IV SA/Wa 439/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w L. wnioskiem z dnia 16 marca 2013 r. zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z treści złożonego na urzędowym formularzu oraz regulaminu Stowarzyszenia wynika, że wnioskodawca jest stowarzyszeniem zwykłym, którego celem jest działalność proekologiczna polegająca m.in. na występowaniu na prawach strony w postępowaniach administracyjnych, dotyczących mieszkańców i obszaru działania Stowarzyszenia, w szczególności w postępowaniach dotyczących decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i decyzji o ustaleniu lokalizacji dla inwestycji znacząco oddziaływujących na środowisko (§ 7 pkt 5 regulaminu Stowarzyszenia). Działalność skarżącego opiera się na pracy społecznej członków. Stowarzyszenie nie ma majątku i nie posiada rachunku bankowego. Jako stowarzyszenie zwykłe nie może prowadzić działalności gospodarczej. Z tego powodu nie ma stałego źródła dochodu. Wszystkie podejmowane czynności opłacane są z prywatnych środków poszczególnych członków stowarzyszenia. Ponieważ oświadczenie skarżącego Stowarzyszenia z dnia 16 marca 2013 r. było niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pismem Sądu z dnia 21 marca 2013 r. wezwano go do złożenia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających aktualną sytuację majątkową, to jest: 1) odpisów z bilansu oraz rachunków zysków i strat za III i IV kwartał 2012 r., 2) wyszczególnienia oraz udokumentowania wydatków poniesionych na działalność statutową w III i IV kwartale 2012 r., 3) odpisu uchwały walnego zgromadzenia członków określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, 4) informacji ilu członków liczy Stowarzyszenie, 5) informacji jakie działania podejmuje Stowarzyszenie w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w regulaminie Stowarzyszenia (m. in. na występowanie przed sądem jako strona). Przedmiotowe wezwanie skarżące Stowarzyszenie otrzymało 26 marca 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych sprawy, k-49). Termin do jego wykonania upłynął zatem bezskutecznie w dniu 9 kwietnia 2013 r. Stowarzyszenie [...] w zakreślonym terminie nie złożyło do akt sprawy żądanych od niego dokumentów i oświadczeń. W piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2013 r. wskazało natomiast, że wobec krótkiego czasu wyznaczonego mu do nadesłania dokumentów źródłowych, rezygnuje z ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Działająca w imieniu skarżącego Stowarzyszenia A. T. poinformowała jednocześnie, że w dniu 5 kwietnia 2013 r. uiściła należny w sprawie wpis sądowy. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: Stowarzyszenie [...] ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Żąda ono bowiem zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Według treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. strona, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia, które obejmuje dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego dochodów. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 2 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPPr jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie. Trzeba podkreślić, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), w związku z czym, stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na swoją działalność uzyskuje zaś ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2 powołanej ustawy). Ustawowe ograniczenie źródeł finansowania stowarzyszenia zwykłego nie oznacza jednak, że określając cele i formy działania założyciele nie mają obowiązku przewidzieć środków na działalność takiego stowarzyszenia. Realizując cele regulaminowe, np. poprzez wszczynanie postępowań przed sądami administracyjnymi, członkowie Stowarzyszenia powinni z kolei - w razie trudności w prowadzeniu działalności regulaminowej - podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych, np. poprzez zwiększenie wysokości składek członkowskich, czy też liczby członków. W sytuacji, gdy skarżące Stowarzyszenie wskazuje, że jego sytuacja materialna jest trudna, ustalenie źródeł finansowania jego działalności statutowej (ustalenie liczby członków, wielkości składek członkowskich, wielkości ponoszonych wydatków) jest konieczne do stwierdzenia, czy w istocie spełnia ono wskazane wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Przypominając, że z treści art. 246 § 2 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, należy skonstatować, że oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu PPPr z dnia 16 marca 2013 r. nie pozwala na dokonanie pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Tymczasem wnioskujące Stowarzyszenie, pomimo wezwania go do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wykonało wezwania Sądu z dnia 21 marca 2013 r. W sytuacji, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do ustalenia jej sytuacji materialnej dokumentów lub oświadczeń, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W konsekwencji należy uznać, że wnioskujące Stowarzyszenie odstępując od należytego udokumentowania swojej sytuacji finansowej uniemożliwiła uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Konkludując należy stwierdzić, że nie nadsyłając wymienionych wyżej dokumentów źródłowych i oświadczeń, skarżące Stowarzyszenie odstąpiło od wykazania przesłanek przyznania mu prawa pomocy, w sposób określony w wezwaniu z dnia 16 marca 2013 r. Tym samym uniemożliwiło dokonanie oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, co wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania mu prawa pomocy. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.