IV SA/Wa 410/05
WyrokWSA w Warszawie2005-06-02
Skład orzekający: sędzia NSA Tadeusz Cysek, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 56 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zakazujący sprzedaży nieruchomości, do której toczy się postępowanie w związku z zarzutem o sprzeczne z prawem przejęcie na rzecz Skarbu Państwa, ma zastosowanie do nabycia przez gminę własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 13 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis art. 56 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustanawiający zakaz sprzedaży nieruchomości, do której toczy się postępowanie w związku z zarzutem o sprzeczne z prawem przejęcie na rzecz Skarbu Państwa, nie ma zastosowania w przypadku nabycia przez gminę własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 13 tej ustawy. Zakaz ten odnosi się wyłącznie do transakcji sprzedaży, a nie do nabycia własności w trybie art. 13.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. L., spadkobierczyni byłego właściciela, na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie przez Gminę i Miasto M. z mocy prawa własności nieruchomości rolnych Skarbu Państwa. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 56 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, twierdząc, że zakaz dokonywania czynności zmierzających do zmiany właściciela powinien obowiązywać do czasu zakończenia postępowania dotyczącego sprzecznego z prawem przejęcia nieruchomości. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, wskazując na brak zastosowania art. 56 ust. 2 w niniejszej sytuacji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Cysek, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Danuta Gorzelak - Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nabycie przez gminę nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa - oddala skargę -
Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 13 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. Dz. U. Nr 57, poz. 603 z 2001 r.), stwierdził nabycie przez Gminę i Miasto M. z mocy prawa z dniem [...] lipca 2000 r. własności niezabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jednostce ewidencyjnej M., obręb I. jako działki nr [...], [...] o łącznej powierzchni 13,23 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość zgodnie z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy M., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy i Miasta w M. Nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. obowiązującym na dzień [...] lipca 2000 r. położona jest w terenach rolnych i do dnia 30 czerwca 2000 r. nie została przekazana na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W związku z powyższym, w świetle art. 13 ww. ustawy opisana nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy i Miasta M.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. L. - spadkobierczyni byłego właściciela przedmiotowego majątku, zarzucając jej naruszenie art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2001 r., Nr 54, poz. 54, poz. 603 ze zm.) polegające na przyjęciu, iż przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Zdaniem skarżącej przepis art. 56 ust. 2 należy rozumieć szerzej, a mianowicie w ten sposób, iż zakazane jest dokonywanie jakichkolwiek czynności zmierzających do zmiany właściciela. Skarżąca podnosi, że skutek w postaci "przejścia z mocy prawa" własności nieruchomości nie następuje do czasu ostatecznego zakończenia sprawy o sprzeczne z prawem przejęcie nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi powołując się na uzasadnienie stanu faktycznego i prawnego zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że działka nr [...] o pow. 2,22 ha stanowi sad, a działka nr [...] o pow. 11,01 obejmuje sad, grunty orne oraz nieużytki o pow. 0,15 ha. Charakter przedmiotowej nieruchomości wskazuje, że jest to nieruchomość rolna, stosownie od definicji zawartej w art. 46- kodeksu cywilnego. Odnosząc się do poglądu skarżącej, że przepis art. 52 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, należy rozumieć szeroko, to znaczy w ten sposób, że zakazane jest dokonywanie jakichkolwiek czynności zmierzających do zmiany właściciela w sytuacji, gdy toczy się postępowanie w związku z zarzutem o sprzeczne z prawem przejęcia nieruchomości na Skarb Państwa, Minister podniósł, iż art. 56 ww. ustawy ma zastosowanie jedynie w stosunku do sprzedaży nieruchomości znajdujących się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Natomiast przepis ten nie ma zastosowania w przypadku nabycia przez gminę własności nieruchomości w trybie art. 13 tej ustawy, których to nieruchomości nie przekazano do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w terminie do dnia 30 czerwca 2000 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżaną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło on mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach wyznaczonych przez ww. przepisy Sąd nie stwierdził, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, uzasadniającym uchylenie tej decyzji.
Dokonane w tej sprawie ustalenia faktyczne są niewątpliwe, wynikające z dokumentów i nie kwestionowane w skardze. Wynika z nich, że nieruchomość położona we wsi I. oznaczona jako działka nr [...] o pow. 2,22 ha i nr [...] o pow. 11,01 ha obejmująca sad, grunty orne jest nieruchomością rolną w rozumieniu art. 46 - Kodeksu cywilnego, stanowiącą własność Skarbu Państwa i zgodnie z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego gminy M. zatwierdzonym uchwała Rady Gminy i Miasta w M. nr [...] z dnia [...] marca 1993 r. znajduje się na obszarze przeznaczonym na cele gospodarki rolnej (upraw rolnych). Nie budzi wątpliwości przedmiotowa nieruchomość, jako spełniająca przesłanki wynikające z przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.jedn. Dz. U. Nr 208, poz. 2182 z 2004 r.) podlega działaniu przepisów tej ustawy.
Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 2 ustawy nieruchomości rolne, określone w art. 1 i do dnia 30 czerwca 2000 r. nieprzekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa decyzjami ostatecznymi, stają się z mocy prawa własnością gminy, na terenie której są położone, a wojewoda w drodze decyzji stwierdza nabycie nieruchomości (art. 13 ust. 4).
W sprawie niniejszej Wojewoda [...], uznając w wyniku dokonanych w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustaleń, iż przedmiotowa nieruchomość spełnia ustawowe przesłanki określone w art. 1 i art. 13 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, prawidłowo rozstrzygnął, stwierdzając nabycie przez Gminę i Miasto M. własności tej nieruchomości.
Również zgodna z prawem jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy wyżej wskazaną decyzją Wojewody [...], gdyż zarzut naruszenia art. 56 ust. 2 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że nie ma on zastosowania w sprawie, podnoszony przez stronę zarówno w odwołaniu jak i w skardze, nie jest uzasadniony. Zdaniem skarżącej toczące się postępowanie wszczęte na jej wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej, iż przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 56 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i powinno stanowić negatywną przesłankę do dokonywania wszelkich czynności mających na celu zmianę właściciela nieruchomości przed zakończeniem tego postępowania.
W ocenie Sądu trudno podzielić słuszność tego poglądu. Przepis art. 56 ust. 2 ustawy ustanawia zakaz sprzedaży nieruchomości, co do której toczy się postępowanie w związku z zarzutem o sprzeczne z prawem przejęcie na rzecz Skarbu Państwa. W kontekście brzmienia ust. 1 tego artykułu nie budzi wątpliwości, że ograniczenie wynikające z ust. 2 odnosi się wyłącznie do transakcji sprzedaży i wyklucza tym samym zastosowanie tego przepisu do nieruchomości rolnych spełniających przesłanki określone w art. 13 tej ustawy, który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące prawo - działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło