IV SA/Wa 417/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi F. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016r nr [..]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego F. H. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2016 roku nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...] – F.H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia Cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - utrzymał decyzję Wojewody w mocy. W dniu [...] sierpnia 2015r. obywatel [...] F.H. złożył do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP. W uzasadnieniu wniosku Cudzoziemiec wskazał na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelką Polski I.K. (od dnia [...] kwietnia 2012r.), z którą stale zamieszkuje w Polsce w miejscowości L., gm. K. F.H. posiadał z powyższego tytułu zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony od dnia [...] maja 2013r. do dnia [...] maja 2014r.,a następnie w dniu decyzją z dnia [...] marca 2014r. Wojewoda [...] udzielił Cudzoziemcowi kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do dnia [...] maja 2016r. F.H. podczas przeprowadzonego w dniu [...] września 2015r. przesłuchania podtrzymał dotychczas złożone oświadczenia. Dodatkowo zeznał, że aktualnie nie pracuje na terytorium Polski, wyjeżdża natomiast czasami z żoną do [...] gdzie jej pomaga w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wyjeżdża na ok. 2 miesiące a do Polski wraca na okres 3-4 miesięcy. Podał, że posiada [...] ubezpieczenie zdrowotne, w ramach ubezpieczenia zdrowotnego żony. Przesłuchana w tym samym dniu żona Cudzoziemca potwierdziła fakt wspólnego zamieszkiwania pod ww adresem w Polsce jak i że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Zeznała jednocześnie, że mąż przebywa czasem u niej w [...], gdzie od lipca 2014r. prowadzi własną zarejestrowaną działalność gospodarczą, w ramach której zajmuje się drobnymi pracami remontowymi oraz pracami ogrodowymi. Ona sama zaś mieszka i pracuje na terytorium [...] od 2006r., gdzie ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, pracując jako pomoc domowa. Do pracy do [...] jeździ 4-5 razy do roku a jej pobyt wynosi od 4-6 tygodni do dwóch miesięcy. Do Polski przyjeżdża na 2-3 tygodnie, czasami na krótszy okres. W [...] mieszka w wynajętym mieszkaniu. Oświadczyła także, że jej mąż ma swoje ubezpieczenie z uwagi na fakt, że prowadzi własną firmę w [...]. Ubezpieczenie zapewnia mu firma [...]. Czyniąc powyższe ustalenia Wojewoda [...] ostatecznie stwierdził, że obecnie centrum życiowe F.H. koncentruje się na terytorium [...], gdzie przez większą część roku Cudzoziemiec mieszka wraz z żoną, w miejscowości F. Organ I instancji podkreślił, że udzielnie zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP jest wynikiem stwierdzenia realnego i aktualnego związku z Polską i ma daleko idące skutki dla sytuacji prawnej Cudzoziemca. Organ natomiast nie może brać pod uwagę i kierować się oświadczeniem F.H. co do jego hipotetycznego powrotu wraz z żoną na stałe do Polski. Cudzoziemiec bowiem nie określił dokładnie kiedy wraz z żoną zamierza na stałę zamieszkać w Polsce. Nadto Wojewoda [...] oparł się o art. 197 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy o cudzoziemcach, określający przesłanki odmowy zezwolenia na pobyt stały, wskazując na zatajenie przez Cudzoziemca prawdy. W świetle powyższego organ w odmownej decyzji z dnia [...] maja 2016 roku stwierdził, że po pierwsze: F.H. nie spełnia przesłanek określonych w art. 195 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy, a sam fakt pozostawania Wnioskodawcy w związku małżeńskim z obywatelką polską nie jest wystarczającą przesłanką do udzielenia mu zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP. Po drugie zaś, wobec złożenia nieprawdziwych oświadczeń i zatajenia prawdy w toku przesłuchania co do prowadzonej w [...] działalności gospodarczej jak i posiadanego ubezpieczenia zdrowotnego, wystąpiły obligatoryjne przesłanki do wydania Cudzoziemcowi decyzji odmownej. Rozpoznając wniesione od powyższej decyzji przez skarżącego odwołanie, Szef Urzędu do Sprawa Cudzoziemców zaaprobował w całości ustalenia Wojewody i zaskarżoną do tut. Sądu decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Skarżący wystąpił do tut. Sądu Administracyjnego ze skargą na decyzję Szefa Urzędu żądając uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...]; o stwierdzenie, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku a nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący wskazał na naruszenie przepisów: 1. art. 195 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż życie rodzinne i zawodowe cudzoziemca koncentruje się w czasie składania ww wniosku i w okresie poprzedzającym w [...] ; 2. art. 80 k.p.a., art. 107 par. 3 k.p.a. przez arbitralne przyjęcie, że skarżący wraz z małżonką w toku postępowania administracyjnego złożyli niezgodne z stanem faktycznym zeznania. W skardze podniósł, że wykładnia dokonana przez Wojewodę [...] (powtórzona przez organ II instancji) w zakresie prawa materialnego jest błędna a wręcz archaiczna i nie uwzględnia zasad prawa wspólnotowego, w tym w szczególności zasady przepływu osób (obywateli UE i członków ich rodzin) w celach zarobkowych. Wskazał, że w celu uwzględnienia bogatego orzecznictwa w zakresie swobodnego przepływu osób w 2004 r. przyjęto nową, kompleksową dyrektywę 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich. Nową dyrektywą uchylono szereg wcześniejszych dyrektyw (...), oraz zgromadzono przepisy cząstkowe rozproszone w różnych aktach prawnych i ugruntowane w orzecznictwie. Wskazał, że celem dyrektywy jest zachęcanie obywateli Unii do korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu w państwach członkowskich, ograniczenie formalności administracyjnych do niezbędnego minimum, zapewnienie precyzyjniejszej definicji statusu członka rodziny oraz ograniczenie możliwości odmowy prawa wjazdu lub utraty prawa pobytu. Przepływ obywateli UE oraz członków ich rodzin jest ich uprawnieniem, a wykonywanie pracy w innym kraju UE wymaga obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, co też uczynił wraz z małżonką. Powołując się wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2010 r. o sygn. V SA/Wa 1552/09, podniósł także, iż czym innym jest zarobkowanie za granicą wynikające z trudności w znalezieniu pracy w Polsce, od koncentracji życia rodzinnego i zawodowego w innym kraju. Jak podkreślił, nie miał żadnego interesu zatajać jakichkolwiek faktów dotyczących jego sytuacji osobistej ponieważ nie wpłynęłoby to pozytywnie na udzielenie mu prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie skarżącego organy obu instancji zupełnie bezzasadnie wyeksponowały ową problematykę, szukając podstaw do wydania decyzji odmownej. W tym kontekście, odmowa udzielenie zezwolenia na pobyt stały zdaniem skarżącego stanowi naruszenie obowiązku ułatwiania integracji obywatela Unii Europejskiej z rodziną. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o uchylenie swojej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...]. Wskazał, że Wojewoda [...] uznając, że H.F. nie spełnia przesłanek określonych w art. 195 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy, nie poczynił jednocześnie istotnych ustaleń celem wyjaśnienia faktycznej sytuacji skarżącego. W ocenie organu II instancji, informacjami mającymi znaczenie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały będą przede wszystkim informacje pozwalające ustalić przesłanki, o których mowa w art. 195 ust. 1 i ust. 4 ww. ustawy, jak również informacje, które dotyczą okoliczności obligujące organ orzekający do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały (np. na podstawie art. 197 ustawy o cudzoziemcach). Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że analiza zarzutów skargi, jak również ponowna analiza akt postępowania doprowadziła organ do przekonania, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak również z naruszeniem innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyznał jednocześnie, że w sprawie niniejszej doszło do "podciągnięcia" ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę niewłaściwego przepisu, tj. błędnej subsumpcji, poprzez uznanie przez Wojewodę, że wobec Cudzoziemca nie zachodzi przesłanka z art. 195 ust. 1 pkt 4 cyt ustawy oraz, że zachodzi przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 1 tej ustawy z uwagi na fakt zamieszkiwania skarżącego wraz z żoną, w momencie wydawania decyzji, poza granicami Polski. Nie wyjaśniono także kwestii wystąpienia przesłanki z art. 197 ust. 1 pkt 7 lit. b ww ustawy. W ocenie Szefa Urzędu analiza akt sprawy wykazała, że postępowanie pierwszoinstancyjne oraz postępowanie odwoławcze nie odpowiadały zasadom prawidłowego postępowania wyjaśniającego. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie spełnia wszystkich wymogów proceduralnych jak min. nie znalazło się w nim wyjaśnienie art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, stanowiącego podstawę prawną wydania tej decyzji. W ocenie organu, konieczne jest również przeprowadzenie pogłębionego postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia czy wobec F.H. nie zachodzi przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którą udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli wymaga tego interes Rzeczypospolitej Polskiej. Reasumując podniósł, że konieczne jest poczynienie dodatkowych ustaleń, które miałyby na celu bezsprzeczne stwierdzenie, czy oboje małżonkowie przenieśli swoje centrum życiowe do [...] w wyniku tego ustalenie, czy w interesie Rzeczypospolitej Polskiej leży odmowa udzielenia Cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały. Z uwagi na nieostry charakter przesłanki odmownej zawartej w art. 197 ust. 1 pkt 5 ww ustawy, po ustaleniu czy można ją wobec Cudzoziemca zastosować, konieczne będzie rozważenie, czy w sprawie zachodzi także okoliczność wskazana w art. 197 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy o cudzoziemcach, z uwagi na treść złożonych przez skarżącego zeznań. Wnosząc o uchylenie decyzji Szef Urzędu wskazał jednocześnie, iż nie było możliwości zastosowania po wniesieniu skargi na jego decyzję instytucji samokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 P.p.s.a. gdyż jej warunkiem jest uwzględnienie skargi w całości, a wiec uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej, powołując się w tym zakresie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2004 r. (sygn. akt III SA 1804/02). Ewentualna decyzja samokontrolna, zdaniem organu odowławczego, powinna zatem nie tylko uchylać zaskarżoną decyzję, ale również stanowić środek załatwienia sprawy udzielenia stronie zezwolenia na pobyt stały w Polsce, co było niemożliwe z uwagi na nie wyjaśnienie wszelkich okoliczności w stopniu wystarczającym. Stąd zasadnym byłoby także uchylenie decyzji organu I instancji tak, aby uczynić zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 135 P.p.s.a). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - jt.Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z póżn. zm.). Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną obecnie ww decyzją Szefa Urzędu było rozstrzygnięcie, czy skarżący spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia mu zezwolenia na pobyt stały w trybie i na zasadach uregulowanych w art. 195 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 195 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. W ocenie Szefa Urzędu, w obliczu zebranego materiału dowodowego, wystąpiła przeszkoda do merytorycznego rozpoznania wniesionego wniosku z uwagi na brak dostatecznych ustaleń i jednocześnie wystąpienie szeregu niewyjaśnionych przez organy wątpliwości. Zgodnie z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 roku, zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem polskim przez co najmniej 3 lata przed dniem, w którym złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały i bezpośrednio przed złożeniem tego wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielony m.in w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Natomiast zgodnie z art. 197 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli nie spełnia on wymogów, o których mowa w art. 195 ust. 1. Z dokonanych w sprawie i niekwestionowanych ustaleń wynika, że postępowanie w sprawie przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zostało wszczęte w czasie, gdy skarżący przebywał w Polsce legalnie. Dla potrzeb rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest jednak ustalenie, czy okres pobytu skarżącego w Polsce, miejsce koncentracji jego życia rodzinnego, cel i powód przebywania w [...] , jak również wykazanie czy nie zachodzi wobec Cudzoziemca okoliczność wskazana ww art. 197 ust. 1 pkt 5. przemawiają za udzielaniem Cudzoziemcowi pozwolenia na pobyt stały w Polsce. Jak już wyżej wskazano, niezbędnym będzie, przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, ustalić bez żadnych wątpliwości wystąpienie przesłanek z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Na marginesie należy wskazać, że nie jest natomiast zasadne stanowisko organu odwoławczego, iż nie było podstaw do zastosowania w sprawie niniejszej instytucji autokontroli albowiem z treści art. 54 § 3 p.p.s.a. wynika, że decyzja w tym trybie może być wydana w każdym przypadku, gdy tylko organ odwoławczy dojdzie do przekonania, że skarga zostałaby uwzględniona w całości przez sąd z którychkolwiek przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 i 2 ww ustawy.. W tym kontekście nie ma znaczenia treść uzasadnienia skargi czy też zasadność wszystkich podniesionych w niej zarzutów. Istotne jest to, że skarga wywołałaby ten skutek, że jej żądanie zostałaby uwzględnione w całości. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i błędnie organ odwoławczy wywiódł, iż brak było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy art. 54 § 3 P.p.s.a. Decyzja samokontrolna nie ma za zadanie wyłącznie uchylać zaskarżoną decyzję z jednoczesnym załatwieniem sprawy. Wystarczy, iż uwzględni wyrażone w skardze stanowisko w całości a jeśli zajdą takie okoliczności, które implikują konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń, których w trybie art. 136 kpa. nie można by było przeprowadzić, uchylając decyzję organu I instancji organ odwoławczy może przekazać organowi I instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. Reasumując wskazać należy, że w sprawie objętej zaskarżeniem organy władzy publicznej są zobowiązane do stwierdzenia, przed udzieleniem cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia, czy zachodzą wobec niego przesłanki pozytywne oraz, czy nie zachodzą przesłanki negatywne w zakresie udzielenia tegoż zezwolenia pobytowego. A zatem, w rozpoznawanej sprawie, wymaga wyjaśnienia jaki jest dokładnie charakter pobytu F.H. w [...] , czy tam koncentruje się jego życie rodzinne, gdyż należy się zgodzić z Cudzoziemcem, że czym innym niż skoncentrowanie życia w [...] jest tam zarobkowanie wynikające z trudności w znalezieniu pracy w Polsce. A nadto, jak wskazał organ odwoławczy, konieczne jest także rozważenie, po przeprowadzeniu pogłębionego postępowania wyjaśniającego, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, stosownie do której udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli wymaga tego interes Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd przychylił się zatem do stanowiska Szefa Urzędu i uchylił decyzje obu organów, uznając zgodnie z przepisem art. 136 K.p.a., iż organ odwoławczy nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znaczącym rozmiarze, zaś z takim wiąże się ewentualne wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem podawanych wyżej okoliczności. Dlatego też, mając na uwadze powyższe okoliczności i obowiązującą regulację prawną, w ocenie Sądu skargę na decyzję odwoławczą Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 roku należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt c ppsa orzec jak w pkt I wyroku.