IV SA/Wa 41/15
WyrokWSA w Warszawie2015-05-07
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Anna Szymańska, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak zawarcia umowy z regionalną instalacją do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) z powodu odmiennej kwalifikacji odpadów przez RIPOK stanowi "inne przyczyny", o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach, uzasadniające przekazanie odpadów do instalacji zastępczej i zwalniające z obowiązku nałożenia kary pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak zawarcia umowy z RIPOK z powodu odmiennej kwalifikacji odpadów przez tę instalację nie stanowi "innych przyczyn" uzasadniających przekazanie odpadów do instalacji zastępczej. "Inne przyczyny" muszą mieć charakter zdarzeń losowych lub obiektywnie istniejącego stanu faktycznego, niezależnych od woli przedsiębiorcy. Przedsiębiorca nie ma swobody wyboru instalacji, a obowiązek zawarcia umowy spoczywa na obu stronach. Brak umowy nie usprawiedliwia zaniechania przekazania odpadów do RIPOK, a tym samym nie zwalnia z obowiązku nałożenia kary pieniężnej za nieprzekazanie odpadów do właściwej instalacji.Stan faktyczny
Spółka S. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieprzekazanie zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) w I kwartale 2013 r. Spółka argumentowała, że nie mogła zawrzeć umowy z RIPOK z powodu odmiennej kwalifikacji odpadów przez tę instalację, co stanowiło "inne przyczyny" uzasadniające przekazanie odpadów do instalacji zastępczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało karę, uznając, że brak umowy nie jest wystarczającą podstawą do skorzystania z instalacji zastępczej. Spółka wniosła skargę do WSA, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów KPA oraz ustawy o odpadach i utrzymaniu czystości w gminach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości decyzję Burmistrza T. z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] i nałożyło na [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca") karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieprzekazywanie – w I kwartale 2013 r. – odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy T. zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Skarżąca w dniu 24 kwietnia 2013 r. złożyła sprawozdanie za I kwartał 2013 r. o odebranych odpadach komunalnych z terenu gminy T. W sprawozdaniu wskazała, że odebrane odpady komunalne zostały przekazane do instalacji mechanicznego przetwarzania [...] sp. z o.o. przy ul. M. w W. a pozostałości z sortowania odpadów komunalnych do [...] "[...]" oraz [...] Sp. z o.o.
Burmistrz T. pismem z 19 marca 2014 r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieprzekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych.
Skarżąca w piśmie z 26 marca 2014r. wyjaśniła, iż w związku z krótkim okresem od czasu wskazania w uchwale Województwa [...] regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, mimo podjęcia niezwłocznie negocjacji, nie zdążyła zawrzeć umów z właściwymi regionalnymi instalacjami do przetwarzania odpadów komunalnych. Ponadto podniosła, iż odpady powstałe po sortowaniu zostały przekazane do procesu odzysku i w związku z tym nie musiały być przekazywane do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.
Burmistrz T. decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2014 r., nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieprzekazanie zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, iż organ nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto zarzuciła organowi naruszenie art. 9x ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm.; dalej: u.c.p.g.) oraz w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz, 21 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, że na spółce ciążył w I kwartale 2013r. obowiązek kierowania zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji regionalnej. Podała, że nie mogła kierować zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów z "innych przyczyn", które w świetle art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach uprawniały ją do skorzystania z zastępczej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i orzekło o nałożeniu na skarżącą kary w wysokości [...] zł za nieprzekazanie zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji.
Kolegium wskazało, że w rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżąca nie przekazała w I kwartale 2013 r. zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy T. o masie 2,1 Mg do Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych "[...]" Sp. z o.o. w R. Zakład ten wyznaczony został uchwałą Sejmiku Województwa [...] nr [...] z [...] października 2012 r. w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla [...] na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023 (Dz.Urz. Woj. [...] poz. [...] ze zm.), jako regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych w zakresie mechaniczno- biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych dla regionu [...].
Zdaniem Kolegium samo powoływanie się na nie zawarcie umowy z podmiotem wyznaczonym jako regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych bez wyraźnej odmowy przyjęcia tych odpadów przez ten podmiot nie jest okolicznością uzasadniającą przekazywanie wspomnianych odpadów do instalacji zastępczej. Nadto argumenty skarżącej nie wskazują na wystąpienie ww. okoliczności.
Podało, że gdyby regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych uległa awarii lub gdyby zachodziły inne przyczyny, z powodu których regionalna instalacja nie mogłaby przyjmować odpadów, to skarżąca byłaby uprawniona do skierowania zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do instalacji zastępczej. Jednak powyższe przyczyny musiałyby istnieć obiektywnie i nie mogłyby wynikać jedynie z ustaleń poczynionych przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, a więc w niniejszej sprawie przez skarżącą. W rozpoznawanej sprawie - zdaniem Kolegium - na istnienie obiektywnych okoliczności tego rodzaju nie wskazują też wyjaśnienia skarżącej zawarte w piśmie z 26 marca 2014r., jak i odwołaniu, ponieważ nie wynika z nich aby regionalna instalacja odmówiła przyjmowania odpadów w I kwartale 2013 r. Z wyjaśnień tych również nie sposób wyprowadzić wniosku, że w tym okresie regionalna instalacja uległa awarii lub zachodzą inne przyczyny, z powodu których regionalna instalacja nie przyjmie odpadów.
Zaznaczyło, że skarżąca nie miała obowiązku przekazania odpadów w postaci pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do odzysku do regionalnej instalacji przetwarzania jednakże w kontekście nieprzekazania w tym samym okresie zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji co do zasady nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, a może mieć jedynie wpływ na wysokość nałożonej kary. Kolegium podało, że zmieniając wysokość kary brało powyższy fakt pod uwagę. O wysokości kary zdecydowała również nieznaczna ilość odpadów przekazanych wadliwie.
Skarżąca na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie w części nakładającej karę pieniężną za nieprzekazywanie - w I kwartale 2013 - zmieszanych odpadów komunalnych (kod 20 03 01) do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "Kpa") poprzez niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie przez organ odpowiedniego materiału dowodowego w sprawie, co ostatecznie skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą "inne przyczyny", o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt. 2 ustawy o odpadach, które uzasadniają przekazanie odpadów do instalacji zastępczej. W ocenie skarżącej o naruszeniu ww. przepisów świadczy treść oświadczenia Przedsiębiorstwa Produkcyjno Usługowo Handlowego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w R. ("[...] "), która prowadzi jedyną w [...] regionie gospodarki odpadami regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych ("RIPOK"), uprawnioną do zagospodarowywania zmieszanych odpadów komunalnych z regionu [...] (do którego należy także gmina T.),
art. 10 Kpa poprzez uznanie, iż organ I instancji wysyłając "Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego", w którym stwierdzono, iż "w przypadku braku wniesienia nowych dowodów w przedmiotowej sprawie, zostanie wydana decyzja administracyjna" wypełnił obowiązek w zakresie zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności umożliwił stronie ostateczne odniesienie się do materiału dowodowego przed wydaniem decyzji,
art. 9e ust. 1 pkt 2 i art 9l ust. 1 i 2 u.c.p.g. oraz art. 38 ust. 2 pkt. 2 ustawy o odpadach poprzez błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą "inne przyczyny", o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt. 2 ustawy o odpadach, które to przyczyny uzasadniają zagospodarowanie odpadów komunalnych w instalacji do zastępczej obsługi mieszkańców,
art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. i art. 9x ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9 zc u.c.p.g., poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za nieprzekazanie zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji, gdy stan taki zaistniał na skutek okoliczności za które skarżąca nie ponosi odpowiedzialności, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, iż odpowiedzialność wynikająca z art. 9x ust. 1 pkt 3 ma charakter odpowiedzialności absolutnej, co z kolei jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego,
W ocenie skarżącej zarówno organ I, jak i II instancji nie podjął czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy nie dążyły bowiem w sposób czynny do ustalenia, jaki w istocie był rzeczywisty stan faktyczny sprawy, oraz jakie były faktyczne okoliczności odnoszące się do braku możliwości zawarcia przez skarżącą odpowiedniej umowy z podmiotem zarządzającym RIPOK.
Podniosła, że mimo sygnalizowanych trudności w zawarciu umowy z podmiotem zarządzającym RIPOK, organ nie podjął żadnych działań w celu ustalenia czy te trudności rzeczywiście zaistniały i jaki miały charakter. Organ ograniczył się jedynie do zgromadzenia materiału dowodowego w postaci kwartalnego sprawozdania skarżącej jako podmiotu odbierającego odpady komunalne. Tymczasem skarżąca powoływała się na okoliczność niezawarcia umowy z RIPOK z powodu okoliczności nie leżących po jej stronie, którą to okoliczność organ winien wyjaśnić poprzez zwrócenie się do [...] o wskazanie powodów niezawarcia umowy ze skarżącą. Podkreśliła, że już wcześniej starała się o wydanie przez [...] dokumentu odnoszącego się do kwestii niezagospodarowania odpadów skarżącej w instalacji RIPOK prowadzonej przez [...], jednakże dopiero teraz taki dokument uzyskała. [...] w swoim piśmie z 18 grudnia 2014 r. wskazał, że nie widział możliwości zawarcia umowy ze skarżącą czy odebrania przedmiotowych odpadów. Brak przedstawienia ww. dokumentu w ramach postępowania przed organem administracji publicznej nie zwalnia jednak organu prowadzącego postępowanie z obowiązku podejmowania z urzędu aktywnych działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W odniesieniu do treści pisma [...] z 18 grudnia 2014 r. wyjaśniła, iż zakwalifikowała odpady odebrane w I kwartale 2013 r. z terenu gminy T. do kategorii zmieszanych odpadów komunalnych, gdyż jest związana kwalifikacją, którą przyjmuje wytwórca odpadów. Dlatego też taką kwalifikację odpadów (jako zmieszanych odpadów komunalnych) skarżąca przyjęła. Tymczasem podmiot prowadzący instalację do zagospodarowania odpadów może samodzielnie ocenić charakter odpadów. W niniejszym przypadku odpady deklarowane przez skarżącą do przyjęcia w instalacji RIPOK jako zmieszane odpady komunalne nie zostały za takie uznane przez instalację. Z tych względów oraz zważywszy na fakt, iż zgodnie z art. 9l ust.1 u.c.p.g., podmiot prowadzący instalację RIPOK ma obowiązek przyjmowania jedynie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych i pozostałości z sortowania przeznaczonych do składowania, umowa z prowadzącym instalację RIPOK nie została zawarta, a odpady w tej instalacji nie zostały zagospodarowane.
Ponadto wskazała, że z treści art. 38 ust 2 pkt 2 oraz art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy o odpadach wynika, że strumień zmieszanych odpadów komunalnych może zostać skierowany do instalacji zastępczej w przypadku a) braku RIPOK w regionie gospodarki odpadami komunalnymi, b) gdy RIPOK uległ awarii lub c) w przypadku gdy RIPOK nie może przyjąć odpadów z innych przyczyn. Ostatnia z przesłanek, tj. "inne przyczyny" w sposób celowy nie została przez ustawodawcę rozwinięta ani skonkretyzowana. Nie jest bowiem możliwe przewidzenie i opisanie w przepisach o randze ustawowej wszystkich przyczyn, które uzasadniałyby skierowanie zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji zastępczej. Zdaniem skarżącej za taką "inną przyczynę" należy uznać niezawarcie umowy na zagospodarowanie odpadów spowodowane dokonaniem przez instalację RIPOK odmiennej kwalifikacji deklarowanych odpadów od kwalifikacji przyjętej przez podmiot odbierający odpady.
Podała, że działanie instalacji RIPOK w okresie I kwartału nie przybrało postaci wyraźnej odmowy w postaci oświadczenia w formie dokumentu. Nie oznacza to jednak, iż sytuacja, która wystąpiła automatycznie obarcza skarżącą.
W ocenie skarżącej okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały przekazanie odpadów do instalacji zastępczej i w związku z taką sytuacją skarżąca nie może zostać ukarana. Twierdzenie, że tylko pisemna odmowa instalacji RIPOK zawarcia umowy lub pisemna odmowa instalacji RIPOK przyjęcia odpadów daje podstawę do przekazanie odpadów do instalacji zastępczej nie znajduje żadnego oparcia ani w przepisach ustawy o odpadach ani w obowiązującym porządku prawnym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] naruszała przepisy prawa w stopniu skutkującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy skarżąca miała obowiązek skierowania odpadów, wskazanych w sprawozdaniu z 24 kwietnia 2013 r. jako zmieszane odpady komunalne (kod 20 03 01), do Zakładu Utylizacji Odpadów Komunalnych "[...]" Sp. z o.o. w R. jako Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych (RIPOK) w regionie [...].
Zdaniem skarżącej nie miała ona takiego obowiązku. Powołując się na treść art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach wskazała, że w niniejszej sprawie zaistniały "inne przyczyny", o jakich mowa w tym przepisie, uzasadniające przekazywanie odpadów do instalacji zastępczej. Za "inne przyczyny" skarżąca uznała problemy związane z zawarciem umowy z RIPOK, a następnie na etapie postępowania sądowego również uznanie przez RIPOK, że zadeklarowane przez skarżącą przedmiotowe odpady nie stanowiły odpadów komunalnych.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do okoliczności związanej z brakiem umowy pomiędzy skarżącą a RIPOK wskazać należy, że adresatem art. 38 ustawy o odpadach jest sejmik województwa. Przepis ten dotyczy treści uchwały w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Zawiera wskazania odnośnie do obligatoryjnej treści tej uchwały, stanowiąc, że uchwała ta powinna określać po pierwsze regiony gospodarki odpadami, po wtóre regionalne instalacje do przetwarzania odpadów w poszczególnych regionach oraz instalacje przewidziane do ich zastępczej obsługi, gdy instalacja regionalna uległa awarii, z innych przyczyn nie może przyjmować odpadów oraz do czasu uruchomienia regionalnej instalacji. Przepis ten nie odnosi się zatem do obowiązków przedsiębiorców w sposób bezpośredni, poprzez wskazanie w jakich sytuacjach mogą korzystać z instalacji zastępczej. Podkreślenia wymaga, że delegacja z art. 38 ust. 2 ustawy o odpadach do wydania aktu prawa miejscowego nie uprawnia sejmiku województwa do określenia przypadków, uzasadniających przyjmowanie odpadów od przedsiębiorców przez instalacje zastępcze i określenia owych "innych przyczyn". W konsekwencji katalog przypadków uzasadniających przyjmowanie odpadów przez instalacje zastępcze ma charakter ustawowy. Inne przyczyny, dla których wskazana w uchwale regionalna instalacja do przetwarzanie odpadów komunalnych nie może przyjmować odpadów winny być zatem określane z uwzględnieniem regulacji art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach. Jakkolwiek zwrot "inne przyczyny", z jakich RIPOK nie może przyjmować odpadów ma charakter otwarty, to rodzaj tych przyczyn nie jest dowolny. W zakresie okoliczności stanowiących takie "inne przyczyny" mogą mieścić się tylko przypadki, które swym charakterem i cechami odpowiadają pozostałym dwóm przypadkom przewidzianym w ustawie. Niewątpliwie awaria regionalnej instalacji oraz fakt, że nie została ona jeszcze uruchomiona, na mocy ustawy uprawniają instalacje zastępcze do przyjmowania odpadów. Są to przeszkody o charakterze w pewnym zakresie niezależne od woli samych przedsiębiorców, o charakterze zdarzeń losowych (awarie) lub obiektywnie istniejącego stanu faktycznego (instalacja regionalna jeszcze nie funkcjonuje). Mając na względzie regułę interpretacyjną eiusdem generis należy przyjąć, że również "inne przyczyny", z powodu których instalacja regionalna nie może przyjmować odpadów powinny być ograniczone do przypadków o cechach zdarzeń losowych, niezależnych od działań i decyzji zainteresowanych podmiotów. Przedsiębiorcy zajmujący się odbiorem od mieszkańców odpadów komunalnych nie mają, nawet względnej, możliwości wyboru instalacji, do której powinni odstawiać określonego rodzaju odpady komunalne, nie można wobec tego uznać, że brak porozumienia (umowy) mógłby stanowić podstawę do przyjmowania odpadów przez instalację zastępczą.
Działalność w zakresie odbierania odpadów jest działalnością regulowaną. Ubiegając się o wpis do rejestru, przedsiębiorca składa oświadczenie, że ma i spełnia warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów, określone w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 9c ust. 4 pkt 2 u.c.p.g.). Przepis art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nakłada na przedsiębiorcę obowiązek przekazywania określonych w nim odpadów przeznaczonych do składowania, do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów. Od zasady tej nie przewiduje wyjątków, co oznacza, że przedsiębiorca nie ma swobody w wyborze instalacji. Jakikolwiek odbiór odpadów następuje na podstawie umowy, to prowadzący regionalną instalację ma obowiązek ją zawrzeć ze wszystkimi podmiotami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, którzy wykonują swoją działalność w ramach danego regionu (art. 9l ust. 1 u.c.p.g.). Prowadzący instalację regionalną na wniosek podmiotu odbierającego odpady od właścicieli ma obowiązek przedstawić kalkulację kosztów zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych, w terminie 7 dni (art. 9m u.c.p.g.). Jak wynika z powyższych regulacji, swoboda stron umowy jest zatem ograniczona, zarówno w zakresie wyboru kontrahenta, jak i warunków zawarcia umowy, na obu jej stronach w istocie ciąży obowiązek zawarcia takiej umowy, jako warunku wywiązywania się z ustawowego obowiązku. O jego wadze świadczy fakt, że wykreśleniem z rejestru przedsiębiorców skutkuje stwierdzenie, że przedsiębiorca po raz drugi przekazał określone odpady do instalacji innych, niż regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych (art. 9j ust. 2 pkt 4 u.c.p.g.),
Sytuacji szczególnej, związanej z awarią, dotyczy przepis art. 9l ust. 2 u.c.p.g. w przypadku wystąpienia awarii instalacji regionalnej, uniemożliwiającej odbiór odpadów o jakich mowa w art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., odpady te przekazuje się do instalacji zastępczej, wskazanej w uchwale sejmiku województwa w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Charakterystyczne jest, że w takiej sytuacji ustawa nakłada na prowadzącego instalację zastępczą obowiązek przyjęcia przekazanych do niej odpadów, bez zawierania kolejnej umowy. Należy zwrócić uwagę, że ustawa w art. 9l ust. 2 u.c.p.g. bynajmniej nie stanowi o uprawnieniu przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości do samodzielnego kwalifikowania stanu faktycznego jako "awarii" i dostarczenia odpadów do instalacji zastępczej. Redakcja art. 9l ust. 2 u.c.p.g., stanowiąca o "przekazywaniu odpadów" nie przesądza, kto takiego przekazania miałby dokonać. Ponieważ przepis ten nie wyklucza wprost dokonania takiego przekazania przez przedsiębiorcę odbierającego odpady, sytuacja taka nie jest wykluczona, winna ona mieć jednak cechy "przekazania". Oznacza to w przekonaniu Sądu, mając na względzie pierwotny i zasadniczy obowiązek dostarczania odpadów do instalacji regionalnej, że przekazanie o jakim mowa w art. 9l ust. 2 u.c.p.g. winno mieć charakter następczy i pod względem formalnym stanowić konsekwencję dostarczenia odpadów do instalacji regionalnej, a wobec jej awarii, dopiero następczo możliwe jest przekazanie odpadów do instalacji zastępczej. Nie jest zatem możliwe dostarczenie określonych odpadów bezpośrednio do instalacji zastępczej, na podstawie np. zawartej z nią umowy, z pominięciem instalacji regionalnej. Gdy odbierający odpady od właścicieli nieruchomości nie dysponuje umową zawartą z prowadzącym instalację regionalną, brak jest podstaw do przyjęcia, że ich oddanie do instalacji zastępczej następuje w trybie przekazania odpadów na podstawie art. 9l ust. 2 u.c.p.g.
W konsekwencji, przedstawionej regulacji i przyjętych zasad organizowania gospodarki odpadami, nie można przyjąć, że brak zawarcia umowy pomiędzy skarżącą a prowadzącym RIPOK uzasadniało przekazywanie odpadów do instalacji zastępczych ze skutkiem wypełnienia obowiązku ustawowego, a przyczyny braku umowy winny być przez organy analizowane i mogą mieć znaczenie dla oceny legalności działań skarżącej. Opisany mechanizm zawierania umów i ustawowe ograniczenia wykluczają przyjęcie, że brak zgody stron co do warunków umowy może usprawiedliwiać zaniechanie przekazania zebranych odpadów do RIPOK. Skoro zatem odpady, wskazane w sprawozdaniu z 24 kwietnia 2013 r. jako odpady komunalne (kod 20 03 01), nie zostały oddane przez skarżącą do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów, to uznać należy, że organ zasadnie zastosował w niniejszej sprawie art. 9x ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. i nałożył na skarżącą karę pieniężną.
Odnosząc się natomiast do podniesionej w skardze okoliczności, iż RIPOK zakwestionowała zakwalifikowanie przedmiotowych odpadów do odpadów komunalnych Sąd uznał, że ww. okoliczność nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Organ administracji publicznej wydając decyzję jest obowiązany do dokonania ustaleń faktycznych istotnych w sprawie administracyjnej, które aktualne będą w dacie wydawania tej decyzji. W niniejszej sprawie, zgodnie z informacją zawartą przez skarżącą w sprawozdaniu z 24 kwietnia 2013 r. jak również w korekcie sprawozdania z 26 marca 2014 r., organy przyjęły, iż przedmiotowe odpady stanowią odpady komunalne o kodzie 20 03 01. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane przez skarżącą na żadnym etapie postępowania administracyjnego. Zarówno przed organem I instancji, jak i organem odwoławczym skarżąca wskazywała, że przyczyną nie przekazania przedmiotowych odpadów były problemy z zawarciem umowy na przekazywanie odpadów pomiędzy skarżącą a RIPOK. Skoro zatem ustalenia faktyczne organów w zakresie kwalifikacji odpadów nie stanowiły przedmiotu sporu pomiędzy skarżącą a organem, późniejsze ich kwestionowanie w postępowaniu sądowym nie może rzutować na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Ponadto sprawozdanie stanowi dokument wytwarzany na potrzeby gospodarki odpadami i jako taki stwierdza pewien stan faktyczny. W toku postępowania administracyjnego strona nie próbowała innymi dowodami wywodzić, że stwierdzenie zawarte w tym sprawozdaniu tj. odnośnie występowania odpadów komunalnych, nie jest zgodne z rzeczywistym stanem. W toku postępowania sądowego nie ma natomiast możliwości ponownego ustalenia kwestionowanego przez stronę stanu faktycznego w oparciu o złożone na tym etapie postępowania dowody. Nie leży taki tryb postępowania w kompetencji sądów administracyjnych określonej w art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Inną natomiast kwestią byłoby pojawienie się nowych okoliczności i dowodów, które istniały w dacie wydania zaskarżonej decyzji, które z różnych przyczyn nie były znane skarżącej i mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wówczas zaistniałaby podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2014 r. (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa), co rzutowałoby na rozstrzygnięcie sądu w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Z całą pewnością powyżej wskazywana okoliczność nie była okolicznością, której skarżąca nie mogła powołać na etapie postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 oraz art. 77 Kpa Sąd stwierdza, że organ nie dopuścił się uchybień w powyższym zakresie. Podkreślenia wymaga, że organ nie był zobowiązany do wyjaśnienia okoliczności braku możliwości zawarcia przez skarżącą umowy z RIPOK bowiem, jak już wskazano powyższej, brak zgody stron co do warunków umowy nie może usprawiedliwiać zaniechania przez skarżącą przekazania zabranych odpadów do RIPOK. Z sytuacji bowiem gdy nie zostanie zawarta przedmiotowa umowa nie można wywodzić uprawnienia do skierowania odpadów do instalacji zastępczej. Dopiero odmowa przez instalację regionalną przyjęcia z uzasadnionych przyczyn zwalania podmiot odbierający odpady od obowiązku przekazania odpadów komunalnych.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło