IV SA/Wa 408/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia NSA Otylia Wierzbicka, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec /spr./, Protokolant Elżbieta Granatowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nieważności zatwierdzenia projektu scalenia gruntów - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].08.2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2003r., w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...].09.1970 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia wsi T., P., P., W. i Z. gm. T., w części dotyczącej działki nr [...], o pow. 0,02 ha, położonej w T. przy ul. [...], wykazanej po scaleniu w pozycji rejestrowej - drogi publiczne. Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...].09.1970 r. następca prawny jej byłego właściciela - M. T. zarzucił tej decyzji naruszenie art. l ust. 3 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 24.01.1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, który stanowił, iż grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza), czego nie dopełniono w przypadku jego poprzednika prawnego (dziadka -W. S.), współwłaściciela w Vi części przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...].10.2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...].09.1970r. Wydając tej treści rozstrzygnięcie miał na względzie fakt zakończenia w 1966 r. przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Urządzeń Terenów Rolnych L. prac związanych z klasyfikacją gruntów i założeniem dla wsi T. operatu ewidencji gruntów. Stan posiadania i użytkowania został wówczas pomierzony i ujawniony w rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym obrębu T. W efekcie wyodrębniono działkę o nr [...] i pow. 0,13 ha należącą do następczyni prawnej W. S. - L., ujawniając w pozycji rejestrowej jej męża S. T., działkę o nr [...] i pow. 0,14 ha ujawniając jako właścicielkę drugą córkę W. S. - S. oraz działkę nr [...] o pow. 0.02 ha, którą wykazano w pozycji rejestrowej - drogi publiczne. Organ I instancji zaznaczył, że ten stan użytkowania ogłoszono władającym gruntami, wpisy w rejestrze pomiarowo-kwalifikacyjnym zostały przyjęte przez zainteresowanych bez zastrzeżeń. Obręb T. objęto scaleniem w 1969 r. W wyniku postępowania scaleniowego na działkach tych nie nastąpiły żadne zmiany w stosunku do stanu sprzed scalenia, dokonano jedynie zmiany numeracji działki nr [...] o pow. 0,02 ha na działkę nr [...]. Nadto Wojewoda podkreślił, że w czasie prac uwłaszczeniowych przeprowadzonych w T. w 1978 r., w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, strony nie kwestionowały faktu, że przedmiotowa droga wykazana jest w pozycji drogi publiczne (protokół ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego wg stanu posiadania na dzień 4.11.1971 r.) i nie złożyły stosownego wniosku o uwłaszczenie. W zaistniałej sytuacji założone na wniosek właścicieli na podstawie wydanych aktów własności ziemi przez Sąd Rejonowy w T. księgi wieczyste nie obejmują działki nr [...]. W odwołaniu pełnomocnik M. T. zarzucił Wojewodzie niezasadne przypisanie istotnego znaczenia dowodowego protokołowi ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego wg stanu posiadania na dzień 4.11.1971 r., z uwagi na naniesione na nim poprawki i nieomówione skreślenia. Podkreślił także, iż działka nr [...] nigdy nie była w istocie publiczną drogą dojazdową, a podpis ojca skarżącego pod protokołem potwierdza jedynie, że występował on o komasację gruntów rolnych i łąk. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymując w mocy kwestionowaną decyzję stwierdził, iż po przeanalizowaniu sprawy uważa, że ustalenia poczynione przez Wojewodę należy uznać za prawidłowe. Zaznaczył, że przedmiotowa droga stanowi obecnie własność komunalną gminy T. Odnosząc się do zarzutów odwołania podkreślił, że art. 10 ustawy z dnia 24.01.1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów określał, iż stan własności lub posiadania uczestników scalenia gruntów oraz powierzchnię użytków i klas gruntów określa się wg danych uwidocznionych w ewidencji gruntów, a przedmiotowa działka wówczas oznaczona nr [...], już w operacie ewidencji gruntów wsi T. z 1966 r. wskazana była w pozycji rejestrowej - drogi publiczne, podobnie w rejestrze pomiarowo-szacunkowym sprzed scalenia. W operacie tym była zatem wykazana jako droga publiczna już 4 lata przed scaleniem i nie stanowiła gruntu pod zabudowaniami. W skardze pełnomocnik skarżącego raz jeszcze zaznaczył, że faktycznie przedmiotowa droga stanowiła własność ojca skarżącego i nie była drogą publiczną, a jedynie wewnętrzną drogą dojazdową do zabudowań właściciela, a ojciec skarżącego nie wyraził zgody na objęcie scaleniem jego zabudowanej działki. Pełnomocnik skarżącego zarzucił także organom orzekającym w sprawie niedokonania ustaleń na jakiej podstawie prawnej, kto i kiedy wydzielił ją z nieruchomości S. T. i wpisał w rejestrze jako drogę publiczną, zwłaszcza, że nigdy nie przeprowadzono wywłaszczenia w tym zakresie oraz nie przyznano żadnego odszkodowania następcom prawnym W. S. za tę część gruntu. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie może zostać uwzględniona. Ustalenia poczynione przez organ I instancji należy uznać za prawidłowe. Przystępując do kontroli zgodności z prawem zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] należy mieć na względzie, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem kontroli, stosowanym w razie wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. W sprawie niniejszej rozstrzygnięcia wymaga, czy w momencie rozpoczęcia scalenia w 1969 r. istniały podstawy do objęcia nim przedmiotowej działki. Trzeba mieć zatem na uwadze, iż niniejsza sprawa wszczęta z wniosku skarżącego nie toczy się już w trybie zwykłym, a w trybie nadzoru (a więc nadzwyczajnym, w dodatku wiele lat po wydaniu w trybie zwykłym decyzji ostatecznej), kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew zasadom trwałości decyzji ostatecznych z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. Ta nadzwyczajność uznania decyzji za nieważną powoduje, iż w stosunku do przyczyn uchylenia decyzji w trybie zwykłym, "przesłanki" są tu kwalifikowane, a mianowicie wykazania wymaga, iż kwestionowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu stwierdzić należy przede wszystkim, iż przedmiotowa działka, uprzednio o nr [...] i pow. 0,02 ha, w wyniku scalenia stała się działką o nr [...] o tej samej powierzchni i położeniu. Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że już przed scaleniem, w operacie ewidencji gruntów wsi T. nieruchomość ta wskazana była w pozycji rejestrowej - drogi publiczne, podobnie w rejestrze pomiarowo-szacunkowym sprzed scalenia. Zarzut pełnomocnika skarżącego, iż należało zatem dokonać ustaleń na jakiej podstawie prawnej, kto i kiedy wydzielił ją z nieruchomości S. T. i wpisał w rejestrze jako drogę publiczną, wykracza poza ramy badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w postępowaniu nieważnościowym. Na marginesie należy jedynie zauważyć, iż działka ta została objęta komunalizacją, na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...].03.1991 r., którą to decyzję skarżący lub jego poprzednik prawny mógł zakwestionować, a z akt sprawy nie wynika aby to uczyniono, tak iż w efekcie stała się ostateczna. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy wyraźnie wskazują, że scalenie nie wpłynęło w żaden sposób na przebieg granic tej działki, także przed nim stanowiła ona drogę publiczną, a więc nie była traktowana jako grunt należący do poprzednika prawnego skarżącego, a on faktu tego nie kwestionował. Z tego względu powoływanie się M. T. na fakt, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt należący przed scaleniem do jego dziadka, w dodatku położony pod zabudowaniami, które w myśl art. l ust. 3 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 24.01.1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, nie mogły być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza) - nie jest uprawnione, a przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sytuacji. Nadto jego poprzednik prawny brał czynny udział w postępowaniu scaleniowym. W ocenie Sądu w trybie nieważnościowym, zainicjowanym przez skarżącego, nie mógł on w żadnym razie osiągnąć swego celu, a więc wykazania, iż wpis tej nieruchomości do ewidencji gruntów jako drogi publicznej, jeszcze przed scaleniem nie był prawidłowy. Co więcej art. 10 ustawy z dnia 24.01.1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów określał, iż stan własności lub posiadania uczestników scalenia gruntów oraz powierzchnię użytków i klas gruntów określa się wg danych uwidocznionych w ewidencji gruntów. Ustaleń, które były zamiarem skarżącego mógł jedynie dokonać Sąd powszechny w stosownym postępowaniu. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.