IV SA/Wa 439/18
WyrokWSA w Warszawie2018-09-18
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Marzena Milewska-Karczewska, Aleksandra Westra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji w otulinie parku narodowego, ze względu na potencjalne negatywne oddziaływanie na korytarz ekologiczny, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji w otulinie parku narodowego, ze względu na potencjalne negatywne oddziaływanie na korytarz ekologiczny, jest prawidłowa. Organy administracji wykazały, że realizacja planowanej inwestycji mogłaby utrudnić migrację zwierząt i tym samym zagrozić celom ochrony parku narodowego, co stanowi uzasadnione ograniczenie prawa własności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. W. na postanowienie Ministra Środowiska utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Parku Narodowego odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą na terenie otuliny parku narodowego. Organy uznały, że inwestycja mogłaby negatywnie wpłynąć na korytarz ekologiczny. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym ograniczenie prawa własności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu w dniu 18 września 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. W. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy oddala skargę.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także "Sądu") postanowieniem z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] Minister Środowiska (dalej także "Minister"), po rozpatrzeniu zażalenia G. W. (dalej "skarżącego", "Inwestor") na postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...], odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą, obejmującą budowę zjazdów
z dróg gminnych, budowę przyłączy infrastruktury technicznej oraz budowę innych niezbędnych urządzeń budowlanych, na częściach działek ewidencyjnych
nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] położonych
w miejscowości [...], gmina [...], na obszarze otuliny [...] Parku Narodowego, orzekł
o utrzymaniu postanowienia Dyrektora [...] Parku Narodowego w mocy.
Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonego obecnie postanowienia, przedstawia się następująco:
Pismem z dnia [...] listopada 2015r., Wójt Gminy [...] wystąpił do Dyrektora [...] Parku Narodowego (dalej także "Dyrektora Parku") z wnioskiem o uzgodnienie projektu decyzji, ustalającej warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą na częściach działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] położonych w miejscowości [...], gmina [...], na obszarze otuliny [...] Parku Narodowego (dalej odpowiednio: "projekt decyzji", "planowana inwestycja", "teren inwestycji", "Park").
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015r. znak: [...] Dyrektor Parku odmówił uzgodnienia projektu ww. decyzji. Wskazane postanowienie, w wyniku rozpoznania zażalenia Inwestora, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r. Ministra Środowiska zostało uchylone a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że uzgodnienie bądź jego brak należy oprzeć m. in. o całokształt uwarunkowań przyrodniczo-przestrzennych w tym wykazać brak możliwości pogodzenia funkcjonowania inwestycji w otulinie z podlegającymi ochronie walorami przyrodniczymi Parku. Istotne w ocenie organu odwoławczego było wykazanie zagrożenia zewnętrznego, tj. tych czynników presji znajdujących się poza Parkiem, które mogą nań negatywnie oddziaływać. Wskazano również, że w związku
z potencjalnym ograniczeniem prawa własności, na organie I instancji spoczywał obowiązek udowodnienia w sposób rzetelny i czytelny, że w wyniku uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, czynniki takie wystąpią. W ocenie Ministra Środowiska uzasadnienie rozstrzygnięcia Dyrektora Parku było tego pozbawione, co generowało konieczność ponownego rozważenia materiału dowodowego przez ten organ. Minister uznał, że postępowanie należy powtórzyć w odniesieniu do funkcjonowania korytarzy ekologicznych.
Rozpatrując sprawę po raz kolejny, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 znak: [...] Dyrektor Parku ponownie odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji. Wskaz on na następujące uwarunkowania faktyczne i prawne stanowiące podstawę wydania rozstrzygnięcia:
1/ przeznaczone pod zainwestowanie fragmenty działek ewidencyjnych, są pokryte roślinnością łąkową związku Arrhenatherion elatioris – łąki świeże, działki będące przedmiotem decyzji o warunkach zabudowy stanowią łąki trwałe, grunty orne, grunty zadrzewione i zakrzewione oraz lasy;
2/ powierzchnia działek schodzi stromo w części południowo -wschodniej do brzegu rzeki [...], w granicach rzędnych terenu [...] m n.p.m.;
3/ teren inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;
4/ planowane do zainwestowania działki ewidencyjne znajdują się w całości na obszarze otuliny [...] Parku Narodowego, a także [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Organ wskazał również na istotne znaczenie korytarza ekologicznego istniejącego na tym terenie. Podkreślił, że obszar objęty projektem decyzji o warunkach zabudowy stanowi jedyny wolny od zwartej, liniowej zabudowy obszar od [...] na zachodzie do miejscowości [...] na wschodzie (względem Parku). Wskazał, że monitoring prowadzony przez organ wykazał przemieszczanie się niektórych gatunków dużych ssaków w omawianym korytarzu, w tym wilków, jeleni, saren lisów oraz incydentalnie niedźwiedzi. W ocenie organu z przedmiotowego korytarza morze korzystać setki osobników wyszczególnionych gatunków, w ciągu całego roku. Organ wskazał również, że w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2016r. wizji w terenie wykryto świeże tropy dzików, saren i jeleni na jednej z działek stanowiącej przedmiot decyzji o warunkach zabudowy. Natomiast poza obszarem przeznaczonym do zagospodarowania w korytarzy ekologicznym, stwierdzono ponadto tropy wilka
i rysia. Za odmową uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, zdaniem organu I instancji przemawiała również niespójność planistyczna uwarunkowań przedstawionych w projekcie decyzji o warunkach zabudowy z uwarunkowaniami przyjętymi w Studium, które podlegało uzgodnieniu z Dyrektorem Parku.
Zażalenie na ww. postanowienie złożył G. W. zarzucając naruszenie: art. 7, 77,80 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126. 124 oraz art. 106 § 4 k.p.a., w zakresie wadliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz oparciu rozstrzygnięcia o nieudowodnione przesłanki; art. 9 ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzenny, w zakresie wykładni art. 31 ust.3 oraz art. 64 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 z późn. zm), w zakresie wprowadzenia ograniczenia prawa własności niewynikającego z normy prawa oraz jego nieproporcjonalności w stosunku do celu ograniczenia.
Minister Środowiska po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] listopada 2017r. (nr wskazany na wstępie), utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podkreślił, że Dyrektor Parku w sposób ogólny zobligowany jest rozważyć każde z uzgadnianych działań inwestycyjnych przez pryzmat celów wyrażonych w art. 8 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, w tym zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych tego parku. Analizując wpływ danego przedsięwzięcia inwestycyjnego w otulinie parku narodowego, Dyrektor Parku ocenia zagrożenia płynące z realizacji takiego działania na walory chronione samego parku.
W kontekście analizowanej sprawy organ zauważył m. in. że trafnie stwierdził Dyrektor Parku konieczność uwzględnienia przy rozpatrywaniu sprawy postanowień studium, niemniej powyższe nie wynika z faktu, iż postanowienia studium miałyby mieć bezpośrednią moc wiążącą dla organu uzgadniającego, a z faktu, iż postanowienia ta we właściwy i akceptowany przez w/w organ (a wcześniej przez niego uzgodniony) chronią zasoby przyrodnicze objętego nim terenu. Odmowa uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji nie jest zatem wynikiem zastosowania
w sprawie postanowień studium, a wyłącznie wynikiem podzielenia przez organy uzgadniające (w ramach samodzielnej oceny stanu faktycznego sprawy) wytycznych studium co do ochrony przyrody, tj. co do konieczności ochrony korytarza ekologicznego, zlokalizowanego w otulinie Parku, służącej realizacji celów ochrony Parku (zagadnienie zagrożenia zewnętrznego). Zajęcie przez organ uzgadniający stanowiska zbieżnego z postanowieniami studium zapewnia przy tym pożądaną spójność polityki planistycznej gminy.
Organ zauważył również, że otulina parku narodowego pełni określone
w ustawie o ochronie przyrody funkcje, przy czym nie będąc sama formą ochrony przyrody, pozwala organowi parku na przeciwdziałanie takim zmianom w jej funkcjonowaniu, które mogłyby zagrozić realizacji celów utworzenia tego parku. Odmowa uzgodnienia jest w tej sytuacji konsekwencją oceny zagrożenia dla istniejącego korytarza ekologicznego oraz przyrody Parku w wyniku presji urbanizacyjnej. Zdaniem organu dalsza zmiana sposobu zagospodarowania otuliny Parku wpłynęłaby niekorzystnie na ochronę gatunków migrujących pomiędzy Parkiem a innymi obszarami (w tym nie podlegającymi ochronie przyrodniczej), a tym samym na zasoby Parku. Wprawdzie istnienie otuliny Parku nie powoduje wyłączenia prawa do zabudowy, to jednak działanie inwestycyjne bez wątpienia spowoduje osłabienie funkcji ochronnej otuliny, co będzie rzutowało na ochronę samego Parku. Organ przyznał przy tym że co prawda pojedyncza inwestycja nie powinna drastycznie wpłynąć na walory chronione w Parku, to jednak już suma tych oddziaływań (której wystąpienie należy zakładać) do takiej oceny całkowicie upoważnia.
Organ odwoławczy uznał również, że Dyrektor Parku trafnie zauważył, iż zgodnie z art. 11 ust. 1 i art. 5 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody, otulina ma na celu zabezpieczenie parku narodowego m.in. przed zagrożeniami zewnętrzami wynikającymi z działalności człowieka. Zagrożenie zewnętrzne ustawodawca definiuje w art. 5 pkt 29, jako "czynnik mogący wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobów, tworów i składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów przyrodniczych, wynikający z przyczyn naturalnych lub z działalności człowieka, mający swoje źródło poza granicami obszarów lub obiektów podlegających ochronie prawnej". Wprowadzanie zabudowy mieszkaniowej w tereny pełniące rolę korytarzy ekologicznych stanowi poważne zagrożenie dla realizacji celów, dla których utworzono Park. Trafnie zauważa organ I instancji, że budynek mieszkalny, wraz
z całą infrastrukturą towarzyszącą spowodowałby wprowadzenie kolejnej bariery
w korytarzu ekologicznym i jego dalsze zawężenie. Negatywne oddziaływanie inwestycji na możliwości przemieszczania się zwierząt w korytarzu ekologicznym (obecność ludzi i zwierząt domowych, oświetlenie, hałas, ruch pojazdów mechanicznych) wykraczałoby znacznie poza granice działki objętej warunkami zabudowy. Zawężanie się korytarza w wyniku presji urbanizacyjnej nie jest więc zagrożeniem hipotetycznym, czy wręcz w ocenie Inwestora nieudowodnionym. Zagadnienie to rozpatrzone holistycznie, to jest nie tylko w odniesieniu do jednostkowego przedsięwzięcia będącego przedmiotem projektu decyzji
o warunkach zabudowy, ale tego właśnie przedsięwzięcia w połączeniu z już istniejącymi, pozwala w tej sprawie określić realne zagrożenie z dalszej zabudowy korytarza, prowadzonej tak w sposób liniowy jak i rozproszony.
Dlatego kierując się przesłankami, z których wywodzi się zasada przezorności, o której mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, organ odwoławczy stwierdził, że realizacja decyzji o warunkach zabudowy może realnie pogorszyć drożność korytarza ekologicznego, a nadto spotęguje presję urbanizacyjną w obrębie innych, podobnych terenów. Coraz liczniejsza zabudowa terenów wartościowych pod kątem przyrodniczym zdecydowanie negatywnie wpływa na zwierzęta, które unikając elementów antropogenicznych w środowisku, będą zmuszone do szukania innych dróg migracji, co przy obecnym stanie zagospodarowania przestrzennego staje się trudne do pogodzenia z zasadami zrównoważonego rozwoju. Ocena skumulowanego oddziaływania takich okoliczności, z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów
i wartości chronionych w Parku, jest jednoznacznie negatywna. Tym samym,
w zakresie zagadnienia funkcjonowania korytarza ekologicznego, organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji.
W treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Minister Środowiska odniósł się również do stawianych w zażaleniu, przez Inwestora, zarzutów - uznając je za niezasadne.
Pan G. W., za pośrednictwem organu, pismem z dnia [...] stycznia 2018r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc przeciwko ww. orzeczeniu następujące zarzuty:
1/ naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 28, 77, 80 § 1, 107 § 3, 126 i 124 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Dyrektor Parku w prawidłowy sposób przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Zdaniem skarżącego jest to ocena nietrafna, gdyż nie przeprowadzono postępowania
w sposób pełny i wyczerpujący, naruszono prawa strony poprzez uniemożliwienie jej uczestnictwa w czynnościach na gruncie w dniu [...] listopada 2016r., co skutkowało niemożnością ustalenia dla potrzeb postępowania dowodowego czy i w jakim zakresie planowana inwestycja na częściach działek ewidencyjnych o nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]-[...],[...] (prawdopodobnie w treści skargi błędnie określony został numer działki, gdyż prawidłowo winien być wskazany
nr [...]),[...],[...],[...] położonych w [...] będzie oddziaływać na spełnianie funkcji korytarza ekologicznego, co uniemożliwiło skarżącemu zgłoszenie uwag co do stanu zalesienia i zakrzewienia owych części i co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów obowiązujących w polskiej procedurze administracyjnej;
2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- art. 60 ust.1 w związku z art. 53 ust.4 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez błędne przyjęcie, że
w przedmiotowej sprawie nie spełniono warunków do uzgodnienia projektu decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
- art. 11 w związku z art. 5 pkt. 14 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez błędne przyjęcie, że zamierzona inwestycja w otulinie parku będzie stwarzała zagrożenie wynikające z działalności człowieka;
- art. 31 ust 3 oraz 64 ust 3 Konstytucji RP przez wprowadzenie ograniczenia prawa własności, mimo że nie wynika ono z normy powszechnie obowiązującego prawa
i jest nieproporcjonalne do celu ograniczenia.
Podnosząc wskazane zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi
i uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2017r. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Parku z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał, iż podtrzymuje swoje zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. podnoszone we wcześniejszych pismach a nadto zgłasza zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. bowiem zdaniem skarżącego nie było i nie ma żadnych przeszkód natury prawnej, aby mógł on uczestniczyć osobiście lub za pośrednictwem umocowanego pełnomocnika w czynności, która miała miejsce
w dniu [...] listopada 2016r. Wskazał również, że organ II instancji nie rozstrzygnął pojawiającej się w aktach sprawy rozbieżności co do procentowego udziału zalesienia i zakrzewienia przedmiotowych działek, co zdaniem skarżącego ma znaczenie dla oceny funkcjonowania na ich części korytarza ekologicznego. Organ odwoławczy nie odniósł się również do kwestii wpływu rozpoczętych prac budowlanych obwodnicy [...], [...] i [...] na funkcjonowanie przedmiotowego korytarza ekologicznego mimo że skala ewentualnego oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego skarżącego nie da się w żaden sposób porównać z ww. inwestycją drogową, co czyni niewiarygodną argumentację organu o szkodliwym oddziaływaniu zamierzonej przez skarżącego inwestycji. Nadto organ nie odniósł się do kwestii szerokości korytarza ekologicznego i ewentualnego wpływu zamierzonej inwestycji.
W odpowiedzi na skargę, Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wskazuje, że stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2017r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego (dalej: Dyrektor Parku) z dnia [...] stycznia 2017r. znak: [...], którym odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz
z infrastrukturą towarzyszącą, obejmującą budowę zjazdów z dróg gminnych, budowę przyłączy infrastruktury technicznej oraz budowę innych niezbędnych urządzeń budowlanych, na częściach działek ewidencyjnych
nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] położonych
w miejscowości [...], gmina [...], na obszarze otuliny [...] Parku Narodowego.
Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2017r. nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jego wyeliminowania
z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego było uzgodnienie przez właściwego dyrektora parku narodowego, tj. Dyrektora [...] Parku Narodowego (a w drugiej instancji przez ministra właściwego do spraw środowiska, tj. Ministra Środowiska), w trybie uregulowanym w art.53 ust.4 pkt 7
w związku z art. 60 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (jt. Dz. U. z 2017r. poz. 1073- dalej: u.p.z.p.), projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji planowanej na obszarze otuliny parku narodowego. W ocenie organów obu instancji uzgodnienia przedłożonego projektu należało odmówić, albowiem realizacja planowanej inwestycji doprowadziłaby do istotnych utrudnień w funkcjonowaniu przebiegającego przez teren inwestycji korytarza ekologicznego, umożliwiającego migrację organizmów żywych, co stałaby w sprzeczności z celami, dla których park narodowy, chroniony przez otulinę, został utworzony. W ocenie Sądu stanowisko organów należy uznać za prawidłowe, albowiem w toku postępowania administracyjnego zostało przekonująco wykazane, że przewidywane przez organy zagrożenia, uniemożliwiające pozytywne rozpatrzenie sprawy, istotnie występują. Zarzuty skargi, oparte w głównej mierze na zanegowaniu przez skarżącego istnienia na terenie inwestycji korytarza ekologicznego, który miałby rzeczywiste znaczenie dla przemieszczenia się w/w organizmów, nie zasługują w tej sytuacji na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 7 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy wymaga uzgodnienia z dyrektorem parku narodowego w odniesieniu do obszarów położonych w jego otulinie. W myśl art.11 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r.
o ochronie przyrody (jt. Dz.U. z 2016r. poz. 2134 z późn. zm.- dalej: ustawa
o ochronie przyrody) na obszarach graniczących z parkiem narodowym wyznacza się otulinę parku narodowego. Stosownie do art.5 pkt 14 ww. ustawy otulina stanowi strefę ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Z kolei w myśl art.5 pkt 29 ustawy zagrożenie zewnętrzne to czynnik mogący wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobów, tworów i składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów przyrodniczych, wynikający
z przyczyn naturalnych lub z działalności człowieka, mający swoje źródło poza granicami obszarów lub obiektów podlegających ochronie prawnej.
Należy również dodać, że w myśl art.8 ust.2 ww. ustawy park narodowy tworzy się w celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych, przywrócenia właściwego stanu zasobów i składników przyrody oraz odtworzenia zniekształconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin, siedlisk zwierząt lub siedlisk grzybów.
W świetle brzmienia wskazanych wyżej przepisów, trafnie wykazały organy, że dopuszczenie na terenie otuliny nowej zabudowy, utrudniającej funkcjonowanie znajdującego się tam korytarza ekologicznego (tj. istotnie pogarszającej jego drożność), zagroziłoby cennym przyrodniczym zasobom Parku. Presję urbanizacyjną na tereny otuliny Parku należy w tej sytuacji traktować – z punktu widzenia potrzeb prawidłowego działania Parku - jako istotne zagrożenie zewnętrzne w rozumieniu art.5 pkt 29, któremu to zagrożeniu należy skutecznie zapobiegać. Zdaniem Sądu ani w toku postępowania administracyjnego, ani sądowego skarżący nie przedłożył tego rodzaju przekonujących dowodów, które podważałyby ustalenia faktyczne organów. Zebrane przez organ dowody były bowiem wystarczające do wydania zaskarżonego postanowienia. Nie można wobec tego podzielić zarzutu naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Szczegółowa analiza materiału dowodowego sprawy pozwala Sądowi na stwierdzenie całkowitej prawidłowości nie tylko stanowiska Ministra, zajętego
w zaskarżonym obecnie postanowieniu, ale również stanowiska tego organu zawartego w odpowiedzi na skargę, ustosunkowującego się do jej poszczególnych zarzutów. Stanowisko to Sąd w pełni podziela, traktując jako własne. Stosownie do powyższego:
- Wbrew zarzutom skargi istnienie na terenie inwestycji korytarza ekologicznego ([...] Korytarza Ekologicznego) należy uznać za dostatecznie udowodnione. Minister zgromadził w aktach sprawy dokumentację przygotowaną przez służby Parku, dokumentów planistycznych potwierdzającą ustalenia dla Parku, studium Gminy [...] oraz, przebieg i czynne wykorzystywanie korytarza ekologicznego przez gatunki dużych ssaków migrujących do oraz z obszaru Parku (zał. Nr 2 do postanowienia
z dnia [...] stycznia 2017r. Dyrektora Parku). Podkreślić przy tym należy, że istoty korytarza ekologicznego nie należy sprowadzać do sztywno wyznaczonego obszaru przemieszczania się organizmów zwierzęcych, tak jak miałoby to mieć miejsce
np. przy kanalizowaniu ruchu turystycznego czy ustalaniu infrastruktury drogowej
(np. przejścia dla pieszych). Dowodem pozagranicznego oddziaływania inwestycji (ogółem) jest właśnie przebieg najczęstszych tras migracji - z zachowaniem dystansu od siedzib ludzkich, różnorodnej wielkości w przypadku różnych gatunków zwierząt. Dalsza zabudowa oraz jej skumulowanie powodować będzie przesuwanie się strefy ekotonowej, tj. buforowej (obszar styku), pomiędzy obszarem przekształconym antropogenicznie a płatami siedlisk przydatnymi do migracji. Stopniowe spychanie poszczególnych gatunków do migracyjnych "wąskich gardeł" obszarów przezeń użytkowanych, bez cienia wątpliwości stanowi przesłankę uzasadniającą podniesienie argumentu izolowania Parku od innych obszarów, a to w następstwie stanowi zagrożenie dla stabilności populacyjnej jego fauny. Tak zdefiniowane zagrożenie w otulinie Parku nie powinno mieć miejsca, co w niniejszym przypadku jest jeszcze o tyle istotne, że projekt decyzji o warunkach zabudowy dopuszczałby inwestycję w krytycznym odcinku węzłowym korytarza ekologicznego (opisanego na podkładach mapowych jako [...]), który łączy [...] przez [...], pomiędzy miejscowościami [...] i [...] z otuliną Parku a dalej z Parkiem. Jak słusznie przyjęły organy holistyczne podejście do zagrożeń jego przewężania spowodowało konieczność stwierdzenia niedopuszczalności uzgodnienia projektu decyzji
o warunkach zabudowy w kierunku wskazanym w projekcie decyzji o warunkach zabudowy.
- wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył przepisu art. 28 k.p.a. Skarżący bowiem od początku miał możliwość wzięcia w sprawie zarówno czynnego jak i biernego udziału. Należy bowiem zauważyć, że jak wynika z akt sprawy był on poinformowany o wystąpieniu przez Wójta Gminy [...] o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy. Niewątpliwie organ I instancji nie informował skarżącego w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami oraz możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, jednakże uznać należy, iż błąd ten został naprawiony przez organ II instancji bowiem pismem z dnia [...] marca 2017r. skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami
i wypowiedzeniu w sprawie, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia – z prawa tego skarżący nie skorzystał.
Nie ulega również wątpliwości, że skarżący nie uczestniczył w czynnościach dokonanych na gruncie w dniu [...] listopada 2016r.,do których odwołano się w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i do których nawiązuje załącznik nr 1 do tegoż postanowienia, a co przyznaje również organ. Jednakże jak wynika z akt oraz wyjaśnień organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz wyjaśnień zawartych w odpowiedzi na skargę czynności podczas, których wykonane zostały zdjęcia przedmiotowej nieruchomości na której planowana jest inwestycja nie zostały wykonane w tym postępowaniu. Oględziny z dnia [...] listopada 2016r. zostały przeprowadzone przez organ I instancji w toczącym się przed Dyrektorem Parku innym postępowaniu w przedmiocie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy
a dowody zostały umieszczone w archiwum Parku. Materiał z dokonanych w tamtym postępowaniu oględzin został włączony jako materiał dodatkowy w tej sprawie przy uwzględnieniu, że znaczna część terenu planowanego w tamtym postępowaniu oraz w tym postępowaniu stanowiąca własność skarżącego jest tożsama. Z wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, że w czynności oględzin uczestniczył ojciec skarżącego, gdyż on sam przebywał w tym czasie poza granicami kraju. Fakt, iż skarżący nie mógł osobiście uczestniczyć w oględzinach nie miał jednak zdaniem Sądu wpływu na możliwość zgłoszenia przez niego uwag np. co do stanu zalesienia oraz zakrzewienia części działek. Należy bowiem zauważyć, na co wskazano powyżej, że strona została poinformowana o takiej możliwości w trybie
art. 10 k.p.a. przed wydaniem orzeczenia przez organ odwoławczy. Na marginesie również w tym miejscu Sąd wskazuje, że kwestia zalesienia lub nie części działek planowanych do zainwestowania nie ma wpływu na postrzeganie kwestii korytarza ekologicznego którym migrują zwierzęta. Należy bowiem wskazać, iż migracja zwierząt odbywa się nie tylko przez tereny zalesione ale również przez tereny, które mogą być halizną, lub częściowo np. terenami rolnymi. Tak wiec w brew zarzutom zawartym w uzasadnieniu skargi w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła konieczność dokładnego ustalenia powierzchni zalesienia terenu inwestycji. Nadto ustalenia poczynione przez Ministra, a wcześniej przez Dyrektora, nie odnoszą się do tych fragmentów działek, które miałyby być ostatecznie zabudowane, ale do działek jako całości, co Sąd uznaje za prawidłowe. Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy nie przesądza bowiem o konkretnym posadowieniu samej inwestycji. Ustalenia dotyczące drzewostanu służyły wyłącznie opisowi terenu inwestycji na którym planowana jest inwestycja dla której uzgodnieniu podlegał projekt decyzji
o warunkach zabudowy.
- Wbrew zarzutom skargi planów zrealizowania w niedalekiej odległości od terenu planowanej inwestycji, inwestycji drogowej (obwodnica [...], [...] i [...]) nie można postrzegać jako okoliczności obligującej organ uzgodnieniowy, w całkowitym oderwaniu od uwarunkowań rozpatrywanej sprawy, do pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji. Sąd wskazuje bowiem, że organowi ochrony, co do zasady, przysługuje uprawnienie, w ramach uzasadnionych granic uznania administracyjnego, opartych o specjalistyczną wiedzę własną oraz wyczerpującą analizę stanu faktycznego danej sprawy, do różnicowania stopnia rygoryzmu
w zakresie stosowania instrumentów ochronnych w odniesieniu do poszczególnych części danego obszaru chronionego o ile przemawia za tym dostatecznie sprecyzowany i istotny interes ochrony przyrody. To ten interes stanowi ostateczne kryterium rozstrzygające o dopuszczalności czy też niedopuszczalności realizacji inwestycji na obszarze przyrodniczo chronionym. Stosując instytucję uzgadniania warunków zabudowy, właściwy organ nie może zatem w pierwszej kolejności czuć się związanym istnieniem precedensów w postaci istniejącej lub planowanej, nawet pobliskiej zabudowy, jeżeli obiektywnie istniejące, istotne aspekty kolejnej planowanej inwestycji, miałyby przemawiać za jej niedopuszczeniem z racji konieczności chronienia środowiska przyrodniczego. Za niebudzące najmniejszych zastrzeżeń co do legalności, a wręcz za konieczne, uznać należy regularne dokonywanie przez organ właściwy w sprawach uzgodnień oceny racjonalności, prawidłowości i skuteczności (pod kątem zabezpieczenia interesów ochrony przyrody) dotąd stosowanych kryteriów dopuszczania zabudowy na obszarach chronionych, a w razie stwierdzenia ich dezaktualizacji – stosowne ich korygowanie (w tym w szczególności poprzez zaostrzenie w/w kryteriów). Właściwy organ jest zatem upoważniony zarówno do stopniowania obostrzeń co do inwestowania
w zależności od miejsca położenia terenu inwestycji w obszarze chronionym, jak i do bardziej rygorystycznego reglamentowania możliwości inwestowania w miejscach,
w których dotąd stosował podejście liberalne. Oczywiście zabiegi tego rodzaju, aczkolwiek opierające się na formule uznania administracyjnego, nie mogą nosić znamion działania niekonsekwentnego, dowolnego, nie opartego na obiektywnych przesłankach. Uchybienia tego rodzaju nie sposób jednak dopatrzeć się
w rozpatrywanej sprawie, albowiem Minister uwzględnił położenie przedmiotowych działek względem korytarza ekologicznego oraz dokonał w szerokim zakresie oceny okolicznej zabudowy, przychylając się do stanowiska Dyrektora Parku, że rozpatrywany fragment korytarza ekologicznego zasługuje na szczególną ochronę, albowiem jest jedynym wolnym od zwartej, liniowej zabudowy obszarem, sięgającym od [...] na Zachodzie do miejscowości [...] na Wschodzie.
Odnotować również należy, że jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę,
w odniesieniu do wskazanej wyżej obwodnicy, iż realizacja wskazanej inwestycji drogowej planowana jest na południe od rzeki [...] (prawy brzeg rzeki), zaś otulina Parku znajduje się na północ od jego brzegu (lewy brzeg rzeki), patrząc południkowo pomiędzy miejscowościami [...] i [...]. Za nietrafną zatem należy uznać tezę skarżącego, że planowana inwestycja drogowa (obwodnica) będzie przecinała się
z otuliną Parku. Nadto, rację ma organ wskazując, że zgodnie z informacją
o wariantach przebiegu przedmiotowej obwodnicy, jej wschodni koniec przewidziany jest w miejscowości [...], tuż przed kompleksem leśnym tzw. [...], znajdujących się na południe od drogi wojewódzkiej nr [...] i że niezależnie od wariantu nie będzie ona wpływała na możliwości migracji zwierząt (szczegółowy przebieg obwodnicy
w wariancie preferowanym- informacja Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...]
w komunikacie z dnia [...] września 2016r. –informacja na stronie internetowej tej instytucji).
- Sąd nie podziela argumentacji skargi co do naruszenia zaskarżonym postanowieniem norm konstytucyjnych zawartych w art. 31 ust.3 oraz art. 64 ust.3 Konstytucji RP. Art. 64 ust. 3 Konstytucji stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Regulacją ograniczającą, w dozwolonym zakresie, chronione konstytucyjnie, prawo własności jest między innymi ustawa o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiąc w art. 6 ust. 2 pkt 1, iż każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Ograniczenie prawa własności w zakresie prawa do jej swobodnej zabudowy nie ma prymatu nad prawem korzystania z nieruchomości sąsiednich. A organ orzekający w sprawie warunków zabudowy musi mieć na uwadze nie tylko prawo własności przysługujące wnioskodawcy, ale także ochronę interesu publicznego. Takie rozumienie przepisów ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony prawa własności.
Podkreślić należy, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnie zagwarantowanej ochrony własności (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP) mogą być ustanawiane w ustawie, między innymi wtedy, gdy jest to konieczne dla ochrony środowiska (art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych. A władze publiczne winny prowadzić politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom (art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Ta zasada konstytucyjna doznaje konkretyzacji
w przepisach ustawowych. Przepis art. 73 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r., poz. 519 z późn. zm.) nakazuje uwzględniać
w decyzji o warunkach zabudowy ograniczenia wynikające z ustanowienia parku narodowego w trybie ustawy o ochronie przyrody. Ustawa o ochronie przyrody zawiera więc normy, które wyznaczają granice korzystania z rzeczy w rozumieniu art. 140 k.c.
W świetle powyższych okoliczności skarga jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw, podlega oddalaniu.
Z tej racji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło