IV SA/Wa 415/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia bez odszkodowania zezwolenia na przetwarzanie odpadów oddala skargę Minister Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2015r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2015r. znak [...], którą organ I instancji cofnął bez odszkodowania zezwolenie z dnia [...] października 2014r. (znak: [...]) na przetwarzanie odpadów metodą R5, w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego kopaliny ze złoża "[...]", na terenie działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...], zmienione decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. (znak: [...]), wydane dla firmy pn. "[...]" z siedzibą w miejscowości [...], w gminie [...]. Decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2015r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia. W dniach 13.01.2015r – 12.02.2015r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] przeprowadził kontrolę działalności K. D. pod firmą "[...]". W trakcie kontroli stwierdzono, że na terenie wyrobiska poeksploatacyjnego złoża kruszywa naturalnego "[...]" zostały zdeponowane odpady w postaci m.in. zmielonych tworzyw sztucznych i gumy, odpadów z tworzyw sztucznych, w tym opakowaniowych oraz odpadów tekstyliów. Ustalono też, że odpady te zostały na przełomie listopada i grudnia 2014r., zgarnięte sprzętem ciężkim w stronę skarpy północnej wyrobiska i przykryte warstwa piachu. Odpady te nie są wymienione w wykazie odpadów przeznaczonych do odzysku zamieszczonym w posiadanym przez firmę zezwoleniu wydanym przez Marszałka Województwa [...] z [...] października 2014r. ze zmianami. Nie są też dopuszczone do uzupełnienia terenów niekorzystnie przekształconych w świetle uprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Środowiska z 11 maja 2015r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami. W trakcie kontroli stwierdzono też, że skarżący nie prowadził ewidencji odpadów w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2015r. Marszałek Województwa [...] poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia bez odszkodowania decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2014r. w sprawie zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zmienionej decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. znak: [...]. Wezwaniem z 27 kwietnia 2015r. Marszałek Województwa [...] wezwał skarżącego do zaniechania naruszeń, usunięcia w terminie 30 dni od chwili otrzymania wezwania nielegalnie zdeponowanych odpadów na terenie kopalni kruszywa naturalnego "[...]" wyszczególnionych w protokole kontroli, przedstawienia w terminie 30 dni kart przekazania odpadów nielegalnie zgromadzonych i przekazania je firmom posiadającym stosowne zezwolenia, przedstawienia w terminie 30 dni prawidłowo sporządzonych kart ewidencji odpadów. W wezwaniu zawarto pouczenie, że konsekwencją niezastosowania się do w/w wytycznych jest cofnięcie zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Skarżący pismem z 3 czerwca 2015r. poinformował Marszałka Województwa [...] o zaniechaniu naruszeń w prowadzonym procesie rekultywacji, usunięciu nielegalnie zdeponowanych odpadów, przekazaniu kart odpadów nielegalnie zgromadzonych, przedłożeniu kart ewidencji przetwarzanych odpadów. Nadto zobowiązał się do prowadzenia przetwarzania odpadów R5 wyrobiska "[...]" zgodnie z kanonami obowiązującego prawa i zaostrzenia kontroli przywożonych odpadów, by w przyszłości nie było podobnych uchybień. Pismem z dnia 3 czerwca 2015r. Marszałek Województwa [...] zwrócił się do WIOŚ w [...] Delegatura w [...] o przeprowadzenie ponownej kontroli na przedmiotowym wyrobisku, celem potwierdzenia usunięcia naruszeń, w tym usunięcia nielegalnie zdeponowanych odpadów. Po przeprowadzonej kontroli stwierdzono niemożność potwierdzenia usunięcia niedozwolonych do rekultywacji odpadów, z uwagi na nagromadzenie w tym miejscu znacznych ilości odpadów (przyjętych w ramach prowadzonej rekultywacji w oparciu o zezwolenie na przetwarzanie odpadów), a w związku z tym braku możliwości dokopania się ręcznie lub przy użyciu sprzętu ciężkiego do odkrywek dokonanych w ramach poprzedniej kontroli. Z uwagi na liczne interwencje okolicznych mieszkańców oraz Wójta Gminy [...] zarzucające kontynuowanie przez skarżącego działalności niezgodnej z przepisami prawa WIOS w [...] Delegatura w [...] pismem z 13 sierpnia 2015r. zawiadomił Marszałka Województwa [...] o ponownym przeprowadzeniu działań kontrolnych na terenie wyrobiska poeksploatacyjnego. W załączeniu do pisma z 20 sierpnia 2015r. WIOS w [...] przesłał do Urzędu Marszałkowskiego w [...] wyniki analizy składu morfologicznego oraz badań fizykochemicznych próbki odpadów pobranej na przedmiotowym wyrobisku. Analiza morfologiczna wykazywała, że co najmniej 30,7 % składu odpadów stanowią różnego rodzaju tworzywa sztuczne i guma. Według oceny wizualnej próbka stanowi mieszaninę odpadów w postaci drobnych przedmiotów, głównie fragmenty różnego rodzaju tworzyw sztucznych (gąbka/pianka, styropian, elementy gumowe, twarde tworzywa sztuczne, folia, materiały z tworzyw sztucznych) oraz drewna, szkła, metali i kamieni. Próbkę cechuje zapach podobny do ropopochodnych. Według oceny organoleptycznej badane odpady przypominają wyglądem zmieszane odpady powstające z mechanicznej obróbki odpadów. Zdaniem organu kontrolnego pobrana próbka nie pozwala zakwalifikować znajdujących się w niej odpadów jako wymienionych w decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] października 2014r. w sprawie zezwolenia na przetwarzanie odpadów zmienionej decyzją z [...] stycznia 2015r. Organ na podstawie art. 10 § 1 kpa zawiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów przed wydaniem decyzji w sprawie cofnięcia bez odszkodowania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, a skarżący nie zareagował na powyższe zawiadomienie. W tym stanie rzeczy organ uznając, ze skarżący – jak wykazała kontrola interwencyjna WIOŚ – pomimo wezwania do zaniechania naruszeń w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia, z pełną świadomością nadal naruszał przepisy ustawy o od mieszkańców, wydał decyzję z [...] września 2015r. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżona decyzję podzielił ustalenia organu I instancji. Dodatkowo wskazał, że po otrzymaniu wezwania do usunięcia nieprawidłowości skarżący podjął działania zmierzające do poprawy sytuacji poprzez usunięcie nieobjętych zezwoleniem odpadów, co dokumentuje karta ich przekazania, ale po przeprowadzeniu kontroli interwencyjnej WIOŚ stwierdził, że skarżący dopuszcza się kolejnych naruszeń. Potwierdza to raport nr [...] z [...].07.2015r. oraz sprawozdanie z analizy składu morfologicznego próbki odpadów z [...].08.2015r. W ocenie organu II instancji ponad wszelką wątpliwość z ustaleń prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] postępowania wynika, że skarżący działał niezgodnie z udzielonym mu zezwoleniem gromadząc odpady o kodzie 191212, na których odzysk nie posiada zezwolenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. D. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego art. 6, 7, 8, 77, 80, 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 kpa poprzez: - pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu strony; - naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa; - oparcie rozstrzygnięcia na niejednoznacznym, źle ocenionym, niezgodnym z rzeczywistością i niedostatecznym materiale dowodowym, bez uwzględnienia faktów, że składowanie odpadów, które w tym miejscu nie powinny się znajdować było spowodowane siłą wyższą; - utrzymanie w mocy decyzji przez organ odwoławczy mimo uznania przez organ odwoławczy, że skarżona decyzja zawiera w swej treści uchybienia zarówno w obrębie prawa procesowego jak i materialnego; Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego: - art. 47 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach przez błędna jego wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że strona nadal działa niezgodnie z wydanym zezwoleniem, wbrew treści ustaleń podjętych w ramach rekontroli przeprowadzonej w dniach 8 – 17 .07. 2015r. przez WIOŚ; - błędne przyjęcie, ze okoliczności zawarte w protokole WIOŚ – [...] [...] z dnia [...] września 2015r. są bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy; - uznanie jako dowód materiału dowodowego zebranego przez Wójta Gminy [...] w sposób niezgodny z art. 379 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska tj. bez zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli w dniu 22 lipca 2015r. i pobrania próbki materiału odpadowego, który co do zasady winien być pobrany przez służby WIOŚ. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Ministra Środowiska utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie cofnięcia bez odszkodowania zezwolenie z [...] października 2014r. (znak: [...]) na przetwarzanie odpadów metodą R5, w procesie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego kopaliny ze złoża "[...]", na terenie działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...], zmienione decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. (znak: [...]), wydane dla firmy pn. "[...]" z siedzibą w miejscowości [...], w gminie [...]. Materialnoprawną podstawą decyzji jest przepis art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2013r., poz. 21 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli posiadacz odpadów, który uzyska pozwolenie na zbieranie odpadów lub na ich przetwarzanie narusza przepisy ustawy w zakresie działalności objętej zezwoleniem lub działa niezgodnie z wydanym zezwoleniem, właściwy organ wzywa go niezwłocznie do zaniechania naruszeń, wyznaczając termin usunięcia nieprawidłowości. W przypadku, gdy posiadacz odpadów, o którym mowa w ust. 1, mimo wezwania nadal narusza przepisy ustawy w zakresie działalności objętej zezwoleniem lub działa niezgodnie z wydanym zezwoleniem, właściwy organ cofa to zezwolenie w drodze decyzji, bez odszkodowania (ust.2). Posiadacz odpadów, któremu cofnięto zezwolenie, jest obowiązany do usunięcia odpadów i skutków prowadzonej działalności objętej tym zezwoleniem, na własny koszt (ust. 5). Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został prawidłowo ustalony przez organy administracji i Sąd uznaje go za własny. Co istotne, w sprawie niniejszej nie jest spornym, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 13.01.2015r. – 12.02.2015r. przez WIOŚ w [...] stwierdzono nieprawidłowości w działalności skarżącego w tym zdeponowanie na terenie wyrobiska poeksploatacyjnego złoża kruszywa naturalnego "[...]" nielegalnych odpadów (m.in. zmielone tworzywa sztuczne, gumy, odpady z tworzyw sztucznych, w tym opakowaniowych oraz tekstylnych). Odpady te nie są bowiem wymienione w wykazie odpadów przeznaczonych do odzysku, zamieszczonym w posiadanym przez firmę zezwoleniu na przetwarzanie odpadów wydanym przez Marszałka Województwa [...] z [...].10.2014r. ze zmianami. Nie są też dopuszczone do uzupełnienia terenów niekorzystnie przekształconych w świetle uprzednio i obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Środowiska z 11 maja 2015r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Powyższe było powodem wszczęcia przez Marszałka Województwa [...] postępowania w trybie art. 47 ust. 2 cyt. przepisu, o czym zawiadomiono skarżącego wzywając go m. in. do bezzwłocznego zaniechania naruszeń zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o odpadach, usunięcia w terminie 30 dni nielegalnie zdeponowanych odpadów. Pouczono tez skarżącego o konsekwencjach w przypadku niezastosowania się do tych wytycznych to jest o cofnięciu zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Po otrzymaniu wezwania do usunięcia nieprawidłowości skarżący podjął działania do ich usunięcia, o czym świadczy karta przekazania nielegalnie składowanych odpadów, potwierdza to tez protokół z rekontroli WIOŚ. Kluczowym jest jednak, ze kolejna kontrola interwencyjna WIOŚ przeprowadzona niespełna miesiąc później wykazała, że skarżący dopuszcza się kolejnych naruszeń. Potwierdza to w sposób jednoznaczny sprawozdanie z analizy składu morfologicznego próbki odpadów z dnia 17 sierpnia 2015r. pobrane i przeprowadzone przez M. B. – pracownika WIOŚ, upoważnionego do przeprowadzenia kontroli u skarżącego (upoważnienie z [...].07.2015r. w aktach administracyjnych). Badanie próbki odpadów przeprowadzono w akredytowanym laboratorium w [...], posiadającym certyfikat Polskiego Centrum Akredytacji. Z analizy morfologicznej wynikało, że co najmniej 30,7 % składu badanych odpadów stanowiły różnego rodzaju tworzywa sztuczne i guma a zatem odpady nie wymienione w decyzji Marszałka Województwa [...] z [...].10.2014r. zmienionej decyzją z [...] stycznia 2015r. W świetle powyższego uprawnionym było, w ocenie Sądu, przyjęcie tak jak to uczyniły organy, ze skarżący mimo wezwania do zaniechania naruszeń w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na przetwarzanie odpadów, nadal naruszał przepisy ustawy o odpadach powielając wcześniejsze naruszenia. W tej sytuacji zaistniały przesłanki do cofnięcia zezwolenia w myśl art. 47 ust. 2 ustawy o odpadach. Znamiennym jest, że skarżący nie neguje faktu zdeponowania nielegalnych odpadów o kodzie 191212 również w skardze. Zarzuca jednak, że próbka materiału odpadowego pobrana została nieprawidłowo, bo przez Wójta Gminy [...], a nie pracownika WIOŚ. Odpowiadając na ten zarzut zauważyć należy, ze w aktach administracyjnych obok badania próbki o jakiej mówi skarżący – dostarczonej przez Wójta (raport z badań nr [...] z [...].07.2015r.) znajduje się sprawozdanie z analizy składu morfologicznego próbki odpadów z 17 sierpnia 2015r. pobranej 13.08.2015r. przez pracownika WIOŚ. Stanowi o tym wprost pismo dyrektora WIOŚ w [...] K. W. kierowane do Urzędu Marszałkowskiego z [...].08.2015r. Zatem badana próbka została w sposób prawidłowy pobrana przez pracownika WIOŚ upoważnionego zresztą do przeprowadzenia kontroli u skarżącego, co podniesiono wyżej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 47 ust. 2 ustawy o odpadach nie zasługuje on na uwzględnienie. Zauważyć należy, że wyniki kontroli przeprowadzonej u skarżącego w lipcu 2015r. nie były jednoznaczne. Stwierdzono bowiem, między innymi, niemożność potwierdzenia usunięcia niedozwolonych do rekultywacji odpadów, z uwagi na nagromadzenie w tym miejscu znacznych ilości odpadów (przyjętych w ramach prowadzonej rekultywacji w oparciu o posiadane przez skarżącego zezwolenie) a w związku z tym braku możliwości dokopania się ręcznie lub przy użyciu sprzętu ciężkiego do odkrywek dokonanych w ramach poprzedniej kontroli – protokół kontroli nr WIOS – [...] [...] z 17 lipca 2015r. podpisany przez skarżącego. Odpowiadając na kolejny zarzut dotyczący protokołu z 11 września 2015r. zauważyć trzeba, że nie był on podstawą wydawanych decyzji. Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów przed wydaniem decyzji w sprawie cofnięcia bez odszkodowania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, na co nie zareagował. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa, a także pominięcia interesu społecznego i słusznego interesu strony zauważyć należy, że w świetle treści przepisów dotyczących ochrony środowiska dbałość o dobry stan środowiska naturalnego i jego ochrona powinny leżeć we wspólnym interesie całego społeczeństwa. Również skarżący, jako prowadzący w/w działalność zobowiązany jest zapobiegać negatywnemu oddziaływaniu jakie może powodować ta działalność – art. 6 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zauważyć należy za organem odwoławczym, że skarżący nie tylko po zawiadomieniu w trybie art. 10 kpa, ale i w odwołaniu nie wyjaśnił kwestii obecności niedozwolonych odpadów w obrębie rekultywowanego wyrobiska stwierdzonych kontrolą WIOŚ. Nie odniósł się do wyników badań, nie wyjaśnił w jaki sposób badane odpady znalazły się na wyrobisku. Prawidłowo zatem postawę taką w kontekście niejednoznacznych wyników kontroli stwierdzonych protokołem z 17 lipca 2015r. oceniono jako charakteryzującą się brakiem chęci współpracy z organami administracji dążącymi do wyjaśnienia sprawy, co nie mogło spotkać się z akceptacją. Podnoszona dopiero w skardze okoliczność, że umieszczenie odpadów na terenie wyrobiska, było następstwem tzw. siły wyższej polegającej na uszkodzeniu pojazdów transportujących odpady, nie może być przedmiotem oceny Sądu, skoro argument ten nie był podnoszony na etapie postępowania administracyjnego (w odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 10 kpa, ani w odwołaniu). Na marginesie jedynie wskazać można, że mający zastosowanie w sprawie przepis art. 47 ust. 2 ustawy o odpadach nie odwołuje się do tego pojęcia. Przywołane zaś w skardze orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych dotyczą odmiennych stanów faktycznych i prawnych i nie mogą mieć zastosowania w sprawie niniejszej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku – art. 151 p.p.s.a.