IV SA/Wa 447/17

Dnia 29 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 roku Nr [...] roku po rozpatrzeniu zażalenia J. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1981 r., znak: [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów na terenie gminy [...], w części dotyczącej działki nr [...], obręb [...], gmina [...] - utrzymał w mocy ww. postanowienie. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Wnioskiem z dnia 8 września 2016 r. J. B. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta [...], która stanowiła podstawę ujawnienia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności do działki ew. nr [...], w prowadzonej dla niej księdze wieczystej [...] (poprzednio KW [...]), w dniu [...] grudnia 1983r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przekazało niniejszy wniosek Wojewodzie [...] - jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. Rozpoznając przedmiotowy wniosek organ I instancji, opierając się o przepis art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 roku o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na upływ 5 letniego terminu liczonego od daty uostatecznienia się podważanej decyzji o scaleniu gruntów do daty wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji scaleniowej. Wojewoda uznał, że najpóźniejszą datą stwierdzenia ostateczności ww. decyzji jest dzień [...] grudnia 1983 r. tj. chwila ujawnienia tej decyzji w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Wobec faktu, że przedmiotowy wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu 30 września 2016 roku, zasadnym była odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie. Na postanowienie Wojewody [...] zażalenie złożyła J. B. Skarżąca podniosła, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, do wzruszenia decyzji w trybie art. 156 Kpa nie ma zastosowania wskazany wyżej 5-letni termin z uwagi na fakt, że postępowanie mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1981 r., toczy się już od czerwca 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając wniesione zażalenie w całości zaaprobował stanowisko Wojewody uznając, że okres 5 lat w przeciągu którego można było wzruszyć wymienioną decyzję minął w grudniu 1986 r. Wskazał, że przedmiotem postępowania zainicjowanego podaniem z dnia 17 lipca 2007 r. było wznowienie postępowania zakończonego podważaną decyzją z dnia [...] sierpnia 1981r. a nie stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...] orzekającego, że ww. decyzja Prezydenta Miasta [...] została wydana z naruszeniem prawa. Wniosek, który jest natomiast przedmiotem niniejszego postanawiania, dotyczy stwierdzenia nieważność powyższej decyzji Prezydenta i jako wniesiony podczas obowiązywania ww. ustawy nowelizacyjnej z dnia 30 sierpnia 2013 r. (art. 33 ust. 2), z uwagi na upływ ustawowego terminu, nie mógł zostać uwzględniony. Minister również nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, iż do usunięcia z obrotu prawnego powyższej decyzji Prezydenta Miasta [...] zastosowanie ma przepis art. 156 Kpa., wskazując na te same przyczyny co niedopuszczenie możliwości badania decyzji pod kątem nieważnościowym, tj. z uwagi na ustawę z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów w wersji obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Skoro przepisy tej ustawy w sposób odrębny regulują kwestie wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych, to mają one pierwszeństwo przed przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, regulującymi tryb wzruszenia decyzji ostatecznych. Skargę do tut. Sądu na powyższe postanowienie wniosła J. B. opisując szeroko przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego jednocześnie wskazując, iż sprawa o "odzyskanie jej własności toczy się nieprzerwanie od prawie 10 lat". Ustosunkowując się natomiast do treści uzasadnień decyzji organów obu instancji podniosła, że w treści pisma z 2007 r. nie sprecyzowała w jakim trybie żąda zwrotu swojej własności, z czego należy wnioskować, iż złożony wniosek można rozpatrywać w trybie obowiązującym przed znowelizowaniem ustawy o scaleniu i wymianie gruntów z 2013 r. Wskazała również na Akt Własności Ziemi wydany przez Urząd Gminy w dniu [...] czerwca 1975 roku r. z urzędową adnotacją, iż na skutek nie zaskarżenia jego w czasie i trybie ustawowo przewidzianym, stał się ostateczny w dniu 9 kwietnia 2009 roku. W tym kontekście wskazała na regulacje zawarte w Konstytucji RP, dotyczące ochrony własności, której postanowienia, zdaniem skarżącej, zostały naruszone. Wobec powyższego wniosła o "uczciwe" rozpoznanie jej skargi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja/postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji i całkowicie podziela uzasadnienia prawne zaskarżonego i utrzymanego nim w mocy postanowienia. W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu podlegało postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r., którym Wojewoda odmówił skarżącej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1981 r. W tym miejscu wskazać należy, za organami obu instancji, na treść art 33 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 roku o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, obowiązującym od 16 października 2013 roku, zgodnie z którym do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli od dnia w którym decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów stała się ostateczna, upłynęło 5 lat. Niewątpliwie w sprawie niniejszej ten termin upłynął po dniu, kiedy ww. decyzja z dnia [...] sierpnia 1981 r. stała się ostateczna, tj. najpóźniej w dniu 28 grudnia 1983 r. (chwila dokonania wpisu do kw, jako że tylko decyzje ostateczne mogą być ujawnione w księdze wieczystej). Wobec powyższego termin pięcioletni liczony od tej daty upłynął z końcem dnia 28 grudnia 1988 roku. Zatem, wbrew stanowisku skarżącej, organy słusznie zastosowały zakwestionowaną przez nią regulację zawartą w przepisie 33 ust. 2 cyt. ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 sierpnia 2013 roku o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Należy bowiem pamiętać, że pismo skarżącej z dnia 17 lipca 2007 roku (przed obowiązywaniem ww. ustawy) dotyczyło zwrotu działki nr [...] położonej we wsi [...]. Kolejnym pismem z dnia 30 czerwca 2008 roku J. B. wskazała, że wnosi o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Prezydenta, które zresztą zostało ostatecznie rozpoznane. Wówczas organ stosował przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania (brak ograniczenia czasowego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w powyższej sprawie, w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt. IV SA/Wa 606/11 wyraźnie wskazał, że postępowanie wszczęte z wniosku J. B. to postępowanie wznowieniowe, które podlega rygorom określonym w art. 145-152 Kpa. Natomiast z przedmiotowym wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji skarżąca wystąpiła dopiero w dniu 8 września 2016 roku, a zatem znacznie uchybiając ww. 5 letniemu terminowi wprowadzonego ustawą nowelizującą zapisy ww. ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Należy wskazać, iż celem omawianej regulacji z dnia 30 sierpnia 2013 roku była likwidacja możliwości weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących zatwierdzenia projektu scalenia lub wymiany gruntów po upływie 5 lat oraz zachowanie stanu prawnego powstałego w ich wyniku. Eliminacja z obrotu prawnego decyzji lub części decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, uzasadniona fragmentaryczną trafnością wniosków wniesionych przez nielicznych uczestników postępowania, a często już ich następców prawnych, pozostaje w sprzeczności z celami scalenia i utrwala stan niepewności prawnej dla wielu podmiotów. Również, z uwagi na powołane przepisy logicznym jest, iż do usunięcia z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 1981 r. nie może mieć zastosowania art. 156 Kpa. Przepis art. 33 cyt. ustawy stanowi lex specialis w stosunku do regulacji wskazanej w art. 156 kpa jako lex generalis, ma zatem pierwszeństwo do jego stosowania, co w okolicznościach niniejszej sprawy powoduje wyłączenie możliwości wzruszenia decyzji środkami nadzwyczajnymi, przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).