IV SA/Wa 43/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Danuta Dopierała po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P., J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. P. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2008 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Po wydaniu w dniu 7 lipca 2009 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku oddalającego skargę B. P. i J. P. na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2008 r. skarżący B. P. i J. P. wnieśli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazali, iż nie mogli w zakreślonym terminie złożyć wymaganych dokumentów i oświadczeń z powodu przewlekłych chorób. Z informacji podanych przez skarżących w nadesłanym formularzu oraz z dokumentów nadesłanych przy sprzeciwie wynika, iż skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Jak wynika z rubryki 7. 1 formularza wniosku – jako posiadane nieruchomości – wskazali 50–letni dom drewniany oraz będącą w dzierżawie nieruchomość rolną o pow. 3,08 ha. Jak wynika natomiast z oświadczenia zawartego w rubryce nr 10 formularza wniosku oraz oświadczeń skarżących z dnia 10 marca 2010 r. jedynymi źródłami dochodu dwuosobowej rodziny są świadczenia emerytalne: B. P. w kwocie 1044 zł oraz J. P. w kwocie 995 zł. miesięcznie. Z nadesłanych przez skarżących rachunków bankowych z trzech ostatnich miesięcy wynika, iż na rachunku bankowym J. P. na dzień [...] kwietnia 2010 r. zaksięgowana jest kwota 1.038,19 zł, a na rachunku bankowym B. P. na dzień [...] kwietnia 2010 r. kwota - 3.246.04 zł. Ponadto, jak wynika z zaświadczenia Banku [...] w O. z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący pobrali kredyt konsumencki w kwocie 7.000 zł płatny w ratach miesięcznych po 438 zł. Na dzień wystawienia zaświadczenia stan zadłużenia skarżących we ww. banku wynosił 3.942 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, iż złożony przez nich wniosek zasługuje na uwzględnienie z uwagi na ich podeszły wiek, zły stan zdrowia oraz ograniczone możliwości materialne. Oceniając sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżących w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem we sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, lecz bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści przywołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Łączny miesięczny dochód osiągany w dwuosobowym gospodarstwie domowym skarżących wynosi 2.039 zł. Jak już wskazano wyżej skarżący dysponują również kwotą 4.284,23 zł oszczędności znajdującą się na ich kontach bankowych. Wykazane przez skarżących, średnie miesięczne wydatki, ponoszone na utrzymanie domu, spłatę kredytu oraz opłaty za opał, prąd, telefon, wydatki komunalne, drobne remonty, opłaty PZU za budynki, wyżywienie, środki czystości, leki wynoszą około 1900 zł. Co prawda po pomniejszeniu osiąganego dochodu o wskazaną kwotę do dyspozycji Państwa P. pozostaje niewielka kwota (około 140 zł), jednak należy mieć na uwadze, iż dysponują oni oszczędnościami w wysokości ponad 4000 zł. Ponadto należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem jaki będą musieli ponieść skarżący będzie wpis od skargi kasacyjnej, którego wysokość, stosownie do treści § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 250 zł. Kwota jaką dysponują skarżący (ponad 4000 zł oszczędności) umożliwia im zatem jednorazowe wygospodarowanie kwoty 250 zł niezbędnych na pokrycie opłat sądowych, do których uiszczenia będą zobowiązani. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż wykazana przez skarżących sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, że spełniają oni przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określonym w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wobec stwierdzenia, że skarżący nie spełniają przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełniają oni warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący mogą ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku koniecznego dla nich utrzymania. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w przedmiotowej sprawie wysokość ewentualnej dalszej opłaty tj. wpisu od skargi kasacyjnej jednorazowo nie przekroczy 250 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna skarżących (znajdujące się na ich kontach oszczędności przekraczające 4000 zł) umożliwia im uiszczenie ww. wpisu od skargi kasacyjnej. Z kolei uwzględniając wysokość miesięcznych dochodów i niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym B. i J. P. należy stwierdzić, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego nie będą oni w stanie ponieść ewentualnych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak ustalono, po poczynieniu niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem domu oraz mając na względzie zobowiązanie z tytułu spłaty kredytu, opłaty za opał, prąd, telefon, wydatki komunalne, wyżywienie, środki czystości, zakup leków, do dyspozycji skarżących pozostaje niewielka kwota, która pomimo posiadanych przez nich oszczędności nie pozwoli im wygospodarować środków pieniężnych na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu małżonków. Należy zatem stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.