IV SA/Wa 415/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ochrony zwierząt 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Burmistrz T. orzekł o czasowym odebraniu T. Z. siedmiu kóz, przetransportowaniu ich do stadniny koni "S." w L., obciążając wyżej wymienioną kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia tych zwierząt. W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu [...] października 2009 r. wpłynęło pismo "S." w sprawie złych warunków bytowych 7 kóz przebywających na posesji w miejscowości T. przy ul. [...] należących do T. Z. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] października 2009 r. interwencji z udziałem przedstawicieli Straży Miejskiej w T., Policji oraz S. ustalono, iż ww. zwierzęta nie posiadają odpowiednich warunków bytowych. Murowane pomieszczenie, w którym przebywają nie posiada drzwi, okien ani właściwie przygotowanej ściółki wewnątrz pomieszczenia. Brak pożywienia oraz wygląd świadczą o rażących zaniedbaniach w hodowli kóz popełnionych przez właściciela w wyniku czego doszło do prób zagryzienia kóz przez psy przebywające na omawianej posesji. W świetle powyższego, należało odebrać czasowo właścicielowi 7 kóz, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. Z., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 oraz 10 kpa. Zarzuciła, ze decyzja wydana została jedynie w oparciu o opinię organizacji społecznej "S.". Tymczasem, w ocenie skarżącej, w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, zatem organ powinien zasięgnąć opinii biegłego. Według lekarza weterynarii, którego skarżąca zaprosiła na posesję, kozy są w idealnym stanie, a stworzone im warunki nie zagrażają bytowaniu. Potwierdzenie tej opinii na piśmie skarżąca zobowiązała się dostarczyć w ciągu 3 -4 dni. Skarżąca wskazała, iż organ naruszył art. 10kpa nie dając jej możliwości wypowiedzenia się co do okoliczności sprawy i zebranego materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. SKO w W. uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie drugim i w tym zakresie orzekło o przetransportowaniu zwierząt do "D." Firmy Handlowo Usługowej w D., a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że kozy narażone sa na cierpienia. Materiał zdjęciowy wskazuje, że kozy atakowane sa przez Sygn. akt IV SA/Wa 415/10 psy, doznając uszczerbku na ciele. Materiał zdjęciowy potwierdza również zarzuty podniesione we wniosku o odebranie kóz z dnia [...] października 2009 r., tj, brak okien i drzwi w budynku w którym trzymane są kozy, co umożliwia nieograniczony dostęp psom, które je atakują. Warunki panujące w obejściu, na co również wskazuje dokumentacja zdjęciowa, wskazują na duży stopień niechlujstwa. Wskazane okoliczności, potwierdzone materiałem dowodowym wskazują, że zwierzęta przebywają w niewłaściwych warunkach, zaś ich stan ogólny świadczy o braku dbałości o nie. Organ stwierdził, iż wobec tak jednoznacznego materiału dowodowego nie może dać wiary słowom skarżącej o jej dbałości o dobro zwierząt. Organ odwoławczy uznał, iż istotnie organ pierwszej instancji nie wypełnił obowiązku wynikającego z treści art. 10 kpa, jednakże w ocenie Kolegium nie miało to wpływu na wynik sprawy, a dobro zwierząt przemawia za podjęciem natychmiastowych działań w sprawie. W ocenie Kolegium nie jest konieczne w niniejszej sprawie powoływanie biegłego, bowiem przyczyną odebrania zwierząt nie jest ich stan zdrowia, ale dopuszczenie do zadawania zwierzętom cierpień oraz przetrzymywanie ich w niewłaściwych warunkach, co zostało odpowiednio udokumentowane. Ponadto Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że nie jest możliwie umieszczenie odebranych zwierząt w ośrodku wskazanym w zaskarżonej decyzji, dlatego organ odwoławczy uchylił decyzję i zmienił ją w tym zakresie. Skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. z dnia [...] grudnia 2009 r. wniosła T. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza T. z dnia [...] października 2009 r., zarzucając organom naruszenie art. 7 i 10 kpa. Skarżąca zarzuciła, iż postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] października 2009 r. z wniosku organizacji społecznej "S." i już po dwóch dniach została wydana decyzja odbierająca skarżącej zwierzęta. W trakcie postępowania nie przesłuchano właścicielki zwierząt, stwierdzenie znęcania się nad zwierzętami nie zostało oparte na opinii lekarza weterynarii. Zdaniem skarżącej brak udziału w postępowaniu przed organem I instancji miał istotny wpływ na wynik sprawy. Pośpiech i brak dokładnego wyjaśnienia sprawy skutkuje treścią uzasadnienia, w którym brak jest informacji odnośnie wszystkich dowodów, na podstawie których organ wydał decyzję oraz przyczyn, z powodu których innym Sygn. akt IV SA/Wa 415/10 dowodom odmówił wiarygodności. Również kontrola instancyjna nie spełniła swoich celów. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. W dniu [...] maja 2010 r. skarżąca na rozprawie złożyła do akt kserokopię umowy na wywóz nieczystości, notatkę służbową Powiatowego Inspektora Weterynaryjnego w P. z [...] listopada 2009 r. oraz zdjęcie wykonane rok temu wskazujące, iż kozy mają okólnik, żyją na swobodzie, nie są na uwięzi. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej złożonych na rozprawie do protokołu, kozy nie były wykorzystywane gospodarczo, skarżąca wyjaśniła, że nabyła je dla przyjemności. Kozy przed zakupem były wykorzystywane do badań genetycznych w Instytucie w J. i z tego powodu były słabsze. Posiada książkę weterynaryjną, w której lekarz weterynarii odnotowywał swoje wizyty. Kozy były kąpane w lecie i prawidłowo odżywiane, kupowane były dla nich odżywki i minerały. Ponadto skarżąca oświadczyła, iż krytycznego dnia, w którym odebrano jej kozy, sąsiad strzelił z fuzji, pies zerwał się z łańcucha i pogryzł 2 kozy. Wtedy przyjechał lekarz weterynarii -doktor P. Skarżąca oświadczyła, iż ma pięć psów, większość to szczeniaki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.), zwanej dalej: "u.o.z." Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.o.z. organy administracji publicznej podejmują działania na rzecz ochrony zwierząt współdziałając w tym zakresie z odpowiednimi instytucjami. W myśl art. 4 pkt 15 u.o.z., ilekroć mowa jest o właściwych warunkach bytowania zwierząt, rozumieć przez to należy zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji zgodnie z potrzebami danego gatunku, płci i wieku. W myśl art. 6 ust. 2 u.o.z. przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu i cierpień, w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym Sygn, akt IV SA/Wa 415/10 utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji, Z kolei stosownie do treści art, 7 ust.1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane do odpowiedniej placówki. Decyzja w tym przedmiocie podejmowana jest z urzędu lub na wniosek policji, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt (art. 7 ust. 1a u.o.z.). Przekazanie zwierzęcia następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane (art. 7 ust. 1b u.o.z.). Koszty transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt ponosi ich dotychczasowy właściciel lub opiekun (art. 7 ust. 4 u.o.z.). Należy zwrócić uwagę, że wydanie decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia w oparciu o przepisy powołanej ustawy nakłada na organ administracji publicznej obowiązek jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc ustalenia, że zwierzę jest faktycznie utrzymywane w niewłaściwych warunkach bytowania i poparcie ustaleń w tym przedmiocie rzeczowym materiałem dowodowym. W toku każdego postępowania administracyjnego, w tym także prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o ochronie zwierząt, organ administracyjny zobligowany jest przestrzegać ściśle określonej w przepisach procedury postępowania, w tym przypadku - przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 § 1 kpa). Organ administracji publicznej jest zobligowany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc w szczególności dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, czy tez oględziny (art. 77 § 1, art. 75 § 1 kpa). Dopiero na podstawie kompletnego materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym, okoliczność może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała zapewnioną możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W rozpoznawanej sprawie organizacja społeczna – S. we wniosku z dnia [...] października 2009 r. wskazała, iż na posesji przebywa 7 kóz oraz, że zwierzęta te nie posiadają odpowiednich warunków bytowania, gdyż Sygn. akt IV SA/Wa 415/10 murowana szopa jest bez drzwi i okien, nie posiada także ściółki. Zwierzęta są narażone na niebezpieczeństwo z uwagi na znajdujące się na posesji psy, które zagryzają kozy. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Straży Miejskiej w T. z dnia [...] października 2009 r. skierowane do organizacji – S., w którym stwierdzono m. in.» iż kozy na posesji T. Z. przebywają w warunkach niespełniających najmniejszych norm bytowych, są pozostawione bez pożywienia, pod nieobecność właścicielki psy urządzają polowanie na kozy. W piśmie tym zaznaczono, że całe zajście (zagryzanie kóz) zostało udokumentowane na zdjęciach. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie jest tak jednoznaczny jak oceniły go organy obu instancji w niniejszej sprawie. Przede wszystkim nie można jednoznacznie stwierdzić, czy psy miały rzeczywiście cały czas nieograniczony dostęp do kóz - co w zasadzie oznaczałoby nieustanne próby zagryzania kóz przez psy. We wspomnianym wyżej piśmie z dniał [...] października 2009 r. opisana jest sytuacja, ze psy zagryzają kozy. Tymczasem skarżąca na rozprawie oświadczyła, iż sytuacja w której kozy ucierpiały wskutek ataku psa, miała miejsce jednorazowo, sąsiad strzelił z fuzji, w wyniku czego pies zerwał się z łańcucha i pogryzł kozę. Tego typu wątpliwości powinny być jednoznacznie wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego. Tymczasem jak wynika z treści odwołania, skargi jak również dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co stanowi naruszenie art. 10 kpa. Organ odwoławczy co prawda przyznał, iż organ pierwszej instancji nie wypełnił obowiązku wynikającego z treści powołanego przepisu, jednakże nie miało to wpływu na wynik sprawy. Zasada czynnego udziału strony, unormowana przepisem art. 10 § 1 k.p.a., nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (zob. też art. 81 k.p.a.). Zestawienie tej regulacji z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) prowadzi do wniosku, że istota dwuinstancyjności polega nie tylko na wydaniu dwóch decyzji w sprawie przez organy obu instancji (o Sygn. akt IV SA/Wa 415/10 ile strona wniesie odwołanie), ale też - a może nawet przede wszystkim - na przeprowadzeniu dwóch postępowań, w których stronie umożliwiono udział. W ocenie Sądu stwierdzenie przez Kolegium, że nie miało to wpływu na wynik sprawy nie było uprawnione, tym bardziej, że z treści decyzji organu pierwszej instancji nie wynikało w ogóle, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 12 października 2009 r. oraz materiał zdjęciowy. Organ pierwszej instancji nie zawiadomił skarżącej o wszczęciu postępowania, nie powiadomił o zebranym materiale dowodowym, a ponadto w treści decyzji nie wskazał precyzyjnie na jakich dowodach oparł się wydając orzeczenie o odebraniu zwierząt, Zatem skarżąca nawet w odwołaniu nie miała szans odnieść się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W tej sytuacji to organ drugiej instancji przed wydaniem swojej decyzji powinien umożliwić odwołującej zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w tej kwestii. W postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżąca - na rozprawie - złożyła wyjaśnienia i dokumenty, w tym notatkę służbową inspektora weterynaryjnego z [...] listopada 2009 r., który stwierdził m.in. "W dniu [...].11.09 r. w gospodarstwie znajdowało się 8 zwierząt z gatunku koza domowa, w tym dwa kozły w wieku 2 lat i 3 łat. Zwierzęta były w ogólnym stanie dobrym i dobrej kondycji." Skarżąca oświadczyła także, że kozy przed zakupem wykorzystywane były do badań genetycznych. Z tego powodu zwierzęta te są słabsze. Skarżąca stwierdziła także, że posiada książkę weterynaryjną, w której lekarz weterynarii odnotowywał swoje wizyty. Na okoliczność, że kozy mają odpowiednie warunki złożyła zdjęcie wykonane w dniu [...] kwietnia 2009r., podając, iż widoczny jest na nim okólnik urządzony dla kóz, w którym mają one zapewnioną swobodę poruszania się. Powyższych wyjaśnień i dokumentów skarżąca nie miała szansy złożyć w toku postępowania administracyjnego, wskutek naruszenia przez organy przepisów postępowania, w tym art. 10 kpa. Naruszenie to, w ocenie Sądu, miało wpływ na wynik sprawy, bowiem organy nie ustaliły w sposób rzetelny stanu faktycznego. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki pozwalające na czasowe odebranie zwierząt T. Z. Zatem wobec naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżoną decyzję należało uchylić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę winno zastosować się do wskazówek zawartych w niniejszym wyroku, a przede Sygn. akt IV SA/Wa 415/10 wszystkim umożliwić skarżącej wypowiedzenie się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ewentualne złożenie przez nią wyjaśnień i dowodów, a następnie dokonać oceny całego materiału dowodowego, w sposób rzetelny wyjaśniając wszystkie okoliczności sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.