IV SA/Wa 408/09
PostanowienieWSA w Warszawie2009-05-27
Skład orzekający: Joanna Dziedzic
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, będąca właścicielem gospodarstwa rolnego, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym, jeśli nie przedstawi pełnej dokumentacji dotyczącej dochodów z gospodarstwa i jego stanu majątkowego?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ wnioskodawca, będący właścicielem gospodarstwa rolnego, nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej. Mimo wezwania, nie przedstawił wymaganych dokumentów potwierdzających dochody z gospodarstwa, a posiadany majątek rolny oraz otrzymane dopłaty wskazują na potencjalne możliwości płatnicze, które wykluczają przyznanie zwolnienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.Stan faktyczny
M. M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 33 ha. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, przedstawił jedynie wyciągi z konta bankowego z niewielkimi środkami oraz oświadczenie o otrzymaniu dopłat do gruntów rolnych w poprzednim roku. Nie przedstawił zaświadczenia z urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.
M. M. w dniu 8 kwietnia 2009 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W złożonym formularzu wniosku skarżący wskazał, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 33 ha oraz mieszkania kwaterunkowego. Skarżący w rubryce dotyczącej dochodów nie wymienił żadnego źródła dochodu, nie wyjaśnił również z czego czerpie środki na bieżące utrzymanie oraz prowadzenie gospodarstwa rolnego.
W związku z powyższym referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 28 stycznia 2009 r. zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku, w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty, poprze nadesłanie:
- zaświadczenia z właściwego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej,
- oświadczenia, czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
- wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- oświadczenia o wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania oraz innych wydatków koniecznych
Odpowiadając na wezwanie Sądu wnioskodawca w piśmie z dnia 12 maja 2009 r. poinformował, iż w związku z tym, że właściciele gospodarstw rolnych w nie mają obowiązku składania zeznań dotyczących dochodowości gospodarstw rolnych nie jest możliwe przedstawienie przez niego zaświadczenia z urzędu gminy na tę okoliczność. Oświadczył ponadto, iż w 2008 r. otrzymał dopłaty ze środków europejskich w wysokości 4400 zł., w bieżącym roku natomiast wniosku takiego nie złożył. Wnioskodawca nadesłał ponadto wyciągi z konta bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, z których wynika, iż na dzień 30 kwietnia 2009 r. posiadał dostępne środki w wysokości 27,74 zł. Skarżący oszacował swoje miesięczne wydatki na kwotę 800 zł.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.).
Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 wymienionej ustawy. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Jak już wskazano powyżej, referendarz sądowy uznał zawarte w urzędowym formularzu PPF oświadczenie skarżącego za niewystarczające dla dokonania oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku jakiejkolwiek informacji odnośnie dochodów uzyskiwanych z wielkoobszarowego gospodarstwa rolnego. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Wnioskodawca na wezwanie Sądu nie przedstawił stosownego zaświadczenia z urzędu gminy określającego dochodowość gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem.
W tym miejscu należy podkreślić, iż przy ocenie sytuacji skarżącego z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należy wziąć pod uwagę nie tylko bieżące dochody i wydatki, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości rolnych, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego, w szczególności gdy charakter nieruchomości pozwala na uzyskiwanie przychodów.
Należy wskazać, iż zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 22 września 2008 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych ( M.P. Nr 72, poz. 656) stawka dochodu z 1 ha przeliczeniowego w 2007 r. wynosi 2 220 zł.
M. M. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 33 ha. Ponadto skarżący oświadczył, co zresztą zostało potwierdzone w nadesłanych wyciągach bankowych, iż w 2009 r. otrzymał dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 4 400 zł. Podkreślenia również wymaga, iż uzyskiwane dochody z gospodarstwa rolnego służą do utrzymania jednej osoby, bowiem skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Okoliczności te powodują ostatecznie, iż nie można uznać by wnioskodawca spełniał przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Dodatkowo trzeba podkreślić, iż Sąd rozpoznając wniosek o prawo pomocy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. post. Sądu Apelacyjnego I Acz 17/03 z dnia 13 stycznia 2003 r., OSA 2003/9/38).
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło