IV SA/Wa 410/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. W. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi V. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 4 marca 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu V. N. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Pismem z dnia 15 marca 2013 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. poinformowała radcę prawnego M. W., że wyznaczyła ją pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego w niniejszej sprawie. Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. Sąd stwierdził, że do akt sprawy w dniu 17 czerwca 2013 r. wpłynęło m. in. pismo skarżącego o cofnięciu skargi. Pełnomocnik skarżącego podtrzymał wniosek skarżącego o cofnięciu skargi. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. Sąd umorzył postępowanie sądowe w sprawie oraz zasądził na rzecz pełnomocnika kwotę 295,20 zł z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 11 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wobec stwierdzenia braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia 20 czerwca 2013 r., jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Do wniosku została dołączona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (pismo z dnia 9 września 2013 r.). Referendarz sądowy zważył co następuje. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Jak się podkreśla w orzecznictwie sądowym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 15/05, Lex nr 151472 i postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2012 r., II FZ 727/12, Lex nr 1221331). Przyznanie pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Do czynności, za których wykonanie pełnomocnik z urzędu jest wynagradzany należy niewątpliwie sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Mimo że w niniejszej sprawie opinia taka została sporządzona, to jednak brak jest, w ocenie referendarza sądowego podstaw, aby przyznać radcy prawnemu wynagrodzenie tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia okoliczności w jakich doszło do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, co do którego, zdaniem pełnomocnika, nie występują podstawy do złożenia skargi kasacyjnej. Jak wskazano na wstępie postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. Sąd umorzył postępowanie sądowe w sprawie wskutek cofnięcia skargi. Oświadczenie o cofnięciu złożył skarżący, a pełnomocnik na rozprawie podtrzymał to oświadczenie. Zgodnie z art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Jej cofnięcie oznacza rezygnację strony z kontynuowania postępowania sądowoadministracyjnego i stanowi ono wyraz zasady dyspozycyjności, umożliwiającej stronie rozporządzanie przedmiotem tego postępowania w ramach przysługujących jej na mocy obowiązujących przepisów uprawnień procesowych (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 159). Cofnięcie skargi wiąże Sąd. Jednakże uzna on cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W niniejszej sprawie Sąd powyższych przesłanek się nie dopatrzył, a tym samym związany cofnięciem skargi, postępowanie sądowe umorzył. W sprawie doszło już zatem do faktycznego udzielenia pomocy prawnej skarżącemu. Skarżący cofnął bowiem skargę, a więc niejako sam ocenił jej zasadność i celowość i w efekcie zrezygnował z kontynuowania postępowania sądowoadministracyjnego. Pełnomocnik cofnięcie skargi podtrzymał na rozprawie. Za czynności te został wynagrodzony - w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2013 r. Sąd zasądził na jego rzecz kwotę 295,20 zł. Zatem brak jest podstaw do opłacenia takiej czynności jaką jest sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy sąd związany oświadczeniem strony i jej pełnomocnika o cofnięciu skargi, postępowanie umorzył i zasądził na rzecz pełnomocnika z urzędu stosowne wynagrodzenie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.