IV SA/Wa 424/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. J. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2011r. I.dz. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 1 lutego 2012 r. B. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2011 [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2011r. Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Delegatury w S. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w G. z dnia [...] listopada 2009r. Nr [...] o uzgodnieniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi K., uchwalonego przez gminę K. Zarządzeniem z dnia 27 marca 2012 r. Przewodniczący Wydziału IV wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi. W dniu 17 kwietnia 2012 r. B. J. zwróciła się o przyznanie prawa w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z niepełnosprawnym synem, który wymaga stałej rehabilitacji i leczenia. Jako źródła utrzymania dwuosobowej rodziny wskazała własne świadczenie emerytalne w wysokości 896,68 zł netto miesięcznie oraz świadczenia otrzymywane przez syna, mianowicie: zasiłek pielęgnacyjny, stypendium socjalne z uczelni i pomoc z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, których wysokości nie określiła. W oświadczeniu dotyczącym posiadanych nieruchomości skarżąca wskazała, że należące do niej zabytkowy dom w S. oraz zabytkowe parki z ziemią w K. i K. nieodpłatnie przekazała na rzecz fundacji. Oświadczyła też, że nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani wartościowymi przedmiotami. 1. do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2. do nadesłania dokumentów potwierdzających fakt otrzymywania oraz wysokość świadczeń przyznanych synowi, tj. zasiłku pielęgnacyjnego, stypendium socjalnego z uczelni oraz pomocy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, 3. do nadesłania zaświadczenia o jej sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, 4. do nadesłania dokumentów potwierdzających przekazanie wskazanych we wniosku nieruchomości - ewentualnie innych jeszcze składników majątkowych - na rzecz fundacji oraz wskazujących, czy działalność fundacji finansowana jest ze środków przekazywanych przez skarżącą, 5. do nadesłania oświadczenia, w którym wskaże powierzchnię domu oraz nieruchomości gruntowych wymienionych w rubryce nr 7.1 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, 6. do nadesłania dokumentów wskazujących wysokość stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym prowadzonym przez skarżącą wspólnie z synem za miesiące: styczeń, luty marzec i kwiecień 2012 r., ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich stałych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - do złożenia oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, stałych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym w okresie ostatnich czterech miesięcy. W dniu 5 czerwca 2012 r. B. J. złożyła do Sądu pismo oznaczone jako "sprzeciw", w którym zakwestionowała zasadność wezwań wystosowanych do niej w pięciu sprawach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, których przedmiotem było wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, uzupełniających złożone przez skarżącą wnioski o przyznanie prawa pomocy. W piśmie tym strona zawarła wniosek o zawieszenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 424/12 odmówił zawieszenia postępowania. Razem z opisanym powyżej "sprzeciwem" skarżąca złożyła do Sądu oświadczenie mające stanowić uzupełnienie oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonych przez nią w wymienionych w piśmie sprawach, w tym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 424/12. W oświadczeniu tym B. J. podała m.in., że: 1. nie posiada żadnych lokat ani oszczędności, ani w złotówkach, ani w dewizach, 2. nie przedstawia stanów bankowych, bo nie ma lokat, 3. dane o wpływach z emerytury na konto bankowe przekazała Sądowi, 4. dane o zasiłku pielęgnacyjnym syna i rencie socjalnej wypłacanej w związku z kontynuowaniem nauki zostały skierowane do urzędu skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i skarżąca nie jest w posiadaniu tych dokumentów ale wg jej wiedzy świadczenia te wynoszą około 500 zł, 5. odnośnie do pomocy finansowej dla syna, wyjaśnia, iż w bieżącym semestrze PERON nie wypłacił jeszcze żadnemu z niepełnosprawnych studentów zasiłku, 6. stypendium socjalne z uczeni dla niepełnosprawnych studentów wynosi wg jej wiedzy 250 zł, jeśli uczelnia ma środki na ten cel, 7. wszystkie nieruchomości przekazała nieodpłatnie fundacji na cele statutowe - ochronę zabytków - umowami notarialnymi z 2009 r. i 2011 r., 8. posiada dwa samochody: [...]., nieużytkowany w stanie awarii i [...]., 9. cały własny dorobek twórczy, filmowy i majątek osobisty - do produkcji filmów przekazała w 2004 r. na cele publiczne, edukację, 10. jej działalność na rzecz Fundacji oraz działalność pozostałych członków zarządu odbywa się społecznie, bez wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2012r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Dnia 28 sierpnia 2012r. B. J. wniosła sprzeciw od postanowienia referendarz sądowego o odmowie przyznania pomocy prawnej w sprawie postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2011r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieokreślonej w postanowieniu Sądu. B. J. wniosła sprzeciw o uchylenie postanowienia i przyznanie pomocy prawnej. W przysłanym piśmie skarżąca przesyła w załączeniu nowe zaświadczenia ZUS o wysokości wypłacanej emerytury od kwietnia do czerwca i wydruk ze stanu konta w Banku PKO BP z wysokością wpłaty na konto emerytury z ZUS w lipcu w kwocie 909,63zł oraz zaświadczenie ZUS dot. renty syna. Skarżąca stwierdza iż wszystkie oświadczenia jej były zgodne z prawdą i stanem faktycznym. Kwestionuje zarzut referendarza niedostarczenia "zaświadczenia właściwej jednostki gminy ds. opieki społecznej o sytuacji rodzinnej", nie znajduje podstawy prawnej a samo żądanie jest poniżające i ubliżające skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony, sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p. p. s. a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 252 § 1 p. p. s. a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Na wnioskodawcach spoczywa więc ciężar wykazania, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przesłane zaświadczenia nie stanowią podstawy do przyznania prawa do pomocy w zakresie całkowitym, gdyż odmowa przyznania prawa pomocy nie oznacza, że B. J. nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i swego syna. Skarżąca nie nadesłała kopii wyciągów z rachunków bankowych, a także nie udokumentowała w pełni wysokości świadczeń otrzymywanych przez syna. Żądanie nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, a także udokumentowania wysokości świadczeń otrzymywanych przez syna służyło weryfikacji oświadczenia skarżącej w powyższym zakresie i ustaleniu rzeczywistej wielkości wpływów w jej budżecie domowym. Także należy zwrócić uwagę na fakt, jaki wynika z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 115/12, w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy Fundacji [...] w S., gdzie ustalono, że wnioskodawczyni jest założycielem i prezesem tej Fundacji. Majątek Fundacji stanowi fundusz założycielski w kwocie 10.000 zł, zaś składniki majątkowe, to dokumentalne archiwum autorskich zbiorów filmowych na nośnikach telewizyjnych, obejmujące 820 pozycji o przybliżonej wartości 1.200.000 zł oraz sprzęt telewizyjny o wartości 10.000 zł. Bieżąca działalność Fundacji jest natomiast realizowana ze środków prywatnych (darowizn) jej prezesa, który z tego samego źródła finansuje wszelkie koszty działania Fundacji. Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że złożenie przez skarżącą do akt sprawy żądanych w wezwaniu z dnia 8 maja 2012 r. wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających wysokość świadczeń socjalnych otrzymywanych przez syna, a ponadto zaświadczenia o sytuacji rodzinnej, było nieodzowne dla ustalenia, jakimi środkami finansowymi faktycznie dysponuje skarżąca. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nie nadesłała kopii umów spłacanych kredytów, dlatego nie było możliwości ocenienia, czy ich koszt stanowi wydatek niezbędny. Artykuł art. 246 § 1 ppsa stanowi, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego zadania. Tymczasem, B. J. najpierw przedstawia niepełne i budzące wątpliwości dane o stanie majątkowym, dochodach oraz wysokości miesięcznych obciążeń budżetu domowego, a następnie kwestionuje zasadność skierowanego do niej wezwania do nadesłania dokumentów i dodatkowych oświadczeń, które umożliwiłyby dokonanie oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Analizując przedstawiony stan faktyczny, pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest niemożliwe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.