IV SA/Wa 413/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. B. W. w dniu 20 marca 2015 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, natomiast w piśmie przewodnim do wniosku oświadczyła, że wnosi o ustanowienie pełnomocnika. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Oboje są emerytami i pobierają emerytury w łącznej kwocie 3015 zł. brutto miesięcznie. Skarżąca posiada dom o pow. 134 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 84,71 m2. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 24 marca 2015 r. wezwał skarżącą do jednoznacznego wskazania zakresu żądania oraz złożenia: a) wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej i S. W., uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego, b) dokumentów (np. rachunków, dowodów wpłat lub ich kopii) wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją i utrzymaniem domu, c) zestawienia wydatków ponoszonych na niezbędne utrzymanie (w skali miesiąca), d) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącą i S. W. emerytury (np. odcinka wypłaty emerytury z lutego lub marca 2015 r. albo kopii decyzji właściwego organu emerytalno-rentowego określającej aktualną wysokość świadczenia), e) oświadczenia wyjaśniającego, czy nieruchomość rolna przynosi skarżącej dochód, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości, f) decyzji właściwego organu podatkowego ustalającej wymiar podatku rolnego/od nieruchomości na rok 2014 r. lub 2015 r. Stwierdzono, co następuje: Na wstępie trzeba zauważyć, że B. W. nie wyjaśniła – mimo wezwania – czy wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy w zakresie częściowym (a jeżeli tak to w jakiej formie), niemniej jednak referendarz przyjął, że strona ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ to zadanie zawarła w treści urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z powołanego przepisu wynika, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Trzeba podkreślić, że podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa, a ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To zatem strona postępowania ubiegająca się o przyznanie pomocy Państwa w poniesieniu kosztów postępowania przed sądem zobowiązana jest w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości wykazać w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Według art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Co istotne, jeżeli strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Trzeba podkreślić, że dokumenty źródłowe, o które została wezwana skarżąca zostały wymienione w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), a postępowanie uzupełniające w sprawie zostało przeprowadzone ze względu na wątpliwości, jakie zrodziły się przy ustalaniu sytuacji majątkowej skarżącej opisanych we wniosku PPF. Skierowane do strony wezwanie obligowało do nadesłania dokumentów oraz udzielenia informacji dotyczących wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Na ich podstawie referendarz sądowy zamierzał zweryfikować oświadczenie strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na koniec wypada dodać, że osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy musi się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Ma oczywiście prawo do odmowy udzielenia wnioskowanych informacji (dokumentów), niemniej skutkuje to niekorzystnym dla niej załatwieniem wniosku, a brak wykonania wezwania wystosowanego na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. skutkuje odmową przyznania prawa pomocy wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12 dostępne na stronie: www.orzecznia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie współpracując z Sądem w wyjaśnianiu swej pozycji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy). Z przedstawionych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.