IV SA/Wa 435/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2010 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. L. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. uchylił postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009r., którym zawieszono postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu J. J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. oraz orzekł o odmowie zawieszenia przedmiotowego postępowania. Na podstawie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, ustalono następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu J. J. (zwanej dalej skarżącą) z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. Od przedmiotowej decyzji zainteresowana złożyła odwołanie do Wojewody [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lipca 2003 r. Na ww. rozstrzygnięcie J. J. wniosła skargę do Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 3 października 2007 r. (Sygn. akt II SA/Kr 2393/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. oraz decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2003 r. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia materiału odwodowego oraz dokonanie oceny zebranego materiału zgodne z zasadą wyrażoną w art. 80 K.p.a. Zwrócił ponadto uwagę, iż fakt toczącego się postępowania przed sądami lub organami prokuratury, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyny opuszczenia lokalu, nakłada na organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie obowiązek zawieszenia postępowania w tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego. Sąd zauważył, że dopiero zebranie dokumentów zawierających rozstrzygnięcia w tych sprawach pozwalałoby na odniesienie się przez organy do twierdzenia skarżącej o braku dobrowolności opuszczenia spornego lokalu poprzez potwierdzenie tej okoliczności lub jej nie potwierdzenie przy zastosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 K.p.a. Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta K. decyzją wydaną w dniu [...] czerwca 2009 r. orzekł o wymeldowaniu J. J. ze spornego lokalu. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła skarżąca wnosząc jednocześnie o zawieszenie przedmiotowego postępowania z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym [...] w K. Wydział [...] Cywilny sprawy z powództwa zainteresowanej przeciwko J. Z. o przywrócenie naruszonego posiadania ww. lokalu. Mając na uwadze powyższe, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu ww. orzeczenia organ wskazał, iż - w jego ocenie - zakończenie prowadzonego przez Sąd Rejonowy [...] w K. postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania ww. lokalu, umożliwi organowi II instancji ocenę przesłanki dobrowolności opuszczenia przez odwołującą się miejsca pobytu stałego. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył J. Z., wskazując, iż -w jego ocenie - postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w K. nie będzie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy meldunkowej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. i orzekł o odmowie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być taka okoliczność, którą organ prowadzący postępowanie administracyjne, może ocenić we własnym zakresie, nawet gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Organ podniósł, iż w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym Wojewoda [...] ma możliwość samodzielnej oceny czy skarżąca trwale i dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego. Dodał ponadto, iż rozstrzygnięcie dotyczące określenia sposobu korzystania z lokalu przy ul. [...] nie ma wpływu na czynności meldunkowe. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w tym lokalu. Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) J. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż - w jej ocenie - uchylone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowienie Wojewody [...] należy uznać za prawidłowe. Wskazała, iż strony przedmiotowego postępowania są byłymi małżonkami pomiędzy którymi nie przeprowadzono postępowania o podział majątku dorobkowego. Dodała, iż zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa (niepublikowany wyrok NSA z dnia 11 maja 1993 r. SA/Wr 234/93 [w:] M. Jaśkowska, A Wróbel, Kodeks postępowania Administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III) "do czasu rozstrzygnięcia sądowego w sprawie o podział majątku dorobkowego byłych małżonków, organ do spraw ewidencji ludności nie dysponuje dostatecznym materiałem do oceny spornej kwestii uprawnień do lokalu". Wskazała także na fakt prowadzenia pomiędzy stronami przez Sąd Rejonowy [...] w K. sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania (Sygn. akt [...] C [...]), którą - w jej ocenie - należy uznać za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał ponadto, iż w zaskarżonym postanowieniu Minister oceniał wyłącznie zasadność zawieszenia postępowania administracyjnego przez Wojewodę [...] z uwagi na toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym [...] w K. Wydział [...] Cywilny o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu przy ul. [...] w K. Dodał także, iż skarżąca nie występowała do organu odwoławczego o możliwość zawieszenia postępowania z innej przyczyny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje zatem oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Należy też dodać, że w myśl przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania zaskarżonego aktu przepisów prawnych, stwierdził, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, istnieje konieczność zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2009 r. orzekającej o wymeldowaniu J. J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. Podkreślić należy , iż ww. decyzja Prezydenta Miasta K. została wydana po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego do którego organ administracji pierwszej instancji został zobowiązany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 3 października 2007 r. (Sygn. akt II SA/Kr 2393/03) uchylił poprzednio wydaną w przedmiotowej sprawie przez Prezydenta Miasta K. decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. W uzasadnieniu omawianego wyroku Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie wskazał m. in., że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w tym lokalu albo, jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Nadto Sąd ten wskazał, iż jeżeli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyny opuszczenia lokalu, organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie powinien zawiesić postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego. Rozpoznając sprawę na nowo Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. ponownie orzekł o wymeldowaniu J. J. z miejsca stałego pobytu z lokalu przy ul. [...] w K. Rozpatrując natomiast sprawę na skutek złożonego odwołania Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. zawiesił postępowanie odwoławcze prowadzone w przedmiocie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu w spornym lokalu do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy [...] w K. Wydział [...] Cywilny sprawy z powództwa skarżącej przeciwko J. Z. o zakazanie naruszeń rzeczonego lokalu. Organ administracji uznał, iż w zaistniałej sytuacji kwestia opuszczenia lokalu przez J. J. pozostaje nadal otwarta, albowiem w dalszym ciągu rozstrzygające w sprawie jest ustalenie, czy skarżąca opuściła sporny lokal w sposób dobrowolny. Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć zatem na uwadze art. 153 P.p.s.a. i wynikające z niego obowiązki organów. Jak stanowi wymieniony przepis, ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do treści przytoczonego przepisu, wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu Sądu administracyjnego, podobnie jak ocena prawna zawarta w tym orzeczeniu, stanowią postanowienia o charakterze wiążącym. Wskazania te określają sposób prowadzenia postępowania w przyszłości, a ich celem jest uniknięcie ponownego popełnienia błędów w postępowaniu administracyjnym oraz określenie kierunku tego postępowania, natomiast ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie. Przywołana regulacja oznacza, że orzeczenie Sądu administracyjnego wywiera skutki poza zakres postępowania sądowoadminsitracyjnego, w którym wydane zostało rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte bowiem zostaje przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, a także postępowanie sądowoadminsitracyjne. Uznać zatem należy, iż Wojewoda [...] wydając w dniu [...] listopada 2009 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania był związany oceną i wskazaniami wyrażonymi w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 października 2007 r. (Sygn. akt II SA/Kr 2393/03). Nie można więc podzielić poglądu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż w przedmiotowym postępowaniu (prowadzonym ponownie na skutek uchylenia poprzednich orzeczeń przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie) Wojewoda [...] mógł dokonać samodzielnej oceny charakteru i przyczyny opuszczenia lokalu przez skarżącą. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.