IV SA/Wa 412/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-16
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym w postępowaniu egzekucyjnym administracyjnym mogą zostać uznane za zasadne w przypadku współwłasności nieruchomości bez fizycznego wydzielenia udziałów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek o charakterze niepieniężnym jest wykonalny, mimo że nieruchomość jest współwłasnością i udziały nie zostały fizycznie wydzielone. Trwała niewykonalność obowiązku musi mieć charakter obiektywny i wynikać z przeszkód technicznych lub prawnych nieusuwalnych, a trudności ekonomiczne czy negatywne stanowiska współwłaścicieli nie stanowią niewykonalności. Skarżący nie wykazał istnienia takiej niewykonalności, a organ egzekucyjny prawidłowo ocenił zasadność zarzutów.Stan faktyczny
Wojewoda wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi i przejęciu działek na rzecz samorządu, która stała się ostateczna po decyzji Ministra. Skarżący, współwłaściciel działek, nie wykonał obowiązku wydania nieruchomości, co skutkowało wszczęciem egzekucji administracyjnej. Skarżący zgłosił zarzuty niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, argumentując, że fizyczne wydzielenie udziałów nie nastąpiło i nie jest możliwe opróżnienie nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zobowiązanego za nieuzasadnione oddala skargę
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga K. S. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie uznania zarzutów dotyczących prowadzenia przez Wojewodę [...] egzekucji administracyjnej o charakterze niepieniężnym za nieuzasadnione.
Zaskarżone postanowienie zostało podjęte w następującym stanie sprawy:
Decyzją znak: [...] z dnia [...] października 2008 r. Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") orzekł o ustaleniu lokalizacji drogi dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi wojewódzkiej nr [...] [...] – [...] – [...] na odcinku od km [...] do km [...] oraz od km [...] do km [...]; zatwierdził podział działek położonych w obrębie [...], gmina [...]: nr [...] o powierzchni 0,1720 ha na działki o numerach: [...] o powierzchni 0,0042 ha, [...] o powierzchni 0,0079 ha, [...] o powierzchni 0,1599 ha oraz orzekł
o przejęciu działek nr [...] i nr [...] na rzecz samorządu Województwa [...]. Jednocześnie decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Przedmiotowa decyzja, po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym, została utrzymana w mocy decyzją Ministra Transportu Budownictwa
i Gospodarki Morskiej znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. i z tym dniem stała się ostateczna.
Upomnieniem znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ I instancji wezwał stronę do dobrowolnego wydania nieruchomości położonej w obrębie ewid. [...], gmina [...]: udziału 2/3 w działce nr [...] o powierzchni 0,0042 ha oraz udziału 2/3 w działce nr [...] o powierzchni 0,0079 ha w terminie siedmiu dni od daty doręczenia upomnienia. Upomnienie zostało doręczone stronie w dniu 23 sierpnia 2013 r.
Wobec niewykonania powyższego obowiązku, Wojewoda postanowieniem znak: [...] z dnia [...] listopada 2013 r. wezwał skarżącego do natychmiastowego wykonania obowiązku wydania ww. działek z zagrożeniem zastosowania środka egzekucyjnego w celu wydania nieruchomości. Postanowienie niniejsze zostało przekazane przez organ I instancji przy piśmie z dnia 31 grudnia 2013 r. wraz z tytułem wykonawczym Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.
i doręczone stronie w dniu 7 stycznia 2014 r.
Pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc naruszenie art. 33 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., zwana dalej: "u.p.e.a."), tj. niewykonalność obowiązku
o charakterze niepieniężnym.
Postanowieniem znak: [...] z dnia [...] lutego 2014 r., Wojewoda, działając na podstawie art. 34 § 4 i § 5 w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), uznał za nieuzasadnione zarzuty skarżącego dotyczące prowadzenia egzekucji administracyjnej o charakterze niepieniężnym na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego.
W zażaleniu złożonym na powołane postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wydanemu postanowieniu zarzucił naruszenie: art. 33 pkt 5 (powinno być art. 33 § 1 pkt 5 – przypis Sądu) u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię, art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a. oraz art. 124 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie za niezasadne zarzutów w stosunku do postanowienia Wojewody z dnia [...] grudnia 2013 r. wzywającego do natychmiastowego wykonania obowiązku wydania nieruchomości.
Uzasadniając złożony środek zaskarżenia strona podała, że w związku
z wydaniem przez Wojewodę ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2008 r.
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nastąpił wpis prawa własności w księdze wieczystej, co jest równoznaczne z wydaniem samej rzeczy. Wskazała następnie, że organ egzekucyjny, ustalając miejsce swoich czynności na gruncie, domaga się opróżnienia nieruchomości, tj. fizycznego wydania niewydzielonego udziału
w nieruchomości. Powyższe jest niezasadne, bowiem nie została wydana żadna decyzja, z której wynikałoby, że strona ma opróżnić nieruchomość. Ponadto nie jest możliwe fizyczne opróżnienie nieruchomości w sytuacji, gdy udziały nie zostały wydzielone.
Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie postanowieniem znak [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia strony, orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister uznał, iż organ I instancji właściwie ocenił, że zarzuty wniesione przez stronę są bezzasadne. Wyjaśnił, że zarzuty
w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym. O ile bowiem odwołanie można, zgodnie z art. 128 k.p.a., składać
z każdego powodu, to zarzuty egzekucyjne mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 32 (powinno być art. 33 – przypis Sądu) u.p.e.a. Ponadto, zarzut nie jest środkiem dewolutywnym, ponieważ jest rozpatrywany przez organ egzekucyjny, a jego rozpatrywanie polega na zbadaniu zasadności zarzutu podjęcia i prowadzenia egzekucji.
Minister ocenił, iż podniesiony przez skarżącego zarzut błędnej wykładni art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. jest całkowicie bezzasadny. Wedle tego przepisu, podstawą zarzutu
w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny ma obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Skoro celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, to w ramach kontroli legalności postanowienia wydanego w sprawie zarzutów zobowiązanego organ odwoławczy jest uprawniony do oceny, czy taki obowiązek jest wykonalny. Oceny tej Minister dokonuje w oparciu o decyzję administracyjną, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Badanie to obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter formalny. Organ egzekucyjny nie może badać zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji.
W ocenie Ministra, z decyzji ostatecznej, która stanowi w niniejszej sprawie podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, można wywieść ciążący na skarżącym obowiązek wskazany w tytule wykonawczym. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia
8 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 509/05, że niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Wymagalność obowiązku oznacza bowiem, że zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a ponieważ uchyla się od jej dopełnienia, wierzyciel musi żądać zastosowania wobec zobowiązanego środków przymusu celem wyegzekwowania tej powinności, co zastosowano w rozpoznawanej sprawie w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można bowiem mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Natomiast trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne,
w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku. Ciężar dowodu, iż obowiązek o charakterze niepieniężnym jest niewykonalny w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., obciąża stronę wnoszącą zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. To strona, wnosząc zarzuty, winna wykazać, że taka niewykonalność faktycznie istnieje. Rzeczą organów egzekucyjnych jest ocena, czy faktycznie okoliczności podnoszone przez stronę powodują obiektywną niewykonalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Zdaniem Ministra, przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie świadczy
o niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Nie akceptuje on twierdzenia strony, że do nabycia nieruchomości nie jest konieczne przekazanie nieruchomości. Wskazał w tym zakresie, iż w przypadku decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przejęcie prawa własności jest skutkiem prawnym decyzji, przypisanym bezpośrednio przez ustawodawcę. Ponadto, w decyzji tej określa się również termin na wydanie nieruchomości przez dotychczasowego właściciela. Wobec powyższego, decyzja ta skutkuje także odebraniem posiadania nieruchomości po upływie określonego terminu, które to odebranie nie jest dochodzone w trybie eksmisji cywilnoprawnej, lecz w trybie egzekucji administracyjnej. Skutki prawne
i faktyczne, wynikające z nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności, podlegają egzekucji administracyjnej. Dotyczy to przede wszystkim skutków ze sfery cywilnoprawnej dotyczących wydania posiadania nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela lub użytkownika wieczystego,
a także przez podmioty innych praw rzeczowych oraz praw obligacyjnych, jeżeli
z prawami tymi łączy się władztwo nad nieruchomością.
Z istoty współwłasności wynika, że prawo własności przysługuje, jak wynika
z treści art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm., zwana dalej: "k.c."), niepodzielnie kilku osobom. Żaden ze współwłaścicieli nie ma więc wyłącznego prawa do nawet fizycznie wydzielonej części nieruchomości wspólnej, a każdemu z nich przysługuje jednakowe prawo do całej nieruchomości, ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych współwłaścicieli. Tym samym za bezzasadny uznał zarzut skarżącego, zgodnie z którym nie jest możliwe fizyczne opróżnienie nieruchomości, w przypadku gdy udziały nie zostały wydzielone.
Za niezgodne z prawdą Minister uznał także twierdzenie strony, zgodnie z którym nie została wydana żadna decyzja, z której wynikałoby, że ma on opróżnić nieruchomość. Wyjaśnił, że decyzja Wojewody, która stanowi podstawę wszczętej egzekucji, pozostaje w obiegu prawnym oraz podlega wykonaniu, pomimo iż skarżący wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności. Podał w tym zakresie, że decyzją znak: [...] z dnia [...] października 2014 r. Minister, po rozpatrzeniu m.in. wniosku skarżącego, utrzymał w mocy własną decyzję znak: [...] z dnia [...] marca 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. i decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...] utrzymującej w mocy ww. decyzję Wojewody.
Minister nie uznał także zarzutu strony, że wydanie dokumentów oraz wpis do księgi wieczystej jest jednoznaczny z wydaniem samej nieruchomości. Wskazał, że ostateczna decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687, ze zm., zwana dalej: "specustawą drogową"), decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej określa termin odpowiednio wydania nieruchomości lub wydania nieruchomości i opróżnienia lokali oraz innych pomieszczeń. Termin ten nie może być krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Zgodnie z przepisem art. 12 ust. 6 specustawy drogowej, nieruchomości, o których mowa w ust. 4, mogą być użytkowane nieodpłatnie przez dotychczasowych właścicieli lub użytkowników wieczystych do upływu terminu,
o którym mowa w art. 16 ust. 2 tej ustawy.
Z powyżej przytoczonych przepisów wynika wprost, że skutkiem wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej jest nie tylko dokonanie stosownego wpisu w księdze wieczystej, ale również wydanie nieruchomości. Przeciwny sposób interpretacji ww. obowiązku przeczyłby celowi, dla którego nieruchomość skarżącego została objęta decyzją Wojewody, a mianowicie koniecznością realizacji m.in. na działkach o numerach: [...] i [...] przedmiotowej inwestycji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a. oraz art. 124 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie za niezasadne zarzutów w stosunku do postanowienia Wojewody z dnia [...] grudnia 2013 r., wzywającego do natychmiastowego wykonania obowiązku wydania nieruchomości, organ odwoławczy podał, że Wojewoda błędnie pouczył stronę, iż na ww. postanowienie nie przysługuje zażalenie. Fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie złożenia środka zaskarżenia nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu. Tym samym zarzuty podnoszone w stosunku do ww. postanowienia nie mogą być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu, gdyż przysługuje na nie odrębny środek zaskarżenia.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego złożył skarżący, wnioskując o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wydanemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż żądanie wydania nieruchomości
w sytuacji, gdy nieruchomość była przedmiotem współwłasności i nie nastąpiło wydzielenie udziałów jest wykonalne oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.
Uzasadniając skargę strona podała, że Minister w istocie uchylił się od rozpatrzenia kwestii, że organ egzekucyjny domaga się opróżnienia nieruchomości, tj. fizycznego wydania niewydzielonego udziału w nieruchomości. Zdaniem skarżącego, nie jest możliwe fizyczne opróżnienie nieruchomości w sytuacji, gdy udziały nie zostały wydzielone. W istocie skarżący mógłby dopuścić się naruszenia praw współwłaściciela M. S. Minister nie rozpatrzył, czy przeszkoda, o której mowa, ma charakter usuwalny czy nieusuwalny. Samo wskazanie, że z istoty współwłasności wynika, że prawo własności przysługuje, jak wynika z art. 195 k.c., niepodzielnie kilku osobom i dalej, że żaden ze współwłaścicieli nie ma wyłącznego prawa do nawet fizycznie wydzielonej części nieruchomości wspólnej, a każdemu z nich przysługuje jednakowo prawo do całej nieruchomości, ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych współwłaścicieli, jest niewystarczające.
Zdaniem skarżącego, przepis art. 33 § 1 ust. 5 u.p.e.a. nie został zastosowany prawidłowo. Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r.,
II OSK 2445/20 wynika, iż stosownie do art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5). W przepisie tym nie zawarto przesłanki wskazującej, że niewykonalność obowiązku ma mieć charakter trwały. Dla niniejszej sprawy oznacza to tyle, że jeżeli udziały byłych współwłaścicieli zostaną wydzielone, możliwe będzie wykonanie wydania nieruchomości. Jednocześnie skarżący podniósł, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie II SA/Bk 779/2008 stwierdzono, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza, że istnieją niezależne od zobowiązanego trwałe przyczyny braku możliwości jego wykonania, a te przeszkody mogą mieć charakter faktyczny lub prawny. W jego ocenie, przeszkody występujące
w niniejszej sprawie mają charakter prawny. Ponadto przedmiotowa niewykonalność nie jest następstwem okoliczności, za które odpowiada skarżący.
W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał argumentację zawartą
w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych
w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a.
Oceniając podjęte w niniejszej sprawie postanowienia organów w kontekście zarzutów skargi Sąd stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy dotyczące egzekucji świadczeń niepieniężnych w administracji.
Podstawę prawną kwestionowanych postanowień stanowiły przepisy art. 33 § 1 pkt 5 oraz art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a., które dotyczą możliwości i sposobu wniesienia zarzutów do wystawionego tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 33 § 1 tej ustawy, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym – wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Podstawy zarzutów wyliczone w ww. przepisie mają charakter wyłączny i nie mogą być rozszerzane przez uczestników postępowania. Skarżący w ustawowym terminie przewidzianym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (7 dni od dnia otrzymania tytułu wykonawczego k.20-21, k.28-29 akt administracyjnych) wniósł zarzuty przeciwegzekucyjne na podstawie art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., wskazując niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Minister zbadał dopuszczalność egzekucji wynikającej z decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] października 2008 r., uznał że tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo, a dłużnikowi – skarżącemu doręczono upomnienie. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.), rozpatruje jedynie kwestie wynikłe w toku postępowania egzekucyjnego.
Organ zbadał i ocenił, czy okoliczności podnoszone przez skarżącego powodują obiektywną niewykonalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązku zawartego w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Natomiast trudności ekonomiczne lub techniczne w wykonaniu tego obowiązku, czy też negatywne stanowisko adresatów decyzji nie stanowią
o niewykonalności obowiązku (por. Dariusz Jankowiak, Komentarz do ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "UNIMEX", Warszawa 2007, str. 358, wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 września 2013 r., II SA/Łd 207/13, publ. CBOIS).
W przedmiotowej sprawie żadne takie okoliczności nie występują. Nie jest zasadny zarzut skarżącego, że nie ma możliwości wydania posiadania działek
o numerach: [...] i [...], objętych ostateczną decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej z dnia [...] października 2008 r., ponieważ jest on tylko współwłaścicielem w 2/3 częściach tych działek, a nie ich wyłącznym właścicielem.
Należy powtórzyć za organami, że z istoty współwłasności wynika, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje jednakowe prawo do całej nieruchomości, ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych współwłaścicieli (art. 195 k.c.). Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli (art. 198 k.c.). Skarżący może zatem wykonać obowiązek wynikający
z tytułu wykonawczego przez fizyczne opróżnienie przedmiotowych działek nawet wówczas, gdy udziały między współwłaścicielami nie zostały wydzielone. Nie zachodzi tu niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.), jak również realizacja obowiązku przez skarżącego nałożonego przez organ egzekucyjny w powyższy sposób nie doprowadzi do naruszenia praw współwłaściciela – M. S., bowiem nie wpłynie to na zmianę wielkości udziałów współwłaścicieli we współwłasności. Brak zniesienia współwłasności nie stanowi,
w ocenie Sądu, przeszkody prawnej, która byłaby trwała i niezależna od skarżącego, skutkująca brakiem możliwości wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że do nabycia nieruchomości w trybie art. 12 specustawy drogowej nie jest koniczne przekazanie posiadania nieruchomości. Wprawdzie skutkiem powstania prawa własności po stronie podmiotów publicznoprawnych w przypadku nieruchomości o ustalonym właścicielu jest odebranie tego prawa dotychczasowemu podmiotowi z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (art. 12 ust. 4b specustawy drogowej) i nadanie go przez ustawodawcę podmiotowi publicznoprawnemu właściwemu do wybudowania drogi publicznej o określonej docelowo kategorii, jednak to są skutki w sferze prawnorzeczowej oraz w sferze ewidencyjnej informacji
o nieruchomościach. Należy pamiętać, że w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej określa się również termin na wydanie nieruchomości przez dotychczasowego właściciela (przekazanie posiadania). Decyzja ta skutkuje więc także odebraniem posiadania nieruchomości po upływie określonego terminu, które dochodzone jest w trybie egzekucji administracyjnej (art. 16 ust. 2 i ust. 3 specustawy drogowej). Nie wystarczy zatem sama treść decyzji, z której wynika, że jej skutkiem jest przejęcie prawa własności (wpis do księgi wieczystej nowego właściciela). Konieczne jest również przeniesienie posiadania, czyli wykonanie ostatecznej decyzji
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez wydanie nieruchomości (por. Marian Wolanin, Komentarz do ustawy o szczególnych zasadach przygotowania
i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, C.H. Beck Warszawa 2010, str. 236).
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło