IV SA/Wa 435/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Karina Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi H. I. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu lub odszkodowania za przejęcie nieruchomości ziemskiej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. umorzył postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem L. S., w sprawie zwrotu bądź przyznania odszkodowania za gospodarstwo rolne i młyn turbinowy we wsi K., powiat L., stanowiące własność jej męża J. S., a przejętej na cele reformy rolnej. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła H. I. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ naczelny podniósł, że brak jest podstaw prawnych do przyznania stronie ekwiwalentu za nieruchomość ziemską przejętą na cele reformy rolnej. Uprawnienia do otrzymania takiego ekwiwalentu wynikały z art. 2 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 57, poz. 321). Powołany dekret przestał obowiązywać z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że podstawy prawnej do przyznania odszkodowania, bądź ekwiwalentu za przejętą nieruchomość nie mogą stanowić przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ani Kodeksu cywilnego. Skargę na powyższą decyzję wniosła H. I., domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła, że organ nie zachował należytej staranności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie rekompensaty za poniesioną szkodę powstałą na skutek bezprawnego przejęcia gospodarstwa rolnego i obiektu młyńskiego na cele reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, lecz z innych z przyczyn niż zostały w niej podane, a które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu. Wniosek w sprawie zwrotu lub odszkodowania za niesłuszne przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 33 ha i młyna wodnego wraz z urządzeniami towarzyszącymi, stanowiących własność J. S., złożyła jego żona L. S. Z treści wniosku i załączonych do niego dokumentów wynika, że J. S. zmarł dnia [...] kwietnia 1958 r. W związku z tym obowiązkiem organu orzekającego w sprawie było, stosownie do art. 61§4 k.p.a. było ustalenie z urzędu, czy w sprawie mają prawnie chronione interesy również inne, niż wnioskodawczyni, podmioty. Organ wszczynając postępowanie obowiązany był zawiadomić o tym wszystkie osoby będące, zgodnie z art. 28 k.p.a., stronami w sprawie. W tym wypadku obowiązkiem organu było wyjaśnienie, czy wnioskodawczyni jest jedynym spadkobiercą J. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z naruszeniem art. 61§4 k.p.a. nie ustalił wszystkich stron postępowania i nie zawiadomił ich o jego wszczęciu. W konsekwencji osoby te zostały pozbawione prawa czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Podnieść należy, że decyzja z dnia [...] lutego 2004 r. została skierowana do L. S., natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła H. I. - "córka L. i J. S. spadkobierca ułamkowy ustawowy w imieniu własnym i pozostałych spakobierców". Z treści wniosku wynika, iż L. S. zmarła oraz, że poza skarżącą są jeszcze inni spadkobiercy. H. I. nie przedstawiła postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po L. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wziął pod uwagę tych okoliczności i ani nie zawiesił postępowania w sprawie, ani nie ustalił, czy istnieje możliwość wezwania do udziału w postępowaniu pozostałych spadkobierców L. S. Tym samym spadkobiercy L. S. zostali pozbawieni udziału w postępowaniu, prowadzonym w trybie art. 127§3 k.p.a. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w wypadku, gdy strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, zachodzi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145§1 pkt 4 k.p.a. Stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), bez względu na to, czy naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie obowiązkiem organu orzekającego będzie ustalenie wszystkich osób mających w postępowaniu przymiot strony i zapewnienie im czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.