedmiotowej nieruchomości od chwili jej nabycia w 1951r. przez Z. S., świadczących o samoistnym posiadaniu przez nią niniejszej nieruchomości, - odpisy z umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Z. S., a W. B. W odpowiedzi na skargę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i niezależnie od podniesionych w niej zarzutów, dokonuje w pierwszej kolejności kontroli legalności zaskarżonych aktów w tym między innymi pod względem właściwość organu ją wydającego. Zgodnie bowiem z art. 19 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wydanie zaś przez nie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 kpa jest podstawą do stwierdzenia jej nieważności. W niniejszej sprawie, kontrolowane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenie Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] sierpnia 1959r. Nr [...] utrzymało w mocy orzeczenie Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] lutego 1959 roku Nr [...], w sprawie przejęcia na własność Państwa gruntów o powierzchni ok. 0,56. O tym, jaki organ był właściwy do orzekania w sprawie przejmowania nieruchomości na własność Państwa w dacie wydania niniejszego orzeczenia stanowił art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz. U. Nr 17, poz.71), zgodnie z którym o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa orzekał organ administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej. Ustawa ta została znowelizowana ustawą z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzaniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz. U. Nr 10, poz. 56), która na mocy art1 pkt 1 wprowadziła zmianę tytułu poprzednio obowiązującej ustawy nadając jej brzmienie: ,,o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego", artykuł ten został zmieniony. Zgodnie z art. 9 ust. 3 znowelizowanej ustawy organem właściwym do orzekania o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa stały się terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami stopnia podstawowego. Organy te przestały zaś istnieć z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz.291 z późn. zm.), a ich kompetencji przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz organy administracji rządowej. Zgodnie z art. 5pkt 7 b ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz.198 ze zm.), właściwymi w sprawie orzekania w sprawie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa z ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, stały się rejonowe organy rządowej administracji ogólnej. Artykuł ten został następnie skreślony art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1998r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz.1126 z późn. zm). W obowiązującym obecnie systemie prawnym brak jest więc przepisów materialnoprawnych pozwalających na przejmowanie przez Państwo, mocą decyzji administracyjnych nieruchomości objętych w posiadanie Państwa przed 5 kwietnia 1958r. Nie istnieją również organy, które wydały kontrolowaną w postępowaniu nadzorczym decyzję. Wobec powyższego należy domniemywać, iż w przypadku istnienia przepisów regulujących kwestie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa organem właściwym do orzekania w I instancji w tego rodzaju sprawach byłby obecnie starosta. Zgodnie bowiem z art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998r.-Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 ze zm) do właściwości starosty przechodzą, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jako zadania z zakresu administracji rządowej, określone w przepisach zadania urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej. Wobec powyższego należy przyjąć, iż zgodnie z art. 17 pkt 1 kpa organami wyższego stopnia są w niniejszej sprawie samorządowe kolegia odwoławcze. Zgodnie zaś z art. 157 § 1 kpa należy przyjąć, iż organem właściwym do stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L., jest ze względu na właściwość miejscową Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. Stosownie bowiem do tego artykuły wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej rozpoznaje organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze- te organy. Oznacza to, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie był organem właściwym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie. Zaskarżone decyzje zostały więc wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, przez co dotknięte są one z mocy art.156 § 1 pkt 1 wadą nieważności. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 119 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) postanowił jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.